Việt Nam trước vận hội công nghệ và đầu tư xanh

Sự hiện diện của doanh nghiệp công nghệ, các khoản đầu tư mới và những khung khổ hợp tác đang tạo nền tảng để quan hệ hai bên đi vào chiều sâu. Để tận dụng vận hội này, Việt Nam cần kết nối tốt hơn các nguồn lực, phát triển năng lực công nghệ trong nước và chuẩn bị đáp ứng yêu cầu của những thị trường chất lượng cao.

Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam Johan Ndisi tại Diễn đàn Doanh nghiệp Bắc Âu - Việt Nam. Ảnh: Hữu Duyên - TTXVN 

Đại sứ Thụy Điển Johan Ndisi: Cơ hội tăng trưởng gắn với giảm phát thải

Chia sẻ trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam Johan Ndisi cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số cùng cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt Việt Nam trước một bài toán quan trọng, tách tăng trưởng kinh tế khỏi sự gia tăng phát thải carbon. Đây cũng là lĩnh vực Thụy Điển và các nước Bắc Âu có thể chia sẻ kinh nghiệm; đồng hành với Việt Nam.

Theo Đại sứ, đổi mới sáng tạo cần được hiểu là những giải pháp thực tế cho các vấn đề thực tế. Kinh nghiệm phát triển của Thụy Điển cho thấy công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể hỗ trợ đồng thời hai yêu cầu, duy trì tăng trưởng và giảm tác động đến môi trường.

Đại sứ nhận định nền tảng hợp tác công nghệ giữa hai nước đã hiện diện khá sâu trong hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp cung cấp thiết bị, giải pháp cho các nhà máy và công trình hạ tầng, dù ít được người tiêu dùng biết đến. Ông Johan Ndisi dẫn trường hợp nhà máy VinFast ở Hải Phòng sử dụng khoảng 1.000 robot công nghiệp của ABB (Asea Brown Boveri - Tập đoàn công nghệ có nguồn gốc Thụy Điển – Thụy Sĩ); cùng sự hiện diện của SKF (Svenske Kullagerfabriken - doanh nghiệp chuyên về vòng bi của Thụy Điển) trong lĩnh vực đường sắt đô thị và Atlas Copco trong cung cấp máy móc, thiết bị công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp trong số này tập trung vào sản xuất thông minh nhằm cắt giảm chi phí và giảm phát thải. Vì vậy, cơ hội hợp tác với Việt Nam gắn trực tiếp với nhu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất, thay vì chỉ dừng ở mở rộng mua bán thiết bị.

Điều Đại sứ Johan Ndisi đặc biệt nhấn mạnh là khả năng kết nối các công nghệ thành giải pháp đồng bộ. Phát triển năng lượng tái tạo cần có lưới điện để truyền tải; trong đó, ông đề cập công nghệ truyền tải điện một chiều điện áp cao của Hitachi Energy. Tương tự, hiện đại hóa cảng biển cần kết hợp điện khí hóa với hạ tầng mạng, giám sát và vận tải.

Từ cách tiếp cận này, phía Thụy Điển đang xây dựng các “gói giải pháp Thụy Điển” và sẵn sàng phát triển những gói giải pháp Bắc Âu. Khi làm việc với cảng Hải Phòng, các doanh nghiệp được giới thiệu theo khả năng bổ trợ cho nhau, từ giải pháp điện đến kết nối mạng của Ericsson và các hệ thống phục vụ vận hành cảng.

Đại sứ cũng lưu ý nhiều hoạt động đầu tư vào Việt Nam được điều hành từ Singapore, nơi các tập đoàn đặt trụ sở khu vực. Bởi vậy, kết nối đầu tư cần tính đến cả mạng lưới hoạt động quốc tế của doanh nghiệp. Cùng với công nghệ và vốn, ông nhấn mạnh nhu cầu phát triển lực lượng lao động có khả năng sử dụng tiếng Anh, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là một điều kiện để Việt Nam khai thác sâu hơn sự hiện diện của các tập đoàn quốc tế.

Đại sứ Phần Lan tại Việt Nam Pekka Voutilainen tại Diễn đàn Doanh nghiệp Bắc Âu - Việt Nam. Ảnh: Hữu Duyên - TTXVN 

Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen: Hợp tác để phát triển năng lực tự chủ

Đại sứ Phần Lan tại Việt Nam Pekka Voutilainen nhìn nhận phát triển công nghệ và năng lượng trong nước có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu tự chủ chiến lược của Việt Nam. Năng lực này giúp nền kinh tế giảm sự phụ thuộc vào bên ngoài khi xuất hiện những tình huống khó khăn. Theo ông, để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần các đối tác đáng tin cậy và Phần Lan sẵn sàng đồng hành.

Đánh giá quan hệ song phương đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất từ trước đến nay, Đại sứ cho biết chỉ từ tháng 7/2026 đã có 18 đoàn đại biểu Việt Nam sang Phần Lan. Sự gia tăng kết nối giữa cơ quan chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp cho thấy mức độ quan tâm lớn của hai bên. Theo ông, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Phần Lan tại Đông Nam Á; các quỹ tư nhân Phần Lan đang đầu tư khoảng 1,3 tỷ euro vào Việt Nam. Cùng với thương mại, những khoản đầu tư công nghiệp tiếp tục mở rộng, tạo thêm cơ sở cho hợp tác dài hạn.

