Vòng lặp của 'đồ si': Từ triết lý bền vững đến cơn lốc 'chốt đơn'

Không còn là những sạp đồ cũ bụi bặm dành cho người thu nhập thấp, thời trang second-hand (đồ si) đã vươn mình trở thành phân khúc năng động nhất ngành thời trang toàn cầu.

Theo dữ liệu từ Statista, quy mô thị trường này dự kiến chạm mốc 351 tỷ USD vào năm 2027. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của đồ si đang nhanh gấp 3 lần bán lẻ truyền thống.

Tại Hà Nội, nhiều chợ đồ cũ chủ yếu mặt hàng thời trang được nhiều người biết đến như chợ Đông Tác, chợ Vồ. Ảnh: Minh Phương

Tại Việt Nam, thị trường này không nằm ngoài quỹ đạo khi dự báo đạt quy mô hơn 5 tỷ USD vào năm 2026. Từ những địa chỉ "kinh điển" như chợ Đông Tác, chợ Vồ (Hà Nội), đồ si đã "đổ bộ" lên không gian số. Sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc cá nhân hóa tìm kiếm và sự bùng nổ của các "haul đồ giá rẻ" trên mạng xã hội đã biến việc mua đồ cũ từ một lựa chọn tiết kiệm trở thành một phong cách sống thời thượng.

Sự phổ biến của đồ si kéo theo một bước ngoặt về tâm lý: người ta không còn mua đồ cũ vì “cần”, mà vì “thích”. Giá rẻ - vốn là lợi thế lớn nhất - nay trở thành "chất kích thích" xóa bỏ mọi rào cản tài chính.

Chị Thu Hằng (28 tuổi, Hà Nội) thừa nhận: "Thay vì đắn đo trước một món đồ mới có giá 'chát', cùng số tiền đó tôi có thể chốt đơn 2-3 món đồ si. Nhiều đêm xem livestream, dù không thực sự cần, nhưng cảm giác 'thắng' được người khác khi giành mua món đồ giá hời khiến tôi không thể dừng lại".

Nhiều người chọn mua đồ second-hand vì giá thành rẻ. Ảnh: Minh Phương

Chính tâm lý này đã tạo ra một thế hệ người tiêu dùng mới: Mua nhiều - Thay nhanh - Ít gắn bó. Những trào lưu “100k mua được gì” hay “Haul đồ si mỗi tuần” đang vô hình trung biến đồ cũ thành một dạng "fast fashion" (thời trang nhanh) phiên bản mới. Một nghịch lý xuất hiện: Đồ second-hand vốn được kỳ vọng giúp giảm tiêu thụ, nhưng thực tế lại đang kích thích con người mua sắm điên cuồng hơn.

Sự xuất hiện của các Reseller (người bán lại) chuyên nghiệp đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Đồ cũ nay được gom số lượng lớn, định giá lại theo xu hướng và gắn mác “hàng hiếm”, “đồ độc”. Ngay cả các nền tảng xa xỉ như Fashionphile cũng ghi nhận lượng người ký gửi tăng gấp đôi, cho thấy vòng quay của hàng cũ đang tăng tốc chóng mặt.

Các thuật toán liên tục gợi ý, livestream tạo sự khan hiếm giả tạo và flash sale thúc đẩy quyết định tức thì. Chị H. (26 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: “Đồ si rẻ nên mình mua rất thoải mái, không dùng hết lại đăng bán lại (pass đồ). Việc thanh lý quá dễ dàng khiến mình không còn đắn đo về tính ứng dụng của món đồ khi mua nữa”.

Lúc này, đồ si không còn là lựa chọn “tiêu dùng chậm” mà đang vận hành giống hệt thời trang nhanh: Nhiều hơn, rẻ hơn và liên tục hơn.

Một cửa hàng bán đồ second-hand. Ảnh: Minh Phương

Không thể phủ nhận lợi ích môi trường của việc kéo dài vòng đời sản phẩm. Tuy nhiên, nếu chúng ta mua 10 món đồ cũ chỉ vì cảm thấy “ít tội lỗi hơn” việc mua 1 món đồ mới, thì tổng lượng rác thải ra môi trường vẫn không hề giảm bớt.

Nhiều nội dung về đồ second-hand trên mạng xã hội viral khiến người xem tò mò.

Trong những phiên livestream đêm muộn, giữa những cú chạm màn hình "chốt đơn", việc mua sắm trở nên nhẹ tênh. Đồ si khi ấy không còn là câu chuyện cứu rỗi tài nguyên, mà trở thành một hình thức giải trí, một cách "đu trend". Một chiếc áo đi qua 3 đời chủ trong vài tháng không còn là chuyện hiếm.

Đồ second-hand sẽ chỉ là một lựa chọn nhân văn nếu nó giúp chúng ta thoát khỏi vòng xoáy vật chất, thay vì là một điểm dừng chân ngắn ngủi trước khi ra bãi rác. Sự bền vững không nằm ở tấm mác cũ hay mới, mà nằm ở sự trân trọng của người mặc. Đừng để “thời trang nhanh phiên bản 2” lên ngôi chỉ vì chúng ta mải mê săn đuổi cảm giác giá rẻ mà quên mất giá trị cốt lõi của thời trang: Sự gắn kết và tính bền bỉ theo thời gian.

Mời quý độc giả xem thêm video: Khi quần áo cũ không còn là rác. Nguồn: VTV