'Vũ khí' ẩn giấu dưới biển của Iran trong xung đột với Mỹ

Cáp quang dưới biển là một trong những "vũ khí" quan trọng của Iran. Ảnh: WANA

Theo các hãng tin Tasnim và WANA, 7 tuyến cáp quang ngầm dưới eo biển Hormuz truyền tải một phần đáng kể lưu lượng dữ liệu toàn cầu, đóng vai trò là xương sống của hệ thống thông tin liên lạc quốc tế và là tài sản chiến lược đối với các quốc gia, doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào kết nối liên tục.

Bất kỳ thiệt hại nào đối với những mạng lưới này đều có thể làm gián đoạn luồng dữ liệu, ảnh hưởng đến các dịch vụ kỹ thuật số và gây tổn thất đáng kể cho doanh nghiệp cũng như các nền kinh tế phụ thuộc vào những tuyến kết nối thiết yếu này.

Một phát ngôn viên của IRGC cho biết việc nhắc lại vấn đề trên nhằm giúp các đối thủ của Iran nhận thức rõ hơn về sự phụ thuộc đó.

Những phát biểu này một lần nữa chuyển hướng chú ý từ bề mặt eo biển, nơi các tàu chở dầu và tàu hải quân hoạt động, xuống dưới đáy biển, nơi đặt các cơ sở hạ tầng ít được nhìn thấy hơn nhưng lại vô cùng quan trọng.

Cáp ngầm dưới biển 

Cáp ngầm dưới biển về cơ bản là những sợi cáp quang cực mảnh, truyền dữ liệu dưới dạng ánh sáng. Do các sợi thủy tinh này rất dễ bị tổn thương nên chúng được bao bọc trong nhiều lớp bảo vệ, bao gồm lớp phủ nhựa chống hư hại vật lý và các lớp kim loại gia cố nhằm chịu được áp lực nước cũng như lực căng.

Các tàu chuyên dụng rải cáp sẽ đặt những tuyến cáp này theo các lộ trình được xác định trước. Ở vùng nước nông, cáp thường được chôn dưới đáy biển để tránh hư hại do mỏ neo tàu gây ra. Trong khi đó, tại vùng biển sâu, cáp thường được đặt trực tiếp trên đáy biển.

Hơn 90% lưu lượng liên lạc internet quốc tế được truyền qua các tuyến cáp này. Vệ tinh không phải là phương án thay thế phù hợp do có dung lượng truyền tải thấp hơn, độ trễ cao hơn và chi phí lớn hơn. Các hoạt động như nhắn tin, gọi video, giao dịch ngân hàng trực tuyến, sử dụng dịch vụ điện toán đám mây và phần lớn hoạt động của các công ty công nghệ đều phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng này.

Cáp quang dưới đáy biển. Ảnh: WANA

Tầm quan trọng của eo biển Hormuz với kết nối internet

Nhờ vị trí địa lý, eo biển Hormuz đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng kết nối các quốc gia ở Vịnh Ba Tư với mạng internet toàn cầu. Một số hệ thống cáp ngầm dưới biển đi qua eo biển và vùng biển lân cận, kết nối các nước Vùng Vịnh với những tuyến cáp quốc tế hướng tới Ấn Độ, Đông Á, châu Phi và châu Âu.

Các quốc gia như Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE), Qatar, Bahrain, Kuwait, Oman và Ảrập Xêút phụ thuộc vào sự kết hợp giữa cáp ngầm dưới biển và các tuyến cáp trên đất liền để duy trì liên lạc quốc tế. Trong mạng lưới này, eo biển Hormuz không chỉ là tuyến hàng hải mà còn là một phần của cơ sở hạ tầng vật lý kết nối hệ thống thông tin liên lạc kỹ thuật số của khu vực với phần còn lại của thế giới.

Theo dữ liệu bản đồ và phân tích từ các nguồn như TeleGeography và Submarine Networks, có khoảng 5 - 7 hệ thống cáp ngầm lớn dưới biển đi qua eo biển Hormuz và vùng biển lân cận. Khu vực này được xem là một trung tâm thông tin liên lạc quan trọng tại Trung Đông.

Dữ liệu truyền qua eo biển Hormuz không chỉ giới hạn ở lưu lượng internet phục vụ các hoạt động thường ngày. Hạ tầng này còn vận chuyển nhiều thông tin tài chính và thương mại có giá trị, bao gồm giao dịch tài chính, giao dịch chứng khoán và các dịch vụ nhắn tin tài chính như Hiệp hội Viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu (SWIFT). Phần lớn hoạt động thương mại trong khu vực cũng phụ thuộc vào các mạng lưới kỹ thuật số.

Một số ước tính cho rằng giá trị các giao dịch và dữ liệu được truyền tải qua hạ tầng này lên tới hàng chục nghìn tỷ USD.

Cáp ngầm đứt gây hậu quả ra sao?

Nếu các tuyến cáp này gặp sự cố hoặc mất kết nối trên diện rộng, quá trình đồng bộ hóa giữa các trung tâm dữ liệu tại Trung Đông, châu Âu và châu Á có thể bị cản trở. Điều này cũng có thể tác động đến các dịch vụ điện toán đám mây, bao gồm Microsoft Azure và Amazon Web Services.

Các quốc gia nằm dọc theo bờ biển phía nam của Vịnh Ba Tư phụ thuộc rất lớn vào các tuyến cáp ngầm để duy trì kết nối quốc tế, trong khi các tuyến đường trên đất liền thay thế lại có dung lượng hạn chế. Do đó, nếu nhiều tuyến cáp chính cùng lúc gặp sự cố, hậu quả có thể lan rộng đến các quốc gia lân cận, từ việc gián đoạn các giao dịch tài chính và hoạt động của thị trường chứng khoán khu vực cho đến tình trạng suy giảm kết nối và gia tăng áp lực lên các tuyến đường thay thế khác.

Việc sửa chữa cáp ngầm dưới biển là một quá trình phức tạp và có thể kéo dài vài tuần. Tàu sửa chữa phải dùng móc chuyên dụng để kéo cáp từ đáy biển lên, cắt bỏ đoạn bị hư hỏng, lắp đoạn cáp thay thế, nối và bịt kín cẩn thận các sợi quang, sau đó hạ cáp trở lại đáy biển.

Theo ông Alan Mauldin, Giám đốc nghiên cứu tại TeleGeography, trong số 5 tàu sửa chữa cáp thường hoạt động trong khu vực, hiện chỉ còn một tàu ở lại vùng Vịnh Ba Tư.