Viết tiếp “Khúc quân hành” của người lính Tây Bắc

Các tướng lĩnh sĩ quan thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu 2 và đại diện các cơ quan đơn vị tham gia sự kiện

Trong không gian giàu tình đồng đội tại Hội trường lớn Bộ Tư lệnh Quân khu 2, chương trình giao lưu, tọa đàm “Lực lượng vũ trang Quân khu 2 – 80 năm, tự hào truyền thống, viết tiếp chiến công” đã nối những trang sử hào hùng với ký ức của người trong cuộc. Ba vị khách mời, từ người cán bộ chính trị, nhà văn cựu chiến binh đến nhạc sĩ từng chiến đấu ở Vị Xuyên, đã cùng kể một câu chuyện lớn: truyền thống chỉ thực sự sống khi được trao truyền bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và khát vọng cống hiến của hôm nay.

Tham dự sự kiện có các đồng chí: Thiếu tướng Phạm Hùng Hưng, Phó tư lệnh Quân khu 2; Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó chính ủy Quân khu 2; Đại tá Mạc Thùy Dương, Giám đốc Thư viện Quân đội. Cùng dự có thủ trưởng Cục Chính trị Quân khu 2, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Quân khu 2 và đơn vị kết nghĩa.

1. Từ mạch nguồn Đất Tổ đến truyền thống người lính Tây Bắc

Phú Thọ – miền Đất Tổ, nơi những truyền thuyết dựng nước vẫn lắng sâu trong từng tên núi, tên sông – là địa điểm giàu ý nghĩa để câu chuyện 80 năm của lực lượng vũ trang Quân khu 2 được nhắc lại. Trên vùng đất cội nguồn ấy, cuộc giao lưu không dừng ở việc ôn lại những mốc son lịch sử, mà mở ra một cuộc đối thoại giữa các thế hệ: người đã đi qua chiến tranh, người đang giữ gìn ký ức và những cán bộ, chiến sĩ hôm nay đang tiếp tục nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Cục Chính trị Quân khu 2 và Thư viện Quân đội tặng sách tượng trưng cho các đơn vị.

Từ những chia sẻ của Đại tá Đào Ngọc Phương, truyền thống “Trung thành, tự lực, đoàn kết, anh dũng, chiến thắng” hiện lên không phải như một khẩu hiệu khép kín trong quá khứ, mà là kết tinh của biết bao gian khổ, hy sinh và sức mạnh quân dân trên địa bàn Tây Bắc. Tám mươi năm ấy được tạo nên từ bản lĩnh chính trị, ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết, sự che chở của nhân dân và khả năng vượt qua những thử thách khắc nghiệt của địa hình, khí hậu, chiến tranh. Chính những giá trị đó tiếp tục là điểm tựa để cán bộ, chiến sĩ Quân khu 2 hôm nay rèn luyện, làm chủ vũ khí trang bị, giữ nghiêm kỷ luật và sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ.

Không khí giao lưu trở nên gần gũi khi câu chuyện trên sân khấu được nối dài xuống hội trường. Đại diện Lữ đoàn 297 chia sẻ về những hoạt động giáo dục truyền thống, xây dựng niềm tự hào và động lực thi đua trong bộ đội. Đại diện Trường Tiểu học Vân Phú nói về tình cảm quân dân được vun đắp qua các hoạt động kết nghĩa. Cựu chiến binh, nhà thơ Nguyễn Trung Thành đem đến những vần thơ được sinh thành từ năm tháng quân ngũ. Mỗi tiếng nói là một mảnh ghép, cùng khẳng định rằng truyền thống của lực lượng vũ trang Quân khu 2 luôn gắn bó bền chặt với nhân dân các dân tộc Tây Bắc và với vùng Đất Tổ thiêng liêng.

Sau khi giới thiệu Dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh", Nhà văn Đặng Vương Hưng đã đọc bài thơ viết về "Ngày Giỗ trận 12/7 của lính Vị Xuyên" mang tựa đề "Gọi hồn lính trận" và nói: "Tôi tin rằng có rất nhiều lính hồn của những người lính Quân khu 2 nhiều thế hệ, đang có mặt tại đây để chứng kiến việc làm của chúng ta:

Về đây những đồng đội ơi!
Có nghe mưa đạn pháo rơi năm nào?
Máu tươi nhuộm đỏ chiến hào
Bao nhiêu trận địa, điểm cao vẫn còn...

