Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế

Nhận diện những chuyển biến của đất nước

Hội thảo là dịp nhìn lại chặng đường bốn thập niên đổi mới, làm rõ những chuyển biến trong tư duy và thực tiễn phát triển của đất nước, tổng kết những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm của 40 năm Đổi mới gắn với đẩy mạnh hội nhập quốc tế, nhận diện các cơ hội, thách thức trong bối cảnh mới. Qua đó, làm rõ những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định, tổ chức thực hiện các chủ trương phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc, GS. TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nhấn mạnh ý nghĩa của việc nhìn lại 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế để nhận diện những chuyển biến của đất nước, đồng thời làm rõ các vấn đề đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS. TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, nhấn mạnh, một trong những giá trị lý luận quan trọng của 40 năm Đổi mới chính là sự vận động ngày càng rõ hơn của mối quan hệ giữa thực tiễn - lý luận - thể chế - tổ chức thực hiện. Trong đó, thực tiễn đặt ra vấn đề; lý luận có vai trò nhận thức, khái quát và định hướng; thể chế chuyển hóa nhận thức thành khuôn khổ hành động; còn năng lực tổ chức thực hiện quyết định mức độ hiện thực hóa chủ trương vào đời sống.

PGS.TS. Vũ Trọng Lâm gợi mở 5 vấn đề trọng tâm để các đại biểu trao đổi từ góc độ lý luận, thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay. Thứ nhất, làm rõ hơn những bước phát triển trong tư duy lý luận và đường lối đổi mới của Đảng. Thứ hai, đánh giá thực chất những thành tựu, hạn chế và cơ chế tạo nên những chuyển biến của đất nước 40 năm qua.

Thứ ba, làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa đổi mới, độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế. Thứ tư, nhận diện những vấn đề và mối quan hệ mới nảy sinh trong giai đoạn phát triển hiện nay. Thứ năm, đề xuất những định hướng và điều kiện bảo đảm để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới.

PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu đề dẫn hội thảo. Ảnh: BTC

Chương trình hội thảo gồm hai phiên tham luận, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình đổi mới. Nhiều ý kiến tham luận chia sẻ quan điểm cần tiếp tục gắn tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận. 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới đã tạo nên nhiều kinh nghiệm và dữ liệu thực tiễn phong phú. Việc khái quát những kinh nghiệm đó sẽ giúp nhận diện rõ hơn nguyên nhân của thành tựu, những điểm nghẽn cần tháo gỡ cũng như các vấn đề mới cần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ.

Các ý kiến trao đổi về công tác tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và văn hóa cũng đã nhấn mạnh sự cần thiết phải chủ động thích ứng với biến đổi của môi trường quốc tế và không gian số, đồng thời giữ vững mục tiêu phát triển và bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.

Mở rộng không gian, nguồn lực, chủ thể và phương thức phát triển văn hóa

Tại hội thảo, nhiều tham luận, ý kiến làm rõ quá trình đổi mới tư duy của Đảng về vai trò của văn hóa trong bối cảnh mới, cũng như phát triển văn hóa Việt Nam gắn với bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế.

Cụ thể, tham luận của TS. Hoàng Thị Hồng Nga, Bùi Thế Vinh, Nguyễn Vũ Minh Châu (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn) khẳng định, sự phát triển trong nhận thức và đường lối văn hóa thời kỳ đổi mới của Đảng từng bước được thể hiện trong thực tiễn. Những chuyển biến nổi bật được nhận diện trên 5 phương diện: bảo tồn và phát huy di sản văn hóa; phát triển con người và xây dựng môi trường văn hóa; phát huy vai trò của cộng đồng; phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; chuyển đổi số, mở rộng không gian văn hóa.

GS.TS. Phạm Hồng Tung, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: BTC

Các xu hướng biến đổi chính trong đời sống văn hóa Việt Nam được làm rõ trong tham luận của GS. TS. Phạm Hồng Tung, TS. Nguyễn Thị Huệ (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn), gồm: biến đổi trong đời sống văn hóa ở nông thôn; quá trình quốc tế hóa ngày càng mạnh mẽ hơn; sự hình thành và phát triển của những sản phẩm văn hóa Việt Nam mới “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”; và sự xuất hiện của “đời sống văn hóa ảo”. Bốn xu hướng này không diễn ra biệt lập, mà luôn tương tác và gắn bó với nhau rất chặt chẽ để cùng tạo nên diện mạo của nền văn hóa Việt Nam mới.

Tham luận của GS. TS. Lại Quốc Khánh (Phó Tổng Thư ký, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương), TS. Phạm Thị Thúy Vân (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2) khẳng định, 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế đã mở rộng không gian, nguồn lực, chủ thể và phương thức phát triển văn hóa Việt Nam. Tham luận đồng thời nhấn mạnh, phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới là quá trình chuyển hóa những giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam thành năng lực phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc và kiến tạo tương lai dân tộc…

Quang cảnh hội thảo

TS. Phạm Minh Thế, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn cho rằng, các quan điểm, chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển văn hóa đã ngày càng hoàn chỉnh, toàn diện, định vị được vai trò, vị trí và vị thế của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu nền kinh tế quốc gia và quốc tế, đồng thời đưa ra được các định hướng mang tính chiến lược về phát triển công nghiệp văn hóa.

Hội thảo góp phần phục vụ công tác tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và tuyên truyền về những thành tựu đã đạt được của đất nước; qua đó khơi dậy tinh thần đổi mới, ý chí tự chủ, tự cường và khát vọng phát triển Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong giai đoạn mới.