WAIC 2026: Trung Quốc cùng 29 quốc gia thúc đẩy liên minh AI toàn cầu

Diễn ra từ ngày 17 - 19/7 tại Thượng Hải (Trung Quốc), Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (World Artificial Intelligence Conference - WAIC) 2026 quy tụ hơn 1.200 đại biểu đến từ hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm lãnh đạo nhiều quốc gia, đại diện các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học đoạt giải Nobel, Giải thưởng Turing cùng lãnh đạo nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Lãnh đạo và đại diện 29 quốc gia dự lễ ký Hiệp định thành lập Tổ chức Hợp tác AI thế giới (World AI Cooperation Organization - WAICO). (Ảnh: Xinhua)

Hình thành mạng lưới hợp tác AI đa phương

Điểm nhấn quan trọng nhất của hội nghị là lễ ký văn kiện thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới (World AI Cooperation Organization - WAICO) với sự tham gia của đại diện 29 quốc gia. Theo phía Trung Quốc, tổ chức này được định hướng trở thành nền tảng hợp tác quốc tế về nghiên cứu, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo, đồng thời thúc đẩy chia sẻ nguồn lực công nghệ giữa các nước phát triển và đang phát triển.

Danh sách thành viên sáng lập cho thấy sự tham gia đông đảo của các quốc gia thuộc châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh và nhóm BRICS.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh AI đang trở thành cuộc cách mạng công nghệ có tác động sâu rộng tương tự động cơ hơi nước hay điện năng trong các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây. Ông cho rằng AI cần được phát triển theo hướng mở, lấy con người làm trung tâm, phản đối độc quyền công nghệ và kêu gọi xây dựng cơ chế quản trị AI mang tính toàn cầu.

Cùng với việc công bố WAICO, Trung Quốc cũng đưa ra một số sáng kiến như đào tạo 5.000 chuyên gia AI cho các nước đang phát triển trong vòng 5 năm tới; từng bước xây dựng các trung tâm hợp tác AI tại ASEAN, BRICS, Liên minh châu Phi (AU), Liên đoàn Arab (AL), Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) cùng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO); triển khai hệ thống cảnh báo thiên tai thông minh dựa trên AI tại nhiều quốc gia.

Trong khi đó, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres tiếp tục nhấn mạnh quan điểm rằng AI cần phục vụ lợi ích chung của nhân loại, đồng thời cảnh báo khoảng cách công nghệ có thể tạo ra bất bình đẳng mới nếu các quốc gia đang phát triển không được tiếp cận hạ tầng số, dữ liệu và năng lực tính toán với chi phí hợp lý.

Một du khách xem robot chơi piano trong Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới 2026. (Ảnh: xinhua)

Cuộc cạnh tranh AI bước sang giai đoạn xây dựng tiêu chuẩn và hệ sinh thái

Không chỉ là nơi trình diễn các công nghệ mới, WAIC 2026 còn phản ánh rõ xu hướng cạnh tranh mới trong lĩnh vực AI. Nếu giai đoạn 2023-2025 chứng kiến cuộc đua phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models - LLM), thì từ năm 2026, trọng tâm đang dịch chuyển sang việc xây dựng hệ sinh thái ứng dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản trị quốc tế.

Theo nhiều chuyên gia tham dự hội nghị, quốc gia nào có khả năng tham gia xây dựng các quy tắc về an toàn AI, chia sẻ dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và hợp tác quốc tế sẽ có lợi thế lớn trong việc phát triển ngành công nghiệp AI trong tương lai.

Một chủ đề nổi bật xuyên suốt các diễn đàn năm nay là Physical AI - xu hướng đưa AI từ môi trường số sang thế giới vật lý thông qua robot hình người, robot công nghiệp, xe tự hành, drone logistics và các hệ thống tự động hóa. Nhiều nhà khoa học nhận định đây sẽ là giai đoạn phát triển tiếp theo sau thành công của các chatbot và AI Agent.

WAIC 2026 cũng dành không gian lớn để giới thiệu các robot hình người thế hệ mới, robot dịch vụ, robot công nghiệp, thiết bị sản xuất thông minh và nhiều giải pháp AI ứng dụng trong y tế, giáo dục, sản xuất, logistics cũng như quản lý đô thị.

Bên cạnh đó, các chuyên đề về AI Safety (AI an toàn), Trustworthy AI (AI đáng tin cậy), bảo vệ dữ liệu, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của con người đối với các hệ thống AI tiếp tục được xem là những nội dung trọng tâm. Nhiều diễn giả cho rằng đổi mới công nghệ cần đi đôi với cơ chế quản trị phù hợp nhằm bảo đảm AI được phát triển minh bạch, an toàn và có trách nhiệm.

Giới phân tích nhận định, trong bối cảnh Mỹ cùng các đối tác cũng đang thúc đẩy các sáng kiến hợp tác AI riêng, việc Trung Quốc khởi xướng WAICO cho thấy cuộc cạnh tranh toàn cầu không còn chỉ xoay quanh năng lực phát triển mô hình AI hay sản xuất chip bán dẫn, mà đã mở rộng sang cuộc đua xây dựng các tiêu chuẩn, quy tắc và thể chế quản trị AI quốc tế.

Đối với các quốc gia đang phát triển, sự xuất hiện của nhiều cơ chế hợp tác AI cũng mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác nghiên cứu. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu phải chủ động xây dựng chiến lược phát triển AI quốc gia, tham gia tích cực vào quá trình hình thành các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bảo đảm cân bằng giữa đổi mới sáng tạo, an ninh dữ liệu và chủ quyền số trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.