Vẫn còn đó những núi non
Dấu chân người lính đã mòn tháng năm
Chỗ nào đồng đội đang nằm?
Chỗ nào xương trắng hỏi thăm xác người?

Cỏ cây giờ đã xanh tươi
Màu hoa đỏ tuổi hai mươi vơi đầy
Nghĩa trang liệt sĩ thêm dày
Mộ bia đã xếp hàng ngay ngắn rồi

Đồng đội ơi hãy về thôi!
Nhớ ngày giỗ trận tìm nơi mà về
Hồn thiêng xin trở về quê
Trở về đi, hãy trở về cùng nhau!

Nén hương thơm dịu nỗi đau
Cho bao nước mắt bắc cầu thành mưa.
Gọi hồn lính trận năm xưa...

2. Khi những lá thư và khúc hát gọi đồng đội trở về

Một trong những khoảng lặng xúc động của chương trình đến từ câu chuyện về những lá thư, cuốn nhật ký đã bạc màu theo thời gian. Với nhà văn Đặng Vương Hưng, đó không đơn thuần là những tư liệu chiến tranh. Sau mỗi trang giấy là một tuổi trẻ, một gia đình, một lời hẹn chưa kịp thực hiện và đôi khi là dấu vết cuối cùng của một người lính đã nằm lại chiến trường. Hành trình sưu tầm, gìn giữ và trao trả những kỷ vật ấy vì thế cũng là hành trình đưa ký ức trở về đúng địa chỉ của tình thân và lòng biết ơn.

Những tác phẩm như “Những lá thư thời chiến Việt Nam”, “Mãi mãi tuổi hai mươi” cùng nhiều công trình sưu tầm, giới thiệu tư liệu của nhà văn đã giúp bạn đọc hôm nay được gặp những người lính trong vẻ đẹp chân thực nhất: biết yêu, biết nhớ, có những ước mơ rất đỗi bình dị nhưng sẵn sàng đặt vận mệnh Tổ quốc lên trên hạnh phúc riêng. Khi một lá thư trở về với gia đình sau hàng chục năm, giá trị của nó không chỉ nằm ở những dòng chữ còn lại. Đó còn là sự nối liền một khoảng trống lịch sử, là cơ hội để tên tuổi và câu chuyện của người đã khuất tiếp tục được nhắc nhớ.

Trái qua: MC Thu Hoàn, nhạc sĩ Trương Quý Hải, nhà văn Đặng Vương Hưng và Đại tá Đào Ngọc Phương.

Từ phía hội trường, câu hỏi của cán bộ, chiến sĩ trẻ về sức sống của ký ức người lính khiến cuộc đối thoại thêm sâu sắc. Ký ức, nếu chỉ được cất kín, có thể phai mờ theo năm tháng; nhưng khi được tìm kiếm, xác minh, công bố và trao truyền bằng thái độ trân trọng, nó có thể trở thành một nguồn lực tinh thần. Những lá thư và nhật ký thời chiến không kêu gọi người trẻ sống lại chiến tranh. Chúng giúp người trẻ hiểu cái giá của hòa bình, biết quý trọng gia đình, sống có trách nhiệm và không lãng phí những tháng năm đẹp nhất của mình.

CCB mặt trận Vị Xuyên, Nhạc sĩ Trương Quý Hải trinh bày ca khúc tự sáng tác.

Nếu nhà văn Đặng Vương Hưng đưa đồng đội trở về qua trang viết, thì nhạc sĩ Trương Quý Hải gọi đồng đội bằng giai điệu. Từng trải qua chiến trường Vị Xuyên, ông mang trong âm nhạc của mình nỗi nhớ của một người lính đối với những người đã cùng chiến đấu, cùng chia nhau gian khó nhưng không phải tất cả đều có ngày trở về. Khi ca khúc “Về đây đồng đội ơi” vang lên, hội trường như lắng lại. Đó là lời gọi từ trái tim, là nén tâm nhang bằng âm thanh dành cho những người đã hóa thân vào đất đá biên cương.

