Viết tiếp truyền thống Đoàn Quang Trung anh hùng
Đầu năm 1966, trước yêu cầu cấp bách của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Quân ủy Trung ương chủ trương phát triển thêm lực lượng phòng không nhằm đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại ngày càng ác liệt của đế quốc Mỹ, bảo đảm chi viện kịp thời cho chiến trường miền Nam. Quán triệt sâu sắc nhiệm vụ cách mạng và chỉ đạo của cấp trên, Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) đề nghị thành lập thêm các đơn vị để bảo vệ các mục tiêu trọng yếu, đồng thời tăng cường lực lượng bảo vệ giao thông vận tải ở Quân khu 4.
Ngày 30-5-1966, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 42/QĐ-QP thành lập Trung đoàn Tên lửa 263 tại khu rừng Tắc Kè, xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Bắc Thái. Lực lượng xây dựng Trung đoàn gồm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Pháo binh 82, học viên Trường Sĩ quan Thông tin, sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Trung cấp Kỹ thuật cơ điện và thanh niên ưu tú các địa phương mới nhập ngũ. Từ đó, ngày 30-5 hằng năm trở thành Ngày truyền thống của Trung đoàn Tên lửa 263 (Sư đoàn Phòng không 367, Quân chủng PK-KQ).
Tháng 11-1968, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Hà Nội, Sở chỉ huy Trung đoàn được cơ động, triển khai về trận địa Ngọc Hồi, nơi diễn ra trận đại phá 29 vạn quân Thanh của Vua Quang Trung-Nguyễn Huệ vào mồng 5 Tết Kỷ Dậu 1789. Với nguyện vọng và quyết tâm hành quân thần tốc, chiến đấu anh dũng, giết giặc lập công của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn; theo đề nghị của Quân chủng PK-KQ, thủ trưởng Bộ Quốc phòng đã đồng ý cho Trung đoàn Tên lửa 263 có tên gọi Đoàn Quang Trung.

Kíp chiến đấu Tiểu đoàn 44, Trung đoàn Tên lửa 263 huấn luyện thu hồi, triển khai khí tài. Ảnh: THANH ĐÀN
Tháng 2-1971, Trung đoàn nhận lệnh cơ động vào Thanh Hóa làm nhiệm vụ bảo vệ sân bay Sao Vàng và cầu Hàm Rồng, sau đó được lệnh cơ động vào Nghệ An để chiến đấu bảo vệ sân bay Anh Sơn. Tiếp đến, Trung đoàn được lệnh cơ động chiến đấu bảo vệ chiến trường Khe Sanh (Quảng Trị). Mùa xuân năm 1975, Trung đoàn vinh dự tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử trong đội hình binh chủng hợp thành, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Trung đoàn cơ động chiến đấu liên tục trên khắp các chiến trường từ Bắc vào Nam, hoàn thành xuất sắc 3 nhiệm vụ chiến lược: Bảo vệ các mục tiêu trọng yếu, bảo vệ giao thông vận chuyển và bảo vệ đội hình binh chủng hợp thành. Trong suốt chặng đường chiến đấu vẻ vang ấy, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã tham gia 294 trận đánh, bắn rơi 67 máy bay Mỹ (trong đó có 9 máy bay B-52) với 22 chiếc rơi tại chỗ và bắt sống 7 giặc lái. Sau ngày đất nước thống nhất, Trung đoàn tiếp tục nằm trong đội hình chiến đấu của Sư đoàn Phòng không 367, thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời, bảo vệ vững chắc bầu trời phía Nam của Tổ quốc.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước và yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng ủy, chỉ huy Trung đoàn luôn đề ra nhiều chủ trương, biện pháp tiến hành đồng bộ, đa dạng nội dung, biện pháp xây dựng đơn vị. Công tác giáo dục truyền thống, quán triệt nhiệm vụ luôn được quan tâm và thực hiện nghiêm túc. Chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của Trung đoàn ngày càng được nâng cao, hằng năm có 100% nội dung huấn luyện đạt khá, giỏi; diễn tập bắn đạn thật diệt mục tiêu, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được Quân chủng tặng cờ Đơn vị xuất sắc; tham gia hội thi, hội thao các cấp có 100% đạt giỏi, nhiều tập thể, cá nhân đoạt giải cao.
Trải qua 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn luôn giữ vững và phát huy phẩm chất cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ, “Người chiến sĩ PK-KQ ưu tú”, viết nên truyền thống vẻ vang “Chiến đấu thắng lợi, đoàn kết, xây dựng, trưởng thành”. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Trung đoàn, 2 Tiểu đoàn (Tiểu đoàn 43, Tiểu đoàn 45) và 2 cá nhân vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; Trung đoàn được tặng thưởng nhiều Huân chương Quân công, Huân chương Chiến công các hạng, hai lần được Bác Hồ và Bác Tôn gửi lẵng hoa khen ngợi (các năm 1969, 1971) vì đã có thành tích chiến đấu xuất sắc, bắn rơi máy bay Mỹ. 10 năm trở lại đây, nhiều năm liên tục, Đảng bộ Trung đoàn đạt trong sạch, vững mạnh, Trung đoàn vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Đặc biệt, năm 2023, Trung đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ xây dựng điểm cấp Quân chủng, được Bộ Quốc phòng tặng Cờ thi đua. Ngày 23-4-2026, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống, Trung đoàn được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.
Phát huy truyền thống vẻ vang, hào hùng, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Tên lửa 263 hôm nay nguyện chung sức đồng lòng, đoàn kết thống nhất, chủ động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không sợ gian khổ, hy sinh, ra sức thi đua rèn đức, luyện tài, huấn luyện giỏi, kỷ luật nghiêm, sẵn sàng chiến đấu cao, quyết tâm xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh tiêu biểu, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; góp phần tô thắm thêm truyền thống đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân, bảo vệ vững chắc vùng trời phía Nam của Tổ quốc.











