Phát huy truyền thống, đồng hành với đồng bào trong giai đoạn mới

80 năm ngành Công tác dân tộc:

Từ nguồn vốn dự phòng ngân sách Trung ương và vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT - XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xóm Nhàng - xã Xuân Đài được đầu tư khu tái định cư khang trang, giúp người dân yên tâm phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.

Ngày 3/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 58 thành lập Bộ Nội vụ, trong đó có Nha Dân tộc thiểu số. Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, đặt nền móng cho cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc qua các thời kỳ. Từ đó đến nay, công tác dân tộc luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, xác định là nhiệm vụ chiến lược, cơ bản, lâu dài, đồng thời cũng là nhiệm vụ cấp bách trong từng giai đoạn. Hệ thống chủ trương, chính sách về công tác dân tộc không ngừng được bổ sung, hoàn thiện, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội.

Sau khi thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 1/7/2025, tỉnh Phú Thọ vận hành theo đơn vị hành chính mới trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh: Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Tỉnh Phú Thọ mới có diện tích tự nhiên hơn 9.360 km2, dân số trên 4 triệu người, với 51 thành phần dân tộc cùng sinh sống; trong đó có trên 1,050 triệu người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 26,65% dân số toàn tỉnh, chủ yếu là các dân tộc Mường, Dao, Cao Lan, Tày, Mông, Sán Dìu, Thái... Đây là một đặc điểm rất quan trọng, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý Nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Theo Nghị định số 272/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025 của Chính phủ về phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, tỉnh Phú Thọ có 72/148 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó có 52 xã khu vực III. Toàn tỉnh có 1.989 thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó 745 thôn đặc biệt khó khăn. Quy mô địa bàn, dân số và đặc điểm cư trú của đồng bào các dân tộc thiểu số cho thấy công tác dân tộc ở Phú Thọ không chỉ có ý nghĩa về an sinh xã hội, mà còn gắn chặt với yêu cầu phát triển bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa, củng cố hệ thống chính trị cơ sở và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Những năm qua, cùng với triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trong đó có Nghị định số 05/2011/NĐ-CP của Chính phủ về công tác dân tộc, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống kết cấu hạ tầng từng bước được đầu tư đồng bộ; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân được nâng lên; công tác giáo dục, y tế, giảm nghèo, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc được quan tâm. An ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được giữ vững; khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố. Những kết quả đó cho thấy, ở đâu công tác dân tộc được quan tâm đúng mức, ở đó niềm tin của đồng bào được tăng cường, sự đồng thuận xã hội được nâng lên, tạo nền tảng cho phát triển ổn định và bền vững.

Giai đoạn 2021-2025, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã hỗ trợ cho tỉnh nguồn lực trên 5.037 tỷ đồng; cùng với đó, các nguồn vốn lồng ghép khác thực hiện chương trình đạt trên 18.281 tỷ đồng. Nguồn lực này góp phần giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt; hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp theo chuỗi giá trị; đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh giảm bình quân 3-3,5%/năm; đến cuối năm 2025 còn 2,68%, tương ứng 26.941 hộ. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giảm bình quân 1,3%/năm, cho thấy chuyển biến tích cực ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Cùng với đó, chương trình xây dựng nông thôn mới, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, chăm lo an sinh xã hội tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn đã có điều kiện phát triển tốt hơn, từng bước thu hẹp khoảng cách so với mặt bằng chung của tỉnh. Quan trọng hơn, hiệu quả của công tác dân tộc không chỉ thể hiện ở con số đầu tư hay tỷ lệ giảm nghèo, mà còn thể hiện ở sự chuyển biến về nhận thức, ở niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước, ở tinh thần đoàn kết, tương trợ, đồng lòng xây dựng cuộc sống mới tại cơ sở.

Trong thành quả chung đó, đội ngũ người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi luôn giữ vai trò nòng cốt ở cơ sở, là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Bằng uy tín, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm, người có uy tín đã tích cực vận động đồng bào chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Hiện toàn tỉnh có 2.170 người có uy tín; thời gian qua đã có 963 gương điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tuyên dương, khen thưởng. Đây là nguồn lực xã hội đặc biệt quan trọng, góp phần lan tỏa tinh thần trách nhiệm, củng cố niềm tin và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc từ cơ sở.

Có thể khẳng định, công tác dân tộc trên địa bàn tỉnh thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh; sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị. Các chương trình, chính sách dân tộc từng bước được lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng vùng, từng địa bàn, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Kết quả đó tiếp tục khẳng định công tác dân tộc không chỉ là trách nhiệm của riêng một cơ quan, đơn vị, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội.

Bước vào giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác dân tộc ngày càng cao hơn, toàn diện hơn. Tỉnh Phú Thọ xác định tiếp tục phát triển toàn diện, bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó trọng tâm là rút ngắn khoảng cách phát triển, nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng đời sống, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, phát huy vai trò người có uy tín, già làng, trưởng bản, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, giữ vững an ninh trật tự, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững. Đó vừa là yêu cầu trước mắt, vừa là nhiệm vụ lâu dài nhằm đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống, đáp ứng ngày càng tốt hơn nguyện vọng chính đáng của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc là dịp để tự hào về chặng đường đã qua, tri ân các thế hệ cán bộ làm công tác dân tộc, người có uy tín, già làng, trưởng bản, các tập thể, cá nhân đã bền bỉ cống hiến cho sự nghiệp chung. Đồng thời, đây cũng là dịp nhắc nhở trách nhiệm của hôm nay đối với ngày mai. Phát huy truyền thống vẻ vang ấy, tỉnh Phú Thọ tiếp tục nỗ lực thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước; chăm lo tốt hơn đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng tỉnh Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc và thấm sâu tinh thần nghĩa tình, đoàn kết.