VUSTA góp ý hoàn thiện dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật

Chiều 6/8, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội thảo góp ý dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Các ý kiến tập trung hoàn thiện triết lý xây dựng luật, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và rà soát các quy định nhằm nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật.

TS Nguyễn Tùng Lâm và ThS Nguyễn Quyết Chiến đồng chủ trì Hội thảo. Ảnh: Mai Loan.

Phát biểu khai mạc, ThS Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA cho biết, sau 14 năm thực hiện, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức triển khai đồng bộ công tác phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của cán bộ và nhân dân. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, cần được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật và đổi mới phương thức truyền thông chính sách.

Theo ông Nguyễn Quyết Chiến, các chuyên gia cần tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc của dự thảo luật; đồng thời làm rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội, cơ quan báo chí, xuất bản trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

TSKH Nghiêm Vũ Khải phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Mai Loan.

Góp ý dự thảo, TSKH Nghiêm Vũ Khải, nguyên Phó Chủ tịch VUSTA, đánh giá cao việc bổ sung các nội dung về truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng AI và xã hội hóa công tác phổ biến pháp luật. Theo ông, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện để xác lập rõ triết lý của luật theo hướng đưa pháp luật đến với nhân dân và bằng sự tham gia của nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Ông đề xuất chuyển tư duy từ "phổ biến pháp luật" sang xây dựng năng lực pháp lý cho người dân; đầu tư hạ tầng số, xây dựng trợ lý pháp lý quốc gia ứng dụng AI hỗ trợ tra cứu, hỏi đáp, cảnh báo rủi ro pháp lý; bảo đảm người dân được tiếp cận miễn phí cơ sở dữ liệu pháp luật và các nền tảng số do Nhà nước cung cấp.

TS Đặng Đình Luyến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, việc xác định đối tượng đặc thù cần phản ánh đúng bản chất để có phương thức phổ biến pháp luật phù hợp. Ông đề nghị bổ sung người dân ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển và hải đảo vào nhóm đối tượng đặc thù; đồng thời cân nhắc không đưa người hưởng lương tối thiểu vùng, hộ cận nghèo và người cao tuổi vào nhóm này.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo. Ảnh: Mai Loan.

Trong khi đó, ThS. Nguyễn Đức Thắng, Trưởng ban Tư vấn phản biện và Giáo dục xã hội, Viện Nghiên cứu Hợp tác phát triển giáo dục, nhận định việc bổ sung quy định về công nghệ số, mạng xã hội và AI là điểm mới tích cực của dự thảo. Tuy nhiên, các quy định hiện còn mang tính định hướng, chưa làm rõ nguyên tắc quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và trách nhiệm của các cơ quan trong xây dựng, vận hành các nền tảng số.

Ông kiến nghị xây dựng nền tảng số dùng chung trên phạm vi toàn quốc để thống nhất cơ sở dữ liệu và nội dung phổ biến pháp luật, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp giữa các bộ, ngành và địa phương. Đồng thời, cần đẩy mạnh số hóa tài liệu pháp luật, tích hợp kho dữ liệu các phiên tòa giả định, bản án, quyết định kiểm sát và án lệ nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên môi trường số.

Kết luận hội thảo, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam cho biết, các đại biểu thống nhất khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và mong muốn Quốc hội sớm thông qua dự án luật để nhanh chóng đưa vào thực tiễn với hiệu quả cao hơn. Theo ông, việc sửa đổi luật lần này cần tạo chuyển biến thực chất, khắc phục tình trạng quy định được ban hành nhưng hiệu quả thực thi chưa như kỳ vọng.

Tổng hợp ý kiến tại hội thảo, TS Nguyễn Tùng Lâm cho biết nhiều chuyên gia đề nghị tiếp tục nghiên cứu tên gọi của luật, làm rõ mối quan hệ giữa phổ biến pháp luật và truyền thông chính sách; rà soát sự thống nhất với các luật có liên quan; sắp xếp lại một số điều khoản để bảo đảm tính logic; đồng thời cân nhắc thêm về quy định đối với nhóm đối tượng đặc thù.

Theo ông, mục tiêu xuyên suốt của luật cần hướng tới nâng cao năng lực thực thi pháp luật của công dân thông qua cả hoạt động tuyên truyền, giáo dục và trang bị kiến thức pháp luật trong nhà trường cũng như ngoài xã hội. Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục hoàn thiện ngôn ngữ dự thảo theo hướng chuẩn mực, chặt chẽ, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện để bảo đảm tính khả thi của luật sau khi được ban hành.