Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác chia sẻ thông tin thủy văn, cảnh báo sớm thiên tai
Ngày 16/11, tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có buổi làm việc với Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Thủy lợi Trung Quốc nhằm tăng cường hợp tác chia sẻ dữ liệu thủy văn, trao đổi công nghệ dự báo và thúc đẩy thiết lập cơ chế cung cấp thông tin khẩn cấp trên các sông xuyên biên giới.

Quang cảnh buổi làm việc. (Ảnh: Minh Cường)
Đoàn đại biểu Trung Quốc do Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Lưu Đông Thuận dẫn đầu, nhân dịp sang Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài nguyên nước Mê Công-Lan Thương lần thứ 2.
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng điều hành Cục Khí tượng Thủy văn Hoàng Đức Cường nhấn mạnh, Việt Nam và Trung Quốc có nhiều lưu vực sông xuyên biên giới, trong đó có sông Hồng và sông Bằng Giang-Kỳ Cùng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan, mưa lũ diễn biến ngày càng phức tạp, việc tăng cường chia sẻ thông tin thủy văn có ý nghĩa quan trọng đối với công tác dự báo, cảnh báo sớm và chủ động ứng phó thiên tai.

Phó Cục trưởng điều hành Cục Khí tượng Thủy văn Hoàng Đức Cường phát biểu khai mạc buổi làm việc. (Ảnh: Minh Cường)
Theo ông Hoàng Đức Cường, việc triển khai Bản ghi nhớ hợp tác về chia sẻ thông tin thủy văn ký 12/2023 đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hai bên duy trì trao đổi dữ liệu thường xuyên, phối hợp chặt chẽ trong các đợt mưa lũ lớn, qua đó góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân tại các khu vực chịu ảnh hưởng.
Đánh giá cao kết quả hợp tác giữa hai nước, Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Lưu Đông Thuận khẳng định, chia sẻ thông tin thủy văn là một trong những lĩnh vực hợp tác lâu đời và mang lại hiệu quả thiết thực giữa các cơ quan quản lý thủy lợi, thủy văn của Việt Nam và Trung Quốc.
Thứ trưởng Lưu Đông Thuận cũng cảm ơn phía Việt Nam đã hỗ trợ kịp thời trong công tác phòng, chống lũ lụt thời gian qua, đặc biệt trong đợt mưa lũ cuối tháng 8/2026, khi lưu vực sông Tả Giang xảy ra lũ lớn. Ngay sau khi nhận được đề nghị từ phía Trung Quốc, Việt Nam đã kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, tăng tần suất cung cấp dữ liệu quan trắc thủy văn thượng nguồn từ 4 lần/ngày lên 8 lần/ngày.
Việc cung cấp thông tin kịp thời đã giúp phía Trung Quốc kéo dài thời gian dự báo sớm lũ lụt trên sông Tả Giang, hỗ trợ đưa ra các quyết định điều hành, ứng phó với thiên tai.

Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Trung Quốc Lưu Đông Thuận phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: Minh Cường)
Tại hội đàm, đại diện chuyên môn hai bên đã đánh giá kết quả triển khai Bản ghi nhớ hợp tác năm 2023 và Kế hoạch thực hiện năm 2024. Theo đó, trong mùa lũ hằng năm, từ ngày 15/5 đến 31/10, hai bên duy trì trao đổi dữ liệu thủy văn với tần suất 4 lần/ngày tại các trạm quan trắc đã thống nhất. Khi xuất hiện các đợt lũ đặc biệt lớn, tần suất cung cấp dữ liệu được nâng lên 8 lần/ngày.
Bên cạnh việc trao đổi dữ liệu thông qua hệ thống máy chủ chuyên dụng, hai bên còn tăng cường các kênh liên lạc trực tiếp để kịp thời kiểm tra, xác minh thông tin khi xuất hiện những diễn biến thời tiết bất thường. Cơ chế phối hợp này đã phát huy hiệu quả trong các đợt lũ lớn vào tháng 10/2025 và tháng 8/2026.
Một nội dung quan trọng khác được hai bên tập trung trao đổi là ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc và dự báo thủy văn, nhất là công nghệ đo đạc không tiếp xúc, radar, hệ thống thông tin địa lý và trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo đại diện Cục Khí tượng Thủy văn, Việt Nam đã tự động hóa phần lớn thiết bị quan trắc mưa, mực nước và truyền dữ liệu thông qua vệ tinh, mạng viễn thông di động. Trong quy hoạch giai đoạn 2021-2030, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng thêm 37 trạm thủy văn trên các lưu vực sông xuyên biên giới, nâng tổng số trạm từ 109 lên 146 trạm.
Tuy nhiên, do đặc điểm địa hình đồi núi dốc, thời gian truyền lũ từ khu vực biên giới xuống hạ lưu tại một số lưu vực từ 2-6 giờ. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quan trắc, rút ngắn thời gian xử lý thông tin và tăng độ chính xác của các bản tin dự báo, cảnh báo.
Trên cơ sở đó, phía Việt Nam đề xuất tăng cường trao đổi kinh nghiệm trong bảo vệ thiết bị quan trắc trước nguy cơ sạt lở, lũ lớn; nghiên cứu ứng dụng công nghệ đo lưu lượng không tiếp xúc bằng radar và camera phân tích vận tốc dòng chảy, đồng thời thúc đẩy các chương trình nghiên cứu khoa học chung.
Phía Trung Quốc cho biết, trong 5 năm qua đã xây dựng mới và nâng cấp 43 trạm quan trắc trên các sông xuyên biên giới, dự kiến tiếp tục bổ sung 5 trạm trong 5 năm tới. Trung Quốc cũng bày tỏ sẵn sàng tăng cường hợp tác với Việt Nam trong ứng dụng công nghệ radar đo lưu tốc và các giải pháp quan trắc hiện đại.

Phó Cục trưởng Khí tượng Thủy văn Đặng Thanh Mai và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thủy lợi Châu Giang Hà Lực Kính ký kết Biên bản cuộc họp. (Ảnh: Minh Cường)
Đối với công tác dự báo, phía Việt Nam đang ứng dụng các mô hình toán thủy văn kết hợp hệ thống thông tin địa lý, cho phép cảnh báo trước các trận lũ lớn trung bình từ 2-3 ngày. Trong tình huống lũ khẩn cấp, các bản tin dự báo được cập nhật với tần suất 6 giờ/lần.
Trong khi đó, phía Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ thống dự báo kết hợp dữ liệu vệ tinh khí tượng, radar đo mưa, mạng lưới quan trắc mặt đất và các mô hình thủy động lực học tích hợp AI. Hệ thống này có khả năng cung cấp bản tin dự báo lũ trong 7 ngày và cập nhật hằng giờ tại những đoạn sông trọng điểm có dữ liệu thời gian thực.
Tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Đặng Thanh Mai và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thủy lợi Châu Giang Hà Lực Kính đã ký kết Biên bản cuộc họp về cơ chế cung cấp thông tin khẩn cấp đối với các sông xuyên biên giới.
Đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa những nội dung hợp tác kỹ thuật giữa hai bên, hướng tới thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nhanh chóng, kịp thời khi xuất hiện nguy cơ lũ lớn.
Theo nội dung thống nhất, điều kiện kích hoạt cung cấp thông tin khẩn cấp được xác định khi lưu lượng nước tại trạm Lào Cai (Việt Nam) đạt 4.000m³/giây và tại trạm Bình Nhi (Trung Quốc) đạt 2.500m³/giây. Khi cơ chế được kích hoạt, tần suất trao đổi thông tin sẽ tăng lên 1 giờ/lần.
Việc thống nhất các ngưỡng kích hoạt và tần suất cung cấp dữ liệu là cơ sở quan trọng để hai bên chủ động phối hợp, nâng cao hiệu quả dự báo và cảnh báo sớm, nhất là trong những tình huống mưa lũ diễn biến nhanh, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn tại khu vực biên giới và hạ lưu.

Các đại biểu tham dự cuộc họp. (Ảnh: Minh Cường)
Hiện Cục Khí tượng Thủy văn đang phối hợp các bộ, ngành và địa phương liên quan hoàn thiện các quy trình, thủ tục đối với dự thảo Kế hoạch thực hiện cơ chế thông báo thông tin khẩn cấp, hướng tới sớm ký kết và đưa cơ chế vào vận hành.
Kết quả buổi làm việc tiếp tục khẳng định vai trò của hợp tác quốc tế trong nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo thiên tai, đồng thời tạo cơ sở để Việt Nam và Trung Quốc tăng cường chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ hiện đại, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và bảo đảm phát triển bền vững trên các lưu vực sông xuyên biên giới.


