Vụ Nvidia khiến cuộc chiến kiểm soát chip AI Mỹ - Trung nóng trở lại

Ông Jensen Huang, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn NVIDIA. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Theo truyền thông Mỹ, những cáo buộc liên quan đến việc CEO Nvidia Jensen Huang có quan hệ với một người bị nghi là điệp viên của Trung Quốc có thể thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua các quy định nhằm hạn chế hơn nữa khả năng tiếp cận chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của Bắc Kinh.

Ngày 9/11, tại New York, các nghị sĩ và những người vận động chính sách cho rằng khả năng Quốc hội Mỹ thông qua các dự luật nhằm siết chặt việc Trung Quốc tiếp cận chip AI đang gia tăng sau thông tin CEO Nvidia Jensen Huang có mối quan hệ với một người bị nghi là đặc vụ tình báo Trung Quốc.

Ba biện pháp liên quan đến chip đang được xem xét để đưa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng thường niên cho năm tài chính 2027, bắt đầu từ tháng 10 vừa qua. Vụ việc liên quan đến ông Huang, cùng mối quan hệ thân thiết của ông với Tổng thống Donald Trump, càng khiến những lo ngại về khả năng Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến – công nghệ có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia Mỹ – trở nên cấp bách.

Hãng tin Reuters cho biết, ba biện pháp nói trên gồm Đạo luật Giám sát AI (AI Overwatch Act), dự luật trao cho Quốc hội quyền kiểm soát việc xuất khẩu chip tiên tiến; Đạo luật An ninh Chip (Chip Security Act), yêu cầu doanh nghiệp theo dõi hành trình của chip nhằm ngăn chặn hoạt động buôn lậu; và Đạo luật MATCH (Match Act), hướng tới thúc đẩy các đồng minh của Mỹ hạn chế xuất khẩu thêm thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

Theo một cựu nhân viên Quốc hội từng có nhiều tháng làm việc trực tiếp với Nvidia, tập đoàn này được xem là bên phản đối mạnh nhất đối với hai dự luật Chip Security Act và AI Overwatch Act.

Trước khi Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra các cáo trạng liên quan đến hoạt động buôn lậu chip hồi năm ngoái, ông Huang và Nvidia từng lập luận rằng không tồn tại tình trạng buôn lậu chip. Công ty khẳng định luôn tuân thủ các quy định kiểm soát xuất khẩu.

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đã thông qua cả ba dự luật vào đầu năm nay. Hiện các đề xuất này nằm trong gói nội dung đang được Thượng viện xem xét để đưa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng quốc gia (NDAA).

Trong tuyên bố chung ngày 9/11, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren, đại diện bang Massachusetts, và Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Jim Banks, đại diện bang Indiana, cho rằng việc ông Jensen Huang xác nhận có mối quan hệ với một người bị nghi là điệp viên của cơ quan tình báo Trung Quốc khiến những lo ngại về an ninh quốc gia trở nên cấp bách hơn.

Hai thượng nghị sĩ nhấn mạnh: "Đã đến lúc Quốc hội cần hành động quyết liệt, thông qua những dự luật quan trọng như AI Overwatch Act trong khuôn khổ NDAA nhằm chặn các con đường giúp Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến".

Hồi tháng 3, hai nghị sĩ này từng kêu gọi Bộ Thương mại Mỹ đình chỉ hoặc xem xét lại các giấy phép xuất khẩu chip Nvidia sang Trung Quốc, đồng thời tiến hành một cuộc rà soát an ninh toàn diện.

Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Bill Foster, đại diện bang Illinois, cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 9/11, ông cho rằng Quốc hội có đủ công cụ để ngăn chặn những dòng chip AI mạnh mẽ rơi vào tay các đối tượng không phù hợp và gây ra rủi ro an ninh quốc gia.

Ông cho biết Đạo luật An ninh Chip do ông cùng Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Bill Huizenga, đại diện bang Michigan, đề xuất đã được ủy ban của Hạ viện thông qua với sự đồng thuận tuyệt đối. Theo ông, đã đến lúc đưa dự luật này đến bước thông qua cuối cùng.

Chris MacKenzie, người phát ngôn của tổ chức phi lợi nhuận Americans for Responsible Innovation có trụ sở tại Washington và ủng hộ các biện pháp trên, nhận định trở ngại lớn nhất đối với những dự luật này là sự ủng hộ của Nhà Trắng.

Ông cho rằng, với những thông tin vừa xuất hiện, Nhà Trắng sẽ phải đối mặt với cái giá chính trị không nhỏ nếu đứng về phía Nvidia trong cuộc tranh luận với Quốc hội về việc hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip.

Trong khi đó, Hội đồng Công nghệ thông tin (ITIC) – tổ chức có các thành viên bao gồm Nvidia – cùng một số nhóm ngành khác đã phản đối những dự luật này. Các tổ chức cho rằng những biện pháp hạn chế có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh của Mỹ và khiến chính sách kiểm soát xuất khẩu trở nên phức tạp hơn.

Về phía Trung Quốc, Bộ Ngoại giao nước này đã hai lần bác bỏ các thông tin liên quan đến nghi vấn tình báo Trung Quốc tiếp cận CEO Nvidia Jensen Huang. Ngày 9/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Côn khẳng định cáo buộc về "gián điệp Trung Quốc" hoàn toàn không có cơ sở và chỉ nhằm bôi nhọ Trung Quốc. Trước đó, ngày 30/10, ông cũng bác bỏ thông tin tương tự, cho rằng đây là những suy đoán vô căn cứ nhằm gây tổn hại hình ảnh Bắc Kinh.