Vợ chồng cùng giữ lửa đờn ca tài tử
Hơn 40 năm gắn bó với đờn ca tài tử (ĐCTT), vợ chồng ông Lê Văn Có - bà Lường Thanh Tùng (ở khu phố Bình Phước, phường Tân Triều) đã cùng nhau đi qua nhiều thăng trầm của cuộc sống bằng tiếng đờn, lời ca.
Nghệ nhân Dân gian Lường Thanh Tùng (tài tử ca) và Nghệ nhân Dân gian Lê Văn Có (tài tử đờn, thứ 2 từ trái qua) biểu diễn, giao lưu tại Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai.
ĐCTT Nam Bộ đã trở thành sợi dây kết nối để vợ chồng ông Có góp sức gìn giữ, bảo tồn và nỗ lực truyền nghề, đưa loại hình nghệ thuật dân gian đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đến gần hơn với cộng đồng.
Nên duyên từ tình yêu nghệ thuật
Là người con của vùng đất Đồng Nai, ông Lê Văn Có (sinh năm 1959) đã sớm gắn bó với ĐCTT Nam Bộ. Ông Có cho biết: Từ những ngày còn nhỏ (13 tuổi), ông thường nghe phát thanh, tập làm quen với những giai điệu tài tử rồi dần hình thành niềm yêu thích lúc nào không hay.
Năm 1980, ông Có bắt đầu gắn bó với nghệ thuật ĐCTT. Đó là thời điểm phong trào văn nghệ quần chúng phát triển sôi nổi, ông thường xuyên tham gia hoạt động biểu diễn của địa phương. Cũng bởi yêu thích và đam mê âm nhạc, qua những buổi giao lưu, biểu diễn, ông Có, bà Tùng (sinh năm 1960) gặp nhau, tìm thấy sự đồng điệu rồi nên duyên vợ chồng.
Dẫu những năm tháng bao cấp bộn bề khó khăn trong công việc và gia đình, cùng những vui buồn thường nhật khiến sinh hoạt văn nghệ của ông Có, bà Tùng đôi khi thưa hơn nhưng ĐCTT chưa bao giờ rời khỏi cuộc sống của 2 ông bà. Tiếng đờn, lời ca vẫn hiện diện như một phần thân thuộc, gắn bó với cuộc sống và trở thành niềm vui tinh thần của vợ chồng ông qua năm tháng.
“Năm 2004, tôi được tín nhiệm bầu làm Chủ nhiệm Câu lạc bộ ĐCTT huyện Vĩnh Cửu. Từ đây, vợ chồng tôi không chỉ xây dựng chương trình hoạt động của câu lạc bộ mà còn tổ chức biểu diễn phục vụ nhu cầu hưởng thụ nghệ thuật của người dân địa phương; đồng thời, mở lớp truyền dạy, hướng dẫn học trò ca vọng cổ, các bài bản tổ và thực hành tài tử, cải lương” - ông Có cho hay.
Sau khi Đảng, Nhà nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ông Có, bà Tùng về sinh hoạt tại Câu lạc bộ ĐCTT Bình Lục, phường Tân Triều. Câu lạc bộ hiện duy trì sinh hoạt hằng tuần tại nhà văn hóa khu phố. Những buổi sinh hoạt không quá cầu kỳ về chương trình, người yêu thích tài tử cùng gặp nhau, hòa đàn, cất tiếng ca theo cảm hứng và cùng thưởng thức những giai điệu quen thuộc. Chính sự tự nhiên ấy tạo nên nét riêng của sinh hoạt ĐCTT Nam Bộ trên vùng đất Đồng Nai.
Bảo tồn, phát huy giá trị di sản
Ngoài việc dành trọn tâm sức truyền dạy ĐCTT trên vùng đất Tân Triều, ông Có, bà Tùng còn sử dụng mạng xã hội đưa tiếng đờn, lời ca đến với cộng đồng. Chỉ bằng những góc máy đơn giản, ông bà chủ động thông tin từng buổi sinh hoạt, biểu diễn của câu lạc bộ; ghi hình, giới thiệu những bài bản tài tử, cải lương rồi đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội. Sự chủ động ấy không chỉ giúp không gian ĐCTT vượt qua giới hạn của nhà văn hóa khu phố mà còn tiếp cận gần hơn với giới trẻ, những người vốn ít có cơ hội tham dự các buổi sinh hoạt trực tiếp.
Đến nay, vợ chồng ông Có, bà Tùng đã trực tiếp truyền dạy, hướng dẫn cho hơn 40 học trò nắm vững các bài bản tổ, kỹ thuật đàn và ca vọng cổ. Nhiều sáng tác mới về vùng đất, con người Tân Triều nói riêng, Đồng Nai nói chung được ông bà thường xuyên cập nhật, tập luyện, biểu diễn, giao lưu, phục vụ nhân dân trên địa bàn.
Theo Chủ nhiệm Câu lạc bộ ĐCTT thành phố PHẠM LƠ, ông Lê Văn Có, bà Lường Thanh Tùng là những hạt nhân nòng cốt với phong trào ĐCTT Nam Bộ trên vùng đất Đồng Nai. Bằng tình yêu và đam mê, ông bà đã đồng hành, duy trì sinh hoạt ĐCTT ở cơ sở, tạo điều kiện để những người cùng sở thích gặp gỡ, học hỏi và tiếp tục thực hành loại hình nghệ thuật truyền thống này.
Đặc biệt, năm 2026, đánh dấu cột mốc ý nghĩa khi vợ chồng ông Có, bà Tùng vinh dự được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Dân gian trong lĩnh vực ĐCTT. Xúc động trước danh hiệu cao quý, ông Có chia sẻ: “Chúng tôi vinh dự và tự hào khi được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Dân gian. Đây là sự ghi nhận, động viên quý báu đối với những người đã và đang gắn bó với nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Chúng tôi nhận thức đây là trách nhiệm để tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị ĐCTT, tích cực gắn kết các thành viên, cùng nhau duy trì hiệu quả hoạt động của câu lạc bộ”.
Ở tuổi ngoài 66, vợ chồng ông Có, bà Tùng vẫn tích cực tham gia sinh hoạt, giao lưu và truyền dạy ĐCTT. Với ông bà, những buổi hòa đàn, hòa ca vừa là niềm vui vừa là cách để cuộc sống tuổi già thêm ý nghĩa. Ông bà mong bản thân có thật nhiều sức khỏe để có thể đờn, ca lâu hơn, góp sức cùng các nghệ nhân dân gian ở Đồng Nai truyền lửa thêm cho nhiều người trẻ, để ĐCTT Nam Bộ tiếp tục được bảo tồn và phát huy.
