Tín chỉ carbon là gì? Cơ hội và lộ trình cho doanh nghiệp

Tín chỉ carbon đang trở thành "giấy thông hành" mới trong nền kinh tế xanh toàn cầu, đặc biệt khi Việt Nam đang nỗ lực hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc hiểu rõ tín chỉ carbon là gì không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn mở ra cơ hội kinh doanh hàng trăm triệu USD.

1. Tín chỉ carbon là gì? Định nghĩa và đơn vị quy đổi

Tín chỉ carbon (chứng chỉ carbon) là một loại chứng nhận mang tính thương mại cho phép chủ sở hữu quyền phát thải khí nhà kính.

Về mặt định lượng, một tín chỉ carbon có giá trị bằng một tấn khí CO2 hoặc các loại khí nhà kính khác được quy đổi tương đương. Đây là công cụ cốt lõi để các quốc gia và doanh nghiệp đo lường, kiểm soát lượng phát thải ra môi trường.

Cách quy đổi CO2 tương đương với 6 loại khí nhà kính.

2. Cơ chế vận hành của thị trường carbon hiện nay

Thị trường mua bán tín chỉ carbon hoạt động như một cơ chế kinh tế nhằm giảm phát thải hiệu quả với chi phí tối ưu.

Cơ chế "Hạn ngạch và Giao dịch"

Mỗi doanh nghiệp sẽ được cấp một hạn ngạch (đơn vị tín dụng) nhất định để phát thải.

• Nếu doanh nghiệp phát thải ít hơn hạn ngạch: Họ có thể bán phần tín chỉ dư thừa cho các đơn vị khác để thu lợi nhuận.

• Nếu doanh nghiệp phát thải vượt mức: Họ buộc phải chi trả thêm để mua tín chỉ bổ sung từ thị trường nhằm bù đắp cho lượng khí thải dư thừa.

Ví dụ: Một công ty chỉ được phép phát thải 10 tấn CO2 nhưng thực tế thải ra 12 tấn, họ phải mua lại 2 tín chỉ từ các đơn vị có dư thừa để đảm bảo tuân thủ.

Cách thức vận hành thị trường carbon.

3. Các loại thị trường carbon chính trên thế giới

Hiện nay, giao dịch tín chỉ carbon được phân chia thành hai loại hình chính:

• Thị trường carbon tuân thủ: Đây là thị trường bắt buộc dành cho các quốc gia thành viên tham gia Công ước Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) để đạt được mục tiêu giảm phát thải theo cam kết quốc tế.

• Thị trường carbon tự nguyện: Nơi việc mua bán diễn ra dựa trên sự tự thỏa thuận giữa các tổ chức, công ty mà không có sự bắt buộc từ các hiệp định quốc tế. Các doanh nghiệp tham gia chủ yếu để xây dựng hình ảnh thương hiệu bền vững.

4. Tiềm năng và lộ trình phát triển thị trường carbon tại Việt Nam

Việt Nam được đánh giá là quốc gia giàu tiềm năng về nguồn cung tín chỉ carbon, đặc biệt từ rừng (chiếm 3/4 diện tích đất nước). Ước tính chúng ta có thể bán ra 57 triệu tín chỉ carbon cho các tổ chức quốc tế.

Cơ sở pháp lý và lộ trình vận hành

Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như Luật Bảo vệ Môi trường 2020 và Nghị định số 06/2022/NĐ-CP để định hình thị trường nội địa.

Theo lộ trình tại Điều 17 của Nghị định này, sàn giao dịch tín chỉ carbon tại Việt Nam dự kiến sẽ chính thức vận hành vào năm 2028.

Việt Nam có tiềm năng tạo nhiều tín chỉ carbon rừng.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tạo ra tín chỉ carbon?

Để có thể kinh doanh hoặc sở hữu tín chỉ carbon, doanh nghiệp cần trải qua quá trình nghiêm ngặt gồm 3 bước:

1. Kiểm kê khí nhà kính: Xác định và đo lường chính xác lượng phát thải từ hoạt động sản xuất bằng các giải pháp công nghệ.

2. Phân tích và đánh giá: Xem xét kỹ quá trình sản xuất để tìm ra các điểm phát thải chính.

3. Giảm lượng khí nhà kính: Triển khai các biện pháp công nghệ, năng lượng tái tạo hoặc quy trình tuần hoàn để cắt giảm phát thải thực tế.

Kết luận

Tín chỉ carbon không chỉ là trách nhiệm với môi trường mà còn là tài sản kinh tế quan trọng của doanh nghiệp trong tương lai. Việc chuẩn bị từ bây giờ thông qua kiểm kê khí nhà kính và ứng dụng công nghệ sẽ là bước đi chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiến xa trên bản đồ kinh tế xanh.

Hoàng Đông