Vụ Hải Sapa biến thịt trâu Ấn Độ thành 'đặc sản Tây Bắc': Trách nhiệm hậu kiểm thuộc về ai?

Cần làm rõ hoạt động hậu kiểm

Ngày 24/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai khởi tố, bắt tạm giam ông Vũ Hoàng Hải, thường gọi Hải Sapa TV về tội “Lừa dối khách hàng”. Bà Bùi Thị Kim Tuyên - vợ Hải và Phạm Văn Hà - Giám đốc Công ty CP Sản xuất và Thương mại tổng hợp Hoàng Nam (gọi tắt Công ty Hoàng Nam) bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Theo Bộ Công an, Công ty Hoàng Nam sử dụng thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ để sản xuất “thịt trâu sấy khô tê cay”. Sau đó, vợ chồng Hải Sapa TV quảng cáo sản phẩm là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”, in logo Hải Sapa TV để bán ra thị trường.

Từ năm 2022-2025, bà Bùi Thị Kim Tuyên mua ‘thịt trâu sấy khô tê cay’ của Công ty Hoàng Nam trị giá khoảng 30 tỷ đồng để bán ra thị trường.

Trao đổi với PV Tiền Phong, luật sư Nguyễn Thanh Hải - Giám đốc Công ty Luật An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội - cho biết, pháp luật không cấm sử dụng thịt trâu nhập khẩu hợp pháp để chế biến thực phẩm tại Việt Nam. Trên thực tế, thịt trâu nhập khẩu đang được nhiều nhà hàng, cơ sở chế biến sử dụng và bán công khai trên thị trường.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Vấn đề pháp lý trong vụ Hải Sapa TV nằm ở việc người bán đã cung cấp thông tin gì sai sự thật, khiến khách hàng hiểu sai và chấp nhận mua với giá cao.

Theo luật sư Hải, trách nhiệm trực tiếp trước hết thuộc về tổ chức, cá nhân sản xuất và kinh doanh. Công ty Hoàng Nam cần được xem xét trong phạm vi nguồn nguyên liệu, điều kiện sản xuất, hồ sơ tự công bố, nhãn hàng hóa và sản phẩm đưa ra khỏi cơ sở. Trách nhiệm của vợ chồng Hải Sapa TV cần được làm rõ trên cơ sở việc ký hợp đồng tiêu thụ, thay đổi tên gọi, gắn logo, quảng cáo và bán sản phẩm cho người tiêu dùng.

Theo Luật sư Hải, Điều 4 và Điều 5 Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định, thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn nhìn chung thuộc diện tổ chức, cá nhân tự công bố, trừ các sản phẩm thuộc trường hợp phải đăng ký bản công bố. Tổ chức, cá nhân tự công bố được quyền sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm về an toàn của sản phẩm cũng như tính chính xác, trung thực của hồ sơ tự công bố.

Do đó, cần làm rõ Công ty Hoàng Nam đã tự công bố sản phẩm dưới tên gọi nào; thành phần, nguồn gốc nguyên liệu được thể hiện ra sao...

“Nếu hồ sơ ghi “thịt trâu sấy khô tê cay” nhưng khi ra thị trường lại biến thành “thịt trâu gác bếp đặc sản Tây Bắc”, cơ quan nào có trách nhiệm phát hiện? Trong ba năm, cơ sở sản xuất, kho hàng và hệ thống kinh doanh đã được kiểm tra bao nhiêu lần?”, Luật sư Hải đặt câu hỏi.

Cơ quan liên ngành ở đâu?

Vị luật sư cũng phân tích thêm: Hiện, thịt và sản phẩm từ thịt thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành nông nghiệp, do đó cần làm rõ trách nhiệm quản lý, hậu kiểm của cơ quan chuyên môn về nông nghiệp tại nơi đặt cơ sở sản xuất theo đúng quy định phân công, phân cấp.

Hải Sapa bán thịt trâu nhập từ Ấn Độ nhưng quảng cáo "thịt trâu gác bếp đặc sản Tây Bắc".

Ngoài ra, cũng cần làm rõ trong giai đoạn này, cơ quan nào được giao làm đầu mối tham mưu, tổng hợp về an toàn thực phẩm; có tiếp nhận báo cáo, phản ánh hoặc cảnh báo nào liên quan sản phẩm hay không và việc phối hợp liên ngành đã được thực hiện như thế nào?

Đối với dấu hiệu gian lận thương mại, vi phạm nhãn hàng hóa, quảng cáo sai lệch và lưu thông hàng hóa, Luật sư Hải cho rằng, trách nhiệm kiểm tra thuộc lực lượng quản lý thị trường Lào Cai, Sở Công Thương và các đơn vị liên quan. Lực lượng quản lý thị trường và cơ quan thuộc ngành Công Thương có thẩm quyền kiểm tra hàng hóa lưu thông, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc, hoạt động thương mại điện tử và dấu hiệu gian lận thương mại theo quy định.

“UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn, phân công, phân cấp và tổ chức thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền. Chính quyền nơi doanh nghiệp đặt nhà xưởng, kho hàng cũng phải làm rõ cơ sở đã được kiểm tra bao nhiêu lần và hồ sơ nguyên liệu, nhãn sản phẩm, lượng hàng xuất bán có được đối chiếu hay không”, Luật sư Hải nói.

Theo Luật sư Hải, qua vụ án này, cần rà soát thực chất hoạt động hậu kiểm và sự phối hợp liên ngành để kịp thời phát hiện hành vi làm sai lệch thông tin về sản phẩm, nhất là khi việc quảng cáo, kinh doanh được thực hiện công khai trên mạng xã hội.