Việt Nam và Singapore hướng tới đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu Đông Nam Á

Ngày 25/8, trong khuôn khổ Đối thoại Chiến lược Việt Nam và Singapore lần thứ nhất, hai nước đã ra Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối công nghệ, xác lập tầm nhìn đưa Việt Nam và Singapore trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á.

Đây được xem là bước cụ thể hóa quan trọng Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam và Singapore ký ngày 28/10/2025, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kết nối và kinh tế số trở thành những lĩnh vực hợp tác trọng tâm.

Theo Tuyên bố chung, hai nước hướng tới nâng cao khả năng tự cường về công nghệ thông qua hợp tác và kết nối, đồng thời coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp và hỗ trợ phát triển bền vững.

Mở rộng hợp tác AI, bán dẫn và công nghệ lượng tử

Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung và Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan trao Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối Công nghệ Việt Nam - Singapore - Ảnh: TTXVN

Một trong những nội dung nổi bật của chiến lược mới là mở rộng trao đổi tri thức, kinh nghiệm, chuyên môn kỹ thuật và các thông lệ tốt giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và giới nghiên cứu của hai nước.

Việt Nam và Singapore dự kiến nghiên cứu hợp tác trong nhiều lĩnh vực công nghệ có khả năng tạo ra động lực tăng trưởng mới như kinh tế dữ liệu, sản xuất tiên tiến, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và những công nghệ mới nổi khác.

Thay vì chỉ chuyển giao hoặc tiếp nhận công nghệ, định hướng hợp tác mới nhấn mạnh việc cùng kiến tạo, cùng nghiên cứu và cùng phát triển. Hai nước hướng tới hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tầm khu vực, kết nối doanh nghiệp với các trường đại học và viện nghiên cứu.

Trí tuệ nhân tạo cũng trở thành một trọng tâm đáng chú ý. Việt Nam và Singapore nhìn nhận AI và công nghệ số có khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cải thiện năng suất và tạo thêm động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế.

Hai bên vì vậy thống nhất làm sâu sắc hợp tác trong phát triển, triển khai và sử dụng các hệ thống AI theo hướng an toàn và có trách nhiệm. Hoạt động hợp tác sẽ tham chiếu những khuôn khổ của khu vực, trong đó có Hướng dẫn của ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI.

Đáng chú ý, hai nền kinh tế được đánh giá có nhiều yếu tố bổ trợ cho nhau. Việt Nam sở hữu thị trường lớn, nguồn nhân lực trẻ và năng lực sản xuất ngày càng được mở rộng, trong khi Singapore có thế mạnh về nghiên cứu và phát triển, quản trị dữ liệu, AI và khả năng kết nối với mạng lưới công nghệ quốc tế.

Sự kết hợp này mở ra khả năng hình thành các chuỗi nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa công nghệ giữa hai quốc gia, thay vì giới hạn hợp tác ở trao đổi kinh nghiệm.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là nền tảng để duy trì kết nối công nghệ lâu dài. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi cả AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử và sản xuất tiên tiến đều đòi hỏi đội ngũ kỹ sư, nhà nghiên cứu và chuyên gia có trình độ cao.

Toàn cảnh Đối thoại chiến lược lần thứ nhất giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore - Ảnh: Dangcongsan.vn

Thúc đẩy dòng dữ liệu xuyên biên giới

Bên cạnh những công nghệ mới, dữ liệu trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược hợp tác Việt Nam và Singapore.

Hai nước dự kiến thúc đẩy đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu, đồng thời khuyến khích sử dụng và luân chuyển dữ liệu xuyên biên giới một cách có trách nhiệm thông qua triển khai Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN trong khuôn khổ Khung ASEAN về Quản trị Dữ liệu Số.

Hai bên cũng sẽ thúc đẩy đối thoại giữa các cơ quan liên quan của Singapore với Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm trao đổi chính sách và thông lệ tốt liên quan đến dòng dữ liệu xuyên biên giới.

Nếu được triển khai hiệu quả, cơ chế này có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm công nghệ, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việt Nam và Singapore cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với các nỗ lực hội nhập kinh tế số của ASEAN, đặc biệt là quá trình xây dựng Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN. Hai bên đánh giá khuôn khổ này có khả năng thúc đẩy thương mại số tin cậy, nâng cao khả năng tương tác và mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp trong khu vực.

Từ VSIP đến mô hình “VSIP 2.0”

Phó tổng thư ký PAP Chan Chun Sing (thứ ba từ phải sang) và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tại lễ đón trước Đối thoại chiến lược ngày 25/8 - Ảnh: Dangcongsan.vn

Một hướng đi đáng chú ý khác là đưa công nghệ sâu hơn vào mô hình Khu công nghiệp Việt Nam và Singapore.

Năm 2026 đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển của các Khu công nghiệp Việt Nam và Singapore. Trên nền tảng này, hai nước mong muốn thúc đẩy mô hình “VSIP 2.0”, tích hợp công nghệ thông minh, sản xuất tiên tiến cùng các hệ thống xanh và bền vững nhằm tăng khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư mới.

Định hướng này đã có những bước triển khai ban đầu. Trung tâm Công nghệ và Tái sản xuất Tiên tiến thuộc Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore cùng Becamex đã ký bản ghi nhớ về thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 5/2026.

Việc nâng cấp từ mô hình khu công nghiệp truyền thống sang “VSIP 2.0” cho thấy hợp tác kinh tế Việt Nam và Singapore đang có xu hướng dịch chuyển từ phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư sang kết hợp hạ tầng với công nghệ, nghiên cứu, sản xuất tiên tiến và chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh AI, bán dẫn, dữ liệu và các công nghệ mới đang tái định hình chuỗi giá trị toàn cầu, Chiến lược Kết nối công nghệ tạo thêm một khuôn khổ để Việt Nam tiếp cận năng lực nghiên cứu, quản trị và mạng lưới quốc tế của Singapore, đồng thời phát huy lợi thế về thị trường, nhân lực và năng lực sản xuất trong nước.

Nếu các định hướng trong Tuyên bố chung được chuyển thành chương trình, trung tâm nghiên cứu và dự án cụ thể, quan hệ Việt Nam và Singapore có thể mở rộng từ đối tác kinh tế và đầu tư sang một tầng hợp tác mới, trong đó công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành một trong những trụ cột chính của quan hệ song phương.