Vùng phụ cận Sân bay Long Thành - cực tăng trưởng mới của Ðồng Nai

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính (hàng trước, thứ 2 từ phải qua) thăm Dự án Nhà máy Ðiện Nhơn Trạch 3 và 4 dịp khánh thành vào ngày 14-12-2025. Công trình nằm trong vùng phụ cận Sân bay Long Thành. Ảnh: Công Nghĩa

Từ vùng lõi sân bay này, một vành đai kinh tế mới đang hình thành và lan tỏa sang các lĩnh vực công nghiệp, logistics, thương mại quốc tế, đô thị. Đây là vùng đóng vai trò cực tăng trưởng chiến lược, dẫn dắt không gian phát triển mới cho tỉnh trong giai đoạn tới.

Cực động lực tăng trưởng số 1 của tỉnh

Nếu Sân bay Long Thành được ví như “cánh cửa bầu trời”, mở ra không gian kết nối và phát triển mới thì vùng phụ cận xung quanh sân bay chính là mạng lưới kinh tế đang được khơi thông. Lợi thế vượt trội về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông liên vùng và các dự án đã, đang và sắp giúp khu vực này trở thành tâm điểm thu hút dòng vốn đầu tư chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, logistics và dịch vụ gắn với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đại diện Tập đoàn KN Holdings, tại Lễ khởi động 2 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp (KCN) gần Sân bay Long Thành vào cuối tháng 12-2025, đã chia sẻ về lợi thế cạnh tranh và tầm nhìn phát triển của khu vực. Đây chính là những yếu tố làm cơ sở để nhà đầu tư này quyết định lựa chọn và theo đuổi các dự án quy mô lớn, mang tính dài hạn tại khu vực. Theo đó, Dự án KCN Bàu Cạn - Tân Hiệp (giai đoạn 1), nằm ngay cửa ngõ phía Nam sân bay, sở hữu khả năng kết nối hiếm có với mạng lưới giao thông chiến lược của vùng Đông Nam Bộ. Từ đây, hàng hóa có thể nhanh chóng tiếp cận với đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, quốc lộ 51, đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh để đi đến cụm cảng biển Cái Mép - Thị Vải, cụm cảng nước sâu lớn nhất và hiện đại nhất Việt Nam hiện nay.

Nhà máy Ðiện Nhơn Trạch 3 và 4, dự án điện khí thiên nhiên hóa lỏng đầu tiên của Việt Nam tại Ðồng Nai vừa hoàn thành vào cuối năm 2025. Ảnh: Hoàng Lộc

Không chỉ thuận lợi về hạ tầng, KCN Bàu Cạn - Tân Hiệp còn được định hướng trở thành điểm đến của các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, có lợi thế tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trọng tâm thu hút đầu tư là các lĩnh vực công nghệ cao, sử dụng năng lượng sạch và có khả năng lan tỏa mạnh như: sản xuất thiết bị vi mạch bán dẫn, chíp, linh kiện điện tử; công nghiệp hỗ trợ hàng không; cơ khí chính xác; trung tâm dữ liệu và logistics thông minh… phù hợp với định hướng phát triển bền vững của tỉnh.

Còn KCN Xuân Quế - Sông Nhạn (giai đoạn 1) tập trung khai thác hành lang kinh tế phía Đông Bắc Sân bay Long Thành. Với vị trí chiến lược tại giao điểm giữa đường cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết và tỉnh lộ 770B, KCN này kết nối trực tiếp với Sân bay Long Thành thông qua trục tỉnh lộ 769E và đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh. Mạng lưới giao thông đồng bộ sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, hình thành hành lang liên kết hiệu quả giữa các KCN, khu đô thị và vùng sản xuất của Đồng Nai.

Theo định hướng, KCN Xuân Quế - Sông Nhạn tập trung vào các ngành sản xuất chế tạo và vật liệu thế hệ mới, ưu tiên phát triển theo chiều sâu, ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường. Các lĩnh vực khuyến khích đầu tư gồm: công nghiệp hỗ trợ thế hệ mới, chế tạo chính xác - điện tử, sản xuất ô tô điện và pin, y dược - thiết bị y tế, logistics và các ngành gắn với chuyển đổi số. Đây là những ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu thế dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và mục tiêu nâng tầm công nghiệp của Đồng Nai.

Không gian phát triển quanh Sân bay Long Thành còn được cộng hưởng mạnh mẽ bởi hệ thống giao thông liên vùng ngày càng hoàn chỉnh.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Long Thành Riverside nhận định: Khu vực Long Thành đang trở thành trung tâm kết nối giao thông chiến lược ở phía Nam tỉnh khi hội tụ hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm. Trong đó, đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sắp hoàn thiện; đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đang mở rộng; đường vành đai 3 - Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành phần lớn; đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị khởi công. Và đặc biệt, Sân bay Long Thành, cảng hàng không lớn nhất Việt Nam khi vận hành sẽ tạo “cú hích” chưa từng có cho phát triển kinh tế - xã hội của khu vực và tỉnh.

