Vụ án có thể áp dụng thủ tục rút gọn khi bị can nhận tội, chấp nhận hình phạt

Nội dung trên được nêu tại báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến với dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) được Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến trình Quốc hội tại phiên họp sáng 18/10.

Dự thảo Bộ luật gồm 527 điều, trong đó bổ sung 34 điều; sửa đổi, bổ sung 246 điều và giữ nguyên 247 điều.

Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến. (Ảnh: Media Quốc hội)

Về thủ tục rút gọn, ông Nguyễn Huy Tiến cho biết đa số các đại biểu tán thành hoàn thiện thủ tục rút gọn và đề nghị quy định áp dụng bắt buộc khi đủ điều kiện, mở rộng phạm vi và rút ngắn thời gian giải quyết đối với trường hợp tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo đã phân định rõ hai loại thủ tục rút gọn: thủ tục rút gọn bắt buộc đối với những vụ án đã đáp ứng đủ điều kiện luật định; thủ tục rút gọn áp dụng đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

“Quy định này nhằm đẩy nhanh việc giải quyết các vụ án đủ điều kiện, tiết kiệm chi phí tố tụng nhưng vẫn bảo đảm thận trọng, chặt chẽ, không ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án”, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh.

Về chế định bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, theo Viện trưởng VKSND Tối cao, nhiều đại biểu tán thành cơ chế này, nhưng đề nghị làm rõ khái niệm, phạm vi áp dụng, chính sách khoan hồng, phân biệt với các tình tiết giảm nhẹ hiện hành và bảo đảm nghĩa vụ chứng minh tội phạm và nguyên tắc độc lập xét xử.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, dự thảo Bộ luật bổ sung khái niệm và quy định thủ tục riêng.

Đồng thời dự thảo thiết lập các cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm việc nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị phải hoàn toàn tự nguyện, có căn cứ và phù hợp với các chứng cứ đã được thu thập, kiểm tra và không thay thế nghĩa vụ chứng minh tội phạm.

“Theo đó VKSND Tối cao đề nghị mức hình phạt trên cơ sở quy định của pháp luật và tình tiết cụ thể của vụ án; Tòa án kiểm tra tính tự nguyện, tính hợp pháp của việc nhận tội và quyết định hình phạt. Cơ chế này không đồng nhất với các tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, tự thú...”, ông Nguyễn Huy Tiến nêu rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. (Ảnh: Media Quốc hội)

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết dự thảo Bộ luật quy định các thủ tục tố tụng đối với vụ án thuộc trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị. Khi có đủ các điều kiện thì có thể được áp dụng thủ tục rút gọn.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc thiết kế các thủ tục này nhằm khuyến khích người phạm tội thành khẩn khai báo, tự nguyện nhận tội, giúp đẩy nhanh tiến trình giải quyết vụ án, cũng như giảm kháng cáo, kháng nghị dẫn đến phải mở thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị VKSND Tối cao tiếp tục rà soát các quy định nhằm đảm bảo thống nhất với quy định có liên quan của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), nhất là chính sách hình sự áp dụng đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt.

Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh quy định trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi về việc áp dụng chính sách khoan hồng đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt phải bảo đảm đáp ứng đầy đủ các điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng theo quy định của Bộ luật Hình sự.