Virus EV71 nguy hiểm, bác sĩ chỉ điểm chung các ca bệnh nặng ở TP.HCM

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, từ ngày 30/3 đến 5/4, TP.HCM ghi nhận 1.347 ca tay chân miệng, tăng 64% so với mức trung bình của 4 tuần trước. Lũy kế từ đầu năm, số ca mắc đã lên tới 10.496, cho thấy đường cong dịch bệnh đang âm thầm đi lên.

Đáng chú ý, dữ liệu giám sát của HCDC cho thấy chủng EV71 hiện chiếm khoảng 56% trong các mẫu bệnh phẩm thu thập từ đầu năm 2026. Không đơn thuần là một con số, tỷ lệ này còn gợi lại nỗi lo từng nhiều lần xuất hiện trong các mùa dịch trước, khi EV71 thường đi kèm nguy cơ trở nặng nhanh, diễn tiến khó lường và áp lực điều trị gia tăng.

Các bác sĩ điều trị trường hợp tay chân miệng diễn tiến nặng. Ảnh: Hoài Bảo.

Nhiều trường hợp diễn tiến nặng

Giữa tuần, tại khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, không khí điều trị tay chân miệng vẫn căng thẳng. Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ chuyên khoa II Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết hiện đơn vị đang điều trị nội trú 48 trường hợp tay chân miệng, trong đó có khoảng 13 ca nặng, thuộc mức độ từ 2B trở lên.

Đáng chú ý, gần một nửa số ca nặng là bệnh nhi chuyển đến từ các tỉnh lân cận, phần lớn đều dưới 3 tuổi, đây là nhóm tuổi vốn dễ diễn tiến nhanh và khó lường. Ở khu vực ngoại trú, mỗi ngày bệnh viện vẫn tiếp nhận và theo dõi khoảng 60-70 trường hợp. Số lượng này duy trì đều đặn, cho thấy bệnh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo bác sĩ Dư Tuấn Quy, khoa Nhiễm - Thần kinh đang tiếp nhận và điều trị 13 trường hợp diễn tiến nặng. Ảnh: Phương Lâm.

So với cùng kỳ năm trước, số ca tay chân miệng có xu hướng tăng. Tuy nhiên, điều khiến giới chuyên môn đặc biệt lưu tâm lại nằm ở số trường hợp diễn tiến nặng.

Không giống những chủng thông thường, EV71 độc lực cao thường khởi phát khá “lặng lẽ”. Trẻ vẫn có thể sốt, nổi ban hay loét miệng nhưng biểu hiện không rầm rộ, dễ khiến gia đình chủ quan. Thế nhưng, chính sự kín đáo này lại tiềm ẩn rủi ro, bởi virus có khả năng xâm nhập vào vùng thân não, từ đó gây ra các biến chứng nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Đáng lưu ý, EV71 không vận hành theo một chu kỳ cố định. Có thời điểm virus quay trở lại chỉ sau 2-3 năm, nhưng cũng có giai đoạn “im ắng” kéo dài đến 5 năm. Chính sự thất thường này khiến việc dự báo dịch trở nên nhiều bất định, buộc hệ thống y tế và cộng đồng phải duy trì trạng thái cảnh giác liên tục.

Một số sai lầm phổ biến

Trước thực tế số ca bệnh vẫn duy trì ở mức cao, bác sĩ chuyên khoa II Dư Tuấn Quy cho rằng điều cần thiết lúc này không phải là hoang mang, mà là bình tĩnh xử trí đúng cách. Theo ông, hiện nay hầu hết cơ sở y tế đều đã được trang bị đầy đủ thuốc men, thiết bị và áp dụng chung một phác đồ điều trị, đủ khả năng tiếp nhận và chăm sóc bệnh tay chân miệng ở nhiều mức độ.

Khi nghi ngờ con mắc bệnh, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và theo dõi từ đầu. Với các trường hợp nhẹ, trẻ có thể điều trị ngoại trú và tái khám mỗi ngày. Ngay cả khi bệnh có dấu hiệu chuyển nặng, tuyến y tế địa phương vẫn có thể xử trí kịp thời.

Bác sĩ Quy đặc biệt lưu ý việc vội vã đưa trẻ di chuyển quãng đường dài từ tỉnh lên các bệnh viện lớn trong tâm lý lo lắng không chỉ làm chậm “thời gian vàng” điều trị, mà còn vô tình làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

“Phụ huynh hoàn toàn có thể điều trị cho trẻ tại cơ sở y tế địa phương. Sự chênh lệch giữa các tuyến hiện nay không còn đáng kể. Ngược lại, việc di chuyển xa trong lúc bệnh đang tiến triển có thể khiến tình trạng trở nên nặng hơn và làm dịch bệnh thêm phức tạp”, ông nhấn mạnh.

Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như phát ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc loét miệng, cần đưa đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời. Ảnh: Hoài Bảo.

Một sai lầm phổ biến khác khiến trẻ nhập viện trong tình trạng nặng xuất phát từ việc gia đình chần chừ, chờ đến sáng hoặc ngại đưa đi khám cuối tuần. Khoảng thời gian trì hoãn này, cộng thêm quãng đường di chuyển dài và việc không được xử trí kịp thời, có thể khiến bệnh diễn tiến nhanh chóng, buộc trẻ phải vào cấp cứu, hỗ trợ hô hấp và can thiệp tích cực khi đến viện.

“Ngay khi trẻ có dấu hiệu chuyển nặng như sốt cao không hạ, giật mình, nôn ói hay run chi, cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức, kể cả trong đêm”, bác sĩ khuyến cáo.

Theo bác sĩ Quy, trong bất kỳ mùa dịch nào cũng sẽ xuất hiện những ca diễn tiến nặng. Yếu tố then chốt nằm ở việc nhận diện sớm các dấu hiệu chuyển độ. Trước khi trở nặng, trẻ thường có những biểu hiện cảnh báo khá điển hình như sốt cao liên tục không hạ, nôn ói, run tay chân hoặc giật mình chới với.

Đáng chú ý, hiện tượng giật mình chới với ở trẻ mắc tay chân miệng thường xuất hiện ngay thời điểm đầu giấc ngủ. Trẻ bất ngờ giật mình, hai tay chân giơ lên rồi hạ xuống, sau đó có thể ngủ lại như bình thường. Chính sự thoáng qua này dễ khiến nhiều gia đình chủ quan, trong khi đây lại là dấu hiệu “báo động đỏ” không thể bỏ qua.

Song song với đó, phụ huynh cũng không nên lơ là trong phòng bệnh. Việc theo dõi tình hình dịch tại lớp học, phát hiện sớm các ca mắc trong môi trường sinh hoạt của trẻ là yếu tố quan trọng. Sau khi đi làm về, người lớn cần rửa tay sạch sẽ trước khi tiếp xúc với trẻ. Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như phát ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng mông hoặc loét miệng, cần đưa đi khám sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.