Khu công nghiệp Long Ðức nằm trong vùng phụ cận Sân bay Long Thành. Ảnh: Hoàng Lộc

Bên cạnh đó, khu vực này còn nằm trong bán kính kết nối thuận lợi với hàng chục KCN lớn của Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời tiếp cận nhanh hệ thống cảng biển lớn như: Cái Mép - Thị Vải, Phước An, Đồng Nai, Phú Mỹ… Chính “tam giác vàng” lợi thế sân bay - cảng biển - KCN là nền móng vững chắc cho sự bứt phá của lĩnh vực thương mại và logistics.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp, thương mại và dịch vụ tất yếu kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở và các khu đô thị hiện đại. Đón đầu xu thế đó, nhiều doanh nghiệp đầu tư các dự án đô thị quy mô lớn tại khu vực Long Thành. Trong đó có Dự án Khu dân cư cao cấp tại xã Long Thành của Công ty cổ phần Long Thành Riverside. Dự án có quy mô 41ha, được quy hoạch theo định hướng đô thị nghỉ dưỡng, lấy thiên nhiên làm chủ đạo; đã hoàn thành và đưa vào khai thác nhiều hạng mục, từng bước hình thành không gian sống chất lượng cao cho người dân, chuyên gia và người lao động làm việc quanh sân bay.

Một mảnh ghép quan trọng khác trong bức tranh phát triển vùng phụ cận Sân bay Long Thành là Cảng Phước An, dự án được kỳ vọng trở thành động lực lớn cho thương mại, dịch vụ và logistics của tỉnh. Với quy mô hơn 164ha, tổng vốn đầu tư trên 11 ngàn tỷ đồng, cảng biển này có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 60 ngàn tấn. Phân kỳ 1 của cảng đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ cuối năm 2024, hiện đón tàu quốc tế của nhiều hãng tàu lớn như: MSC, WANHAI, SITC, ZIM… Các phân kỳ 2, 3 đang đầu tư và hoàn thành theo kế hoạch.

Ông Trương Hoàng Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dầu khí đầu tư khai thác Cảng Phước An, chia sẻ tại buổi tiếp đoàn giám sát của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh vào tháng 7-2025: Đây là cảng biển lớn nhất của Đồng Nai, giữ vai trò mắt xích chiến lược trong chuỗi logistics của tỉnh và vùng Đông Nam Bộ. Lợi thế lớn nhất của cảng là nằm sâu trong đất liền, sát sông Thị Vải là tuyến hàng hải trọng điểm ra Biển Đông, gần các KCN lớn của Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời chỉ cách Sân bay Long Thành chưa đầy 30km. Đó là điều kiện lý tưởng để hình thành chuỗi logistics đa phương thức, kết nối đường bộ - đường biển - đường hàng không, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Khơi thông lợi thế để bứt phá

Xác định rõ vai trò đặc biệt của vùng phụ cận Sân bay Long Thành đối với tương lai phát triển của tỉnh, Đồng Nai đang tập trung cao độ cho việc hoàn thiện thể chế, quy hoạch và hạ tầng nhằm khai thác hiệu quả cực tăng trưởng mới này.

Đồng chí Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho biết: Một trong những nhiệm vụ cấp thiết nhưng có ý nghĩa chiến lược lâu dài hiện nay là điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế so sánh của từng vùng, đảm bảo phát triển có trọng tâm, trọng điểm, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, quốc phòng - an ninh.

Trong điều chỉnh quy hoạch, tỉnh xác định có 4 vùng kinh tế trọng điểm mới, trong đó đô thị - công nghiệp phía Nam gắn với Sân bay Long Thành, Cảng Phước An và các đô thị Trấn Biên, Long Thành, Nhơn Trạch được xác định là vùng số 1, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đồng chí Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tại Hội nghị Giao chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2026 cho rằng: Sau sắp xếp đơn vị hành chính và kiện toàn bộ máy, Đồng Nai đã bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian kinh tế - xã hội mở rộng hơn, quy mô dân số và nền kinh tế lớn hơn. Điều này vừa mở ra cơ hội tái cấu trúc, nâng tầm phát triển vừa đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý, điều hành. Trong bối cảnh đó, các công trình hạ tầng chiến lược, đặc biệt là Sân bay Long Thành cùng hệ thống đường cao tốc, vành đai và trục kết nối liên vùng, sẽ đóng vai trò động lực then chốt, thúc đẩy hình thành các không gian kinh tế mới về công nghiệp, logistics, dịch vụ và đô thị hiện đại.

Cảng biển Phước An, cảng biển lớn nhất của Ðồng Nai nằm trong vùng phụ cận Sân bay Long Thành. Ảnh: Hoàng Lộc

Đối với Sân bay Long Thành và vùng phụ cận, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: Sẽ triển khai nghiêm túc, kịp thời và hiệu quả các kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm khi làm việc về dự án tại tỉnh vào tháng 11-2025. Trong đó, trọng tâm là khẩn trương xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Đồng Nai; hoàn thiện Đề án Khu thương mại tự do; quy hoạch đồng bộ các tuyến giao thông kết nối sân bay với các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ; hình thành các trung tâm đô thị mới theo mô hình Đô thị sân bay. Đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm như: mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, đường vành đai 3 - Thành phố Hồ Chí Minh, đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các cầu, tuyến đường sắt và metro kết nối.

Có thể khẳng định, vùng phụ cận Sân bay Long Thành đang hội tụ những lợi thế mà ít địa phương nào có được. Đó là vị trí chiến lược, hạ tầng liên vùng ngày càng đồng bộ, khả năng kết nối giao thông đa phương thức và tầm nhìn phát triển dài hạn khi được xác định là một trong 4 vùng động lực tăng trưởng mới của tỉnh. Từ điểm tựa sân bay, các lĩnh vực thương mại, logistics, dịch vụ được khơi thông và phát triển đồng bộ, thu hút ngày càng nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư với các dự án quy mô lớn, hướng tới phát triển bền vững và tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu. Cùng với không gian phát triển mới mở ra, người dân địa phương sẽ có thêm nhiều cơ hội việc làm, góp phần nâng cao thu nhập, hoàn thiện hạ tầng xã hội và từng bước hình thành môi trường sống văn minh, hiện đại.

Hoàng Lộc