Vùng Vịnh trước lựa chọn sinh tử

Sadaf Ebrahimi và Shirin Nariman, hai người Mỹ gốc Iran thuộc Hội đồng Kháng chiến Quốc gia Iran, phản ứng trước thông tin Lãnh tụ Khamenei bị tiêu diệt khi đang theo dõi tin tức tại nhà riêng ở Vienna, bang Virginia (Mỹ) hôm thứ Bảy. Ảnh: Reuters.

Khi tên lửa Iran dội xuống Doha, Dubai và Manama những ngày qua, chúng đã không chỉ tàn phá kính và bê tông, mà là đòn giáng mạnh vào hình ảnh "ốc đảo bình yên" vốn được các quốc gia vùng Vịnh dày công xây dựng nhằm cách biệt khỏi những xung đột tại Trung Đông.

Các cuộc tấn công vào Iran đã giết chết nhiều lãnh đạo quân sự, tình báo và an ninh cấp cao nhất của nước này - Ảnh: ABC News.

Sự kiện các trung tâm kinh tế sầm uất bị tấn công trực diện đã gây ra một cú sốc tâm lý cực lớn cho toàn khu vực. Giáo sư chính trị Trung Đông tại Đại học New York Abu Dhabi, chia sẻ với Al Jazeera: “Đối với người dân và giới lãnh đạo tại đây, việc nhìn thấy Manama, Doha hay Dubai bị ném bom là điều kỳ lạ và không tưởng, giống như người Mỹ thấy Charlotte, Seattle hay Miami bị tấn công vậy”.

Chuỗi bạo lực bắt đầu từ cuộc tập kích quy mô lớn của Mỹ - Israel vào Iran hôm 28/2. Chiến dịch đã tiêu diệt Lãnh tụ Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng hơn 40 quan chức cấp cao. Đáng chú ý, cuộc không kích cũng đánh trúng vào hai trường học, khiến gần 200 người thiệt mạng.

Đáp trả, Tehran phát động đòn trả đũa bằng tên lửa và UAV nhắm trực diện vào khí tài Mỹ - Israel dọc hành lang vùng Vịnh. Cuộc tấn công không chỉ gây thiệt hại về người mà còn làm rung chuyển hạ tầng chiến lược của các quốc gia trong khu vực.

Tên lửa - hoặc các mảnh vỡ sau khi bị đánh chặn - đã rơi trúng sân bay ở Dubai, các tòa nhà biểu tượng ở Dubai, Kuwait và Manama. Ả Rập Xê-út và Qatar cũng ghi nhận nhiều thương vong trên lãnh thổ. Qatar cho biết 16 người đã bị thương trên lãnh thổ của mình, trong khi có 5 người bị thương ở Oman, 32 người ở Kuwait và 4 người ở Bahrain.

Cơn ác mộng của 'thiên đường bình yên'

Cảnh tượng khách sạn hạng sang ở Dubai bốc cháy gây sốc Trong bối cảnh chiến sự leo thang tại Trung Đông, khách sạn Fairmont The Palm (Dubai) bị cháy lớn ở mặt tiền hôm 28/2 do không kích.

Nỗi sợ hãi lớn nhất của giới lãnh đạo vùng Vịnh hiện nay không chỉ là tiếng nổ của tên lửa, mà là sự sụp đổ của những nền tảng cốt yếu duy trì sự sống và vị thế của họ.

Chuyên gia Monica Marks đã chỉ ra một "kịch bản ác mộng thực sự" khi các đòn tấn công nhắm thẳng vào các điểm trọng yếu. “Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt và khô cằn của vùng Vịnh, nếu thiếu máy điều hòa và nước sạch, các đô thị sầm uất về cơ bản sẽ trở thành nơi không thể cư ngụ”.

