Phát triển xanh - đòn bẩy nâng sức cạnh tranh cho du lịch Đà Nẵng

Du khách khám phá Hội An bằng xe đạp. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Không tách rời bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế du lịch

Theo Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Vũ Quang Dũng, thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh, du lịch Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu với nhiều mô hình thực tiễn hiệu quả. Điển hình là mô hình điểm đến tuần hoàn tại Hội An với mục tiêu giảm hơn 60% rác thải nhựa, hay đảo Cô Tô (Quảng Ninh) cắt giảm tới 75% chất thải nhựa nhờ kiểm soát nghiêm ngặt.

Bên cạnh đó, các cơ sở đạt chuẩn nhãn xanh như khu du lịch sinh thái Tràng An, Tam Cốc-Bích Động, Emeralda Resort (Ninh Bình) đã tiên phong tự tuần hoàn nguồn nước và sử dụng năng lượng tiết kiệm. Đáng chú ý, mô hình du lịch sinh thái giới hạn sức chứa như các tour khám phá hang động của Oxalis Adventure tại Quảng Bình đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc vừa bảo vệ cấu trúc địa chất, vừa tạo công ăn việc làm cho 100% người dân địa phương.

Để các mô hình xanh này lan tỏa ngày càng rộng rãi, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đang phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương đề xuất cụ thể hóa khung pháp lý với 4 nhóm chính sách cốt lõi: ưu đãi tín dụng xanh và thuế suất; hỗ trợ phát triển hạ tầng; tăng cường hiệu quả của Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch và chuyển đổi số; ưu tiên trong Chiến dịch xúc tiến, quảng bá quốc gia.

Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Vũ Quang Dũng nhận định: "Du lịch xanh không còn là một tùy chọn mang tính phong trào, mà đã trở thành 'tấm vé thông hành' bắt buộc cho sự phát triển bền vững của ngành du lịch toàn cầu. Tinh thần này cũng được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó, đặt mục tiêu xây dựng ngành du lịch Việt Nam chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo và giàu bản sắc".

Minh chứng cho sự chuyển dịch này, các khảo sát quốc tế năm 2026 cho thấy, có tới 85% du khách coi trọng du lịch bền vững và 35% mong muốn có thêm các trải nghiệm bảo vệ môi trường, gắn kết cộng đồng địa phương. Điều này chứng tỏ, chỉ số xanh đang trực tiếp định hình lại năng lực cạnh tranh của mỗi điểm đến trên bản đồ du lịch.

Giữa bối cảnh ấy, ngành du lịch Đà Nẵng tiếp tục cụ thể hóa các mục tiêu phát triển, phát huy vai trò là một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia đã được xác định theo Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị và các quy hoạch du lịch.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Hoài An cho hay, sau khi hợp nhất địa giới hành chính, thành phố Đà Nẵng có không gian phát triển rộng lớn, hội tụ nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng, từ đô thị, biển, di sản văn hóa đến làng nghề và hệ sinh thái miền núi.

"Đây là lợi thế để thành phố kết nối các giá trị văn hóa, kinh tế và du lịch đặc trưng, hình thành những sản phẩm có sức cạnh tranh cao, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về bảo vệ tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững", Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Hoài An chia sẻ.

Thời gian qua, địa phương đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành và nhiều đơn vị liên quan để triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường du lịch. Theo đó, chú trọng công tác tuyên truyền, vận động phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch; phối hợp thu gom rác thải tại các khu vực trọng điểm, tập trung đông du khách như: bán đảo Sơn Trà, Cù Lao Chàm và các bãi biển du lịch.

Cùng với đó, nhiều hoạt động cộng đồng như "Clean Up Son Tra", "Clean Up Danang-Go Green Stay Green”, chương trình lặn biển thu gom rác, bảo vệ san hô, "Đổi rác lấy cây xanh", "Rừng ơi, thở đi" và các hoạt động trồng cây xanh đã góp phần nâng cao nhận thức, lan tỏa tinh thần trách nhiệm với môi trường trong cộng đồng doanh nghiệp, người dân và du khách.

Thực tế cho thấy, đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục chuyển từ các hoạt động hưởng ứng sang thực hành bảo vệ môi trường thường xuyên, thiết thực và có trách nhiệm hơn trong phát triển du lịch.