Đại sứ dẫn khoản đầu tư 15 triệu USD của Finnfund hợp tác với Công ty Tài chính Tổng hợp cổ phần Điện lực (EVF) nhằm bổ sung nguồn vốn dài hạn, mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Một khoản đầu tư khác trị giá 15 triệu USD hợp tác với August Energy hướng đến triển khai mô hình “năng lượng như một dịch vụ”. Những khoản đầu tư này cho thấy nguồn vốn có thể được kết nối với các nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp Việt Nam.

Trong chuyển đổi xanh, Đại sứ nhấn mạnh dự án kinh tế tuần hoàn cho các khu công nghiệp do Liên minh châu Âu tài trợ, trong đó Phần Lan giữ vai trò dẫn dắt. Dự án dự kiến lựa chọn 10 khu công nghiệp để áp dụng mô hình tuần hoàn; Quỹ Đổi mới sáng tạo Phần Lan Sitra phụ trách khía cạnh chính sách, doanh nghiệp tham gia triển khai thực tế. Trọng tâm là xử lý chất thải và đưa tài nguyên trở lại sử dụng.

Đối với nhu cầu phát triển hạ tầng của Việt Nam, Đại sứ đề cập khả năng hợp tác về công nghệ xây dựng giúp tiết kiệm chi phí. Ông cũng nhấn mạnh sự hiện diện của doanh nghiệp Phần Lan trong các lĩnh vực trung tâm dữ liệu, cáp quang và hạ tầng viễn thông, những cấu phần phục vụ kết nối số. Chìa khóa chuyển cơ hội thành kết quả còn nằm ở cộng đồng khởi nghiệp. Đáng chú ý là kinh nghiệm kết nối trường đại học, doanh nghiệp và nhà đầu tư của Phần Lan; trong đó, có Đại học Aalto và hoạt động kết nối khởi nghiệp Slush.

Khoảng 600 sinh viên Việt Nam đang học tại Aalto, trong tổng số khoảng 3.000 sinh viên Việt Nam tại Phần Lan, được Đại sứ xem là nguồn lực đáng trân trọng. Cùng cộng đồng người Việt, đây là những cầu nối hiểu biết về môi trường kinh doanh Bắc Âu. Từ góc nhìn này, hợp tác giáo dục và khởi nghiệp có thể bổ trợ cho đầu tư, giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ bằng chính năng lực của đội ngũ nhân lực.

Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Stein Iversen tại Diễn đàn Doanh nghiệp Bắc Âu - Việt Nam. Ảnh: Hữu Duyên - TTXVN 

Đại sứ Na Uy Stein Iversen: Chủ động đón cơ hội từ thị trường chất lượng cao

Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Stein Iversen đánh giá Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu và Đối tác Chiến lược Xanh Việt Nam – Na Uy tạo ra hai khung khổ hỗ trợ lẫn nhau. Một bên thúc đẩy thương mại, đầu tư; bên kia thể hiện sự ủng hộ của hai chính phủ đối với các lĩnh vực như kinh tế biển bền vững, quy hoạch không gian biển và năng lượng tái tạo.

Theo Đại sứ, đây là thời điểm doanh nghiệp và nhà đầu tư chủ động nắm bắt động lực hợp tác. Cơ hội mang tính hai chiều, doanh nghiệp Na Uy có điều kiện mở rộng thị trường, còn doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam có triển vọng tiếp cận tốt hơn các thị trường Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu coi trọng chất lượng cao. Ông đặc biệt đề cao tính ổn định và khả năng dự báo. Đối với các khoản đầu tư dài hạn, những yếu tố này có thể quan trọng ngang, thậm chí hơn lợi ích giảm thuế. Lợi ích của hiệp định sẽ tích lũy theo thời gian, thông qua sự phát triển của thương mại và các quan hệ kinh doanh.

Các lĩnh vực được Đại sứ đánh giá có tiềm năng lớn gồm hải sản và nuôi trồng thủy sản, công nghiệp hàng hải, kinh tế tuần hoàn và năng lượng. Trong nuôi trồng thủy sản, doanh nghiệp Na Uy hiện diện ở nhiều khâu của chuỗi giá trị tại Việt Nam, mở ra triển vọng hợp tác vượt ra ngoài trao đổi hàng hóa. Để tận dụng cơ hội, Đại sứ Stein Iversen đưa ra ba khuyến nghị.

Trước hết, doanh nghiệp cần nghiên cứu hiệp định, hiểu biểu thuế, quy tắc xuất xứ và hồ sơ liên quan đến sản phẩm của mình; đồng thời tìm kiếm hỗ trợ từ Đại sứ quán, Innovation Norway và Ban Thư ký Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu; Thứ hai, cần chuẩn bị ngay trong thời gian chờ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu có hiệu lực. Thứ ba, doanh nghiệp phải xác định và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường. Theo ông, tiêu chuẩn nên được nhìn nhận như một lộ trình nâng cao sức cạnh tranh, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiến vào các thị trường chất lượng cao.

Đại sứ Na Uy cũng cho rằng, đa dạng hóa đối tác và thương mại phù hợp với lợi ích của Việt Nam. Trong bối cảnh hệ thống thương mại toàn cầu chịu nhiều sức ép, mở rộng hợp tác còn góp phần củng cố khung khổ đa phương. Với Việt Nam, vận hội công nghệ và đầu tư xanh vì thế gắn liền với khả năng phát triển nội lực, nâng chất lượng sản phẩm và chủ động tham gia các quan hệ kinh tế dài hạn.