Bà nói thêm rằng đối với hạ tầng năng lượng - "bình oxy" kinh tế, nếu các cơ sở này bị phá hủy, toàn bộ khu vực sẽ lâm vào tình trạng không thể sinh lời. Các quốc gia vùng Vịnh buộc phải tính toán mọi bước đi để giảm thiểu tối đa rủi ro cho những lợi ích sống còn này.

Ông Rob Geist Pinfold, giảng viên tại King’s College London, cảnh báo về hệ lụy lâu dài đối với thương hiệu "thiên đường bình yên". Các cuộc tấn công đã trực tiếp hủy hoại danh tiếng mà các nước này dày công xây dựng hàng thập kỷ.

“Thương hiệu về một điểm đến ổn định, có thể dự đoán cho đầu tư và du lịch trong khu vực biến động đang bị đe dọa nghiêm trọng. Các cuộc tấn công đã trực tiếp hủy hoại danh tiếng mà những nước này dày công xây dựng”, ông nhận xét.

Vùng Vịnh trước ngã rẽ

Dubai vắng lặng giữa mùa cao điểm du lịch khi không phận đóng cửa. Ảnh: CNN.

Nếu xung đột kéo dài và không được kiểm soát, hệ quả sẽ vô cùng khôn lường đối với khu vực và thế giới. Các chuyên gia cho rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ thế giới - cũng sẽ ngay lập tức đẩy giá năng lượng, chi phí vận tải và bảo hiểm tăng vọt, đe dọa sự phục hồi kinh tế toàn cầu.

Đối với các nước vùng Vịnh, sự bất ổn kéo dài sẽ xua đuổi dòng vốn đầu tư, cản trở các siêu dự án và làm chậm quá trình đa dạng hóa kinh tế.

Về dài hạn, các đối tác châu Á có thể đẩy nhanh việc tìm nguồn năng lượng thay thế, làm suy giảm vị thế chiến lược của khu vực.

Cuộc khủng hoảng có thể cho thấy sự chia rẽ sâu sắc hoặc thúc đẩy sự gắn kết trong nội bộ Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). Các nước có mức độ chấp nhận rủi ro khác nhau: Oman và Qatar chuộng hòa giải, trong khi Ả Rập Xê Út và UAE thiên về răn đe.

Khủng hoảng có thể buộc các thành viên xích lại gần nhau hơn trong việc chia sẻ tình báo và phòng thủ tên lửa, hoặc bộc lộ sự cạnh tranh gay gắt hơn.

Về mặt địa chính trị, Trung Quốc và Nga được cho là sẽ có những động thái nhất định. Bắc Kinh có thể tăng cường vai trò ngoại giao, trong khi Moscow có thể xem xét các cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại vũ khí và củng cố các mối quan hệ địa chính trị.

Trước bối cảnh này, các nước vùng Vịnh có thể hướng tới chiến lược "liên kết linh hoạt": Duy trì hợp tác quân sự với Mỹ nhưng đồng thời mở rộng các lựa chọn kinh tế, ngoại giao để đa dạng hóa các mối quan hệ đối ngoại.

Các nhà phân tích chia sẻ với Aljazeera rằng, sự thay đổi sâu sắc nhất sẽ nằm ở phương diện văn hóa chiến lược. Mô hình ưu tiên hiện đại hóa suốt nhiều thập kỷ đang bị phá vỡ, buộc các nước phải đánh đổi đau đớn giữa an ninh và phát triển.

Vùng Vịnh đang đứng trước ngã rẽ sinh tử: trở thành tiền tuyến của cuộc đối đầu quy mô lớn, hoặc tận dụng vốn liếng ngoại giao cuối cùng để thiết lập lại sự hạ nhiệt.

Israel công bố video không kích trụ sở chính quyền Iran Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 1/3 công bố đoạn video chính thức đầu tiên cho thấy các đòn không kích nhằm vào mục tiêu là các trụ sở của chính quyền Iran nằm tại trung tâm thủ đô Tehran.

Minh Anh