Xây dựng Bộ tiêu chí du lịch xanh cấp địa phương

Theo Trung tâm Thông tin du lịch, với hơn 2.400 cơ sở lưu trú du lịch và hơn 67.000 phòng, lĩnh vực lưu trú được xác định là một trong những mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh của du lịch Đà Nẵng.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Hoài An bày tỏ, chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn mà có thể được thực hiện từ các giải pháp phù hợp với điều kiện của từng đơn vị, như tiết kiệm điện, nước, giảm rác thải nhựa và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng cũng đã tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố để ban hành Bộ tiêu chí cơ sở lưu trú du lịch xanh Đà Nẵng (Da Nang Green Stay). Qua đó, khuyến khích các cơ sở lưu trú chủ động thực hành xanh, từng bước cải thiện hoạt động vận hành phù hợp với điều kiện thực tế.

Khách quốc tế thích thú khi trải nghiệm du lịch nông nghiệp.

Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Vũ Quang Dũng cho biết: "Là một trong những trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, Đà Nẵng cần chủ động tận dụng các khung chính sách cho phép để giải quyết triệt để 4 nhóm vấn đề trọng tâm, bao gồm: tính toán và kiểm soát nghiêm ngặt sức chứa điểm đến, phát triển cân bằng sản phẩm trục Đông-Tây, tiên phong chuyển đổi số gắn liền chuyển đổi xanh và thể chế hóa Bộ tiêu chí du lịch xanh cấp địa phương".

Trước hết, địa phương cần tính toán và kiểm soát nghiêm ngặt sức chứa điểm đến. Đà Nẵng không đánh đổi chất lượng môi trường du lịch lấy tăng trưởng cơ học về số lượng khách. Thay vào đó, thành phố cần xây dựng các chỉ báo định lượng để kiểm soát lượng khách tại các vùng nhạy cảm sinh thái như: bán đảo Sơn Trà, Cù Lao Chàm; hay các di sản văn hóa đã được quốc tế công nhận như: Hội An, Mỹ Sơn… Điều này nhằm bảo vệ các giá trị đặc sắc và phát triển bền vững.

Song song đó, Đà Nẵng cần các giải pháp đẩy mạnh dịch chuyển, mở rộng không gian du lịch về phía Tây, thúc đẩy phát triển mô hình làng du lịch sinh thái cộng đồng, tận dụng chính sách hỗ trợ du lịch nông thôn để phát triển sản phẩm du lịch xanh, kết nối nông sản sạch từ trang trại đến hệ thống du lịch cao cấp.

Đẩy nhanh ứng dụng dữ liệu số thông minh vào quản trị xanh cũng là hướng đi mà Đà Nẵng cần tập trung triển khai. Theo đó, địa phương cần thí điểm hệ thống kiểm toán năng lượng, quản lý rác thải tự động tại toàn bộ các tổ hợp khách sạn lớn ven biển và ven sông Hàn.

Cuối cùng, Đà Nẵng cần thể chế hóa Bộ tiêu chí du lịch xanh cấp địa phương. Bên cạnh các bộ tiêu chí du lịch xanh trước đây và Bộ tiêu chí du lịch xanh đối với cơ sở lưu trú vừa ban hành, đề nghị Đà Nẵng sớm ban hành các tiêu chí về các lĩnh vực dịch vụ du lịch còn lại trên địa bàn thành phố. Đi kèm với đó là ban hành các cơ chế khen thưởng xứng đáng từ ngân sách địa phương đối với các doanh nghiệp tiên phong thực hiện cam kết chuyển đổi xanh và không phát thải. Điều này sẽ góp phần tạo động lực để cộng đồng doanh nghiệp địa phương không ngừng đổi mới, sáng tạo theo hướng bền vững.

Trong thời gian tới, ngành du lịch Đà Nẵng sẽ phối hợp với Hiệp hội Du lịch, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan tăng cường kết nối từ các cơ sở lưu trú thực hành xanh với hệ thống lữ hành, vận chuyển, nhà hàng, làng nghề và cộng đồng địa phương. Đồng thời, đưa sản phẩm OCOP và trải nghiệm văn hóa bản địa vào chương trình phục vụ du khách nhằm tạo ra chuỗi sản phẩm liên kết chặt chẽ, gia tăng giá trị cho doanh nghiệp và cộng đồng.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ tiếp tục phát huy lợi thế của không gian du lịch phía nam như Tam Kỳ, Phú Ninh, khu vực ven biển và xã đảo để phát triển du lịch cộng đồng, làng nghề, sinh thái nông nghiệp và ẩm thực bản địa. Việc phát triển này gắn liền với bảo tồn cảnh quan, giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo vệ hệ sinh thái và đề cao vai trò chủ thể của người dân nhằm kéo dài thời gian lưu trú, phân bổ lợi ích du lịch hài hòa trên địa bàn.