Từ khúc hát ấy, chương trình gợi mở một công việc vẫn đang được tiến hành bền bỉ: tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xác định danh tính và đưa những người đã hy sinh trở về với quê hương, gia đình. Sự tri ân vì thế không chỉ nằm trong xúc động của một phút lắng lòng. Nó được đo bằng những hành động cụ thể, bằng từng hồ sơ được rà soát, từng địa điểm được xác minh và từng cuộc tìm kiếm không cho phép lãng quên một đồng đội nào.

3. Trao truyền ký ức, bồi đắp khát vọng cống hiến

Câu chuyện của quá khứ đã gặp trách nhiệm của hiện tại qua chia sẻ của Đại úy Quách Hoàng Sơn, Chính trị viên phó Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn 604. Với một sĩ quan trẻ, truyền thống không phải điều ở phía sau để chỉ ngắm nhìn và tự hào. Truyền thống đặt ra yêu cầu phải rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực chuyên môn, giữ vững kỷ luật và sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ trong mọi tình huống. Ở một đơn vị thông tin, trách nhiệm ấy còn gắn với việc bảo đảm “mạch máu” liên lạc luôn thông suốt, chính xác, bí mật và an toàn.

Các câu hỏi khép lại cuộc tọa đàm đều hướng về thế hệ trẻ: làm thế nào để những câu chuyện người lính được gìn giữ và lan tỏa; điều gì giúp người sinh ra trong hòa bình tìm thấy câu chuyện của chính mình trong những trang viết, khúc hát về chiến tranh; và làm sao để niềm tự hào về truyền thống 80 năm trở thành khát vọng cống hiến bền bỉ. Câu trả lời không nằm ở một cách thức duy nhất. Đó có thể là đọc và lưu giữ một lá thư, tìm hiểu lịch sử đơn vị, chăm sóc gia đình chính sách, góp phần xác minh thông tin liệt sĩ; cũng có thể là hoàn thành tốt một ca trực, một đợt huấn luyện hay một nhiệm vụ khó được giao.

Những tiết mục của Đoàn Văn công Quân khu 2 đã làm nóng cả hội trường...

Chương trình khép lại bằng những giai điệu về người lính và đất nước, nhưng dư âm còn ở lại trong những cái bắt tay, những ánh mắt và sự lặng im sau mỗi câu chuyện. Từ ký ức của người đi trước đến nhịp bước của người chiến sĩ hôm nay, khúc quân hành ấy vẫn tiếp nối trên vùng Tây Bắc và từ chính miền Đất Tổ – nơi mỗi người Việt Nam đều hướng về cội nguồn.

Thành công và chiều sâu cảm xúc của chương trình có sự chuẩn bị công phu của Thư viện Quân đội – đơn vị tổ chức, tạo nên một không gian giao lưu vừa trang trọng, vừa gần gũi, để lịch sử được kể bằng tiếng nói của những người trong cuộc. Xin trân trọng cảm ơn Thư viện Quân đội đã dành tâm huyết kết nối các nhân chứng, khách mời và cán bộ, chiến sĩ trong một hoạt động văn hóa giàu ý nghĩa.

Xin trân trọng cảm ơn Cục Chính trị Quân khu 2 phối hợp với Thư viện Quân đội đã tổ chức một sự kiện hết sức ý nghĩa. Sự hiện diện thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân khu, đại diện các cơ quan, đơn vị, cùng những câu hỏi chân thành và tinh thần cầu thị của những người lính trẻ đã góp phần làm nên sức sống của cuộc giao lưu. Bởi cuối cùng, cách tri ân thiết thực nhất đối với những người đã đi trước chính là giữ cho ký ức không bị lãng quên, đồng thời biến niềm tự hào thành hành động để viết tiếp những chiến công mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

(Chùm ảnh sự kiện của Hoàng Hoàng - Báo Quân đội nhân dân).

Phú Thọ, ngày 23/9/2026
Trái Tim Người Lính