Walmart đốt hàng tỷ USD vào canh bạc robot

Các cánh tay robot di chuyển các thùng hàng trong một nhà kho của Walmart tại Mỹ. Ảnh: Wall Street Journal.

Tại các kho hàng Walmart, nhân viên có thể phải đi bộ tới 20.000 bước mỗi ca để dỡ hàng, phân loại sản phẩm và chuẩn bị chuyển tới cửa hàng hoặc khách mua trực tuyến. Công việc này tưởng như không mấy phức tạp và dễ được tự động hóa, nhưng đã khiến nhà bán lẻ lớn nhất nước Mỹ đầu tư hàng tỷ USD suốt một thập kỷ qua mà vẫn chưa giải quyết được mọi khâu.

Đơn cử như việc lấy từng món hàng ra khỏi thùng carton để phân loại. Với con người, thao tác này khá đơn giản. Nhưng khi Walmart và các công ty robot tìm cách dùng máy móc làm thay, nhiều giải pháp cho thấy sự kém hiệu quả hoặc đòi hỏi chi phí quá cao. Cuối cùng, Walmart lựa chọn loại robot nhỏ có bánh xe và cảm biến, đang lắp đặt tại hơn 12 nhà kho.

“Chúng tôi đang ở giai đoạn có độ phức tạp rất cao”, Rob Montgomery, người đứng đầu hoạt động chuỗi cung ứng của Walmart tại Mỹ, nói.

Hệ thống tự động hóa mới quét tất cả các thùng hàng đến nhà kho. Ảnh: Wall Street Journal.

Vấn đề nhân đôi, nhân ba

Dường như khi Walmart giải quyết được một vấn đề, nhiều vấn đề khác lại phát sinh.

Hàng hóa có đủ hình dạng, kích thước và cách đóng gói, trong khi robot hoạt động tốt nhất khi đầu vào được chuẩn hóa. Những chiếc thùng carton Walmart vẫn dùng hơn 20 năm qua bỗng chốc không còn phù hợp với các hệ thống tự động mới. Robot cỡ nhỏ vận chuyển hàng hóa thường xuyên gặp trục trặc. Các hệ thống này cũng không thể xử lý một số mặt hàng quá khổ, chẳng hạn như túi thức ăn cho chó cỡ lớn.

Công ty dự định chuyển sang loại thùng thấp hơn khoảng 3,8 cm, nhưng thùng mới cần được dán kín bằng băng keo, làm phát sinh thêm thao tác và chi phí.

“Đó chỉ là thay đổi nhỏ, nhưng với những nhân viên trực tiếp làm việc ở đây, thói quen hàng ngày của họ thay đổi khá nhiều”, Phillip McIlrath, quản lý một kho hàng may mặc của Walmart tại Indiana, cho biết.

Những robot nhỏ có bánh xe, được trang bị cảm biến chuyển động và cảm biến tránh vật cản, đang chờ được lắp đặt tại nhà kho Seymour của Walmart. Ảnh: Wall Street Journal.

Khoảng 80% dự án tự động hóa của Walmart là cải tạo cơ sở cũ, phần lớn được xây trong thập niên 1980 và 1990.

Tại kho Brooksville, bang Florida, robot của Symbotic đưa hàng tới các giá lưu trữ cao sát trần, còn cánh tay cơ khí xếp hàng lên pallet cao khoảng 3 m để chuyển lên xe tải. Năm 2022, Walmart và Symbotic công bố kế hoạch triển khai hệ thống tại 42 kho phân phối hàng không dễ hỏng, dự kiến hoàn tất khoảng năm 2030.

Ngay cả khi vận hành, hệ thống vẫn có thể trục trặc. Bụi tích tụ khiến robot ngừng hoạt động và làm gián đoạn dây chuyền. Symbotic cho biết tỷ lệ robot cần sửa chữa tại một thời điểm từng dưới 10% vào năm ngoái, rồi giảm còn khoảng 5% trong những tháng gần đây.

Khoản đầu tư "xứng đáng"

Walmart muốn robot xếp hàng lên pallet theo đúng thứ tự nhân viên cửa hàng cần khi dỡ xuống. Nhưng tại kho Brooksville, khoảng 20% hàng hóa vẫn chưa được xử lý tự động, trong đó có tivi màn hình lớn và túi thức ăn cho chó cỡ lớn.

Vài năm trước, ngay trước Lễ Tạ ơn, nhân viên tại một kho thực phẩm tự động mới ở California phát hiện cánh tay robot chưa thể khéo léo xử lý những con gà tây đông lạnh cỡ lớn, khiến Walmart yêu cầu nhà cung cấp gia cố thùng đóng gói. Khi nhu cầu tăng cao, các kho thực phẩm gần đó được huy động để bảo đảm cửa hàng có đủ gà tây.

Tự động hóa cũng làm đội chi phí. Hóa đơn điện hàng tháng tại các cơ sở thực phẩm tự động có thể lên tới 800.000 USD hoặc hơn trong những tháng cần làm lạnh hay sưởi ấm nhiều, so với khoảng 250.000 USD tại các cơ sở phụ thuộc nhiều hơn vào lao động thủ công. Walmart còn cần kỹ sư cơ khí và kỹ thuật điện để duy trì hệ thống.

Robot đã được đưa vào sử dụng tại nhà kho Seymour của Walmart để hỗ trợ di chuyển các thùng hàng vào kho. Ảnh: Wall Street Journal.

Dẫu vậy, tập đoàn vẫn đầu tư trong bối cảnh cạnh tranh với Amazon và áp lực giao hàng nhanh hơn. Theo chuyên gia Rueben Scriven, tự động hóa đang trở thành cuộc chạy đua giữa các nhà bán lẻ.

Tiến trình tự động hóa việc chuẩn bị đơn hàng trực tuyến ngay trong cửa hàng cũng chưa suôn sẻ, dù Walmart đã đầu tư gần 1 tỷ USD vào lĩnh vực này từ năm 2016. Năm 2023, công ty từng bỏ 400 triệu USD mua công ty robot Alert Innovation. Năm ngoái, Walmart đã bán lại Alert cho Symbotic, chịu lỗ 200 triệu USD. Symbotic đang thử nghiệm hệ thống mới tại một cửa hàng ở Dallas, nhưng chưa kỳ vọng có thể triển khai rộng trước năm 2028.

Hệ thống tự động giúp tạo thêm các công việc mới tại nhà kho, chuyên vận hành robot và phần mềm. Ảnh: Wall Street Journal.

Walmart dự kiến chi tiêu cho cải tạo cửa hàng và tự động hóa chuỗi cung ứng đạt đỉnh trong năm nay và năm sau.

Ông Montgomery nói tự động hóa không đồng nghĩa với sa thải hàng loạt, bởi kho hàng vốn có tỷ lệ nghỉ việc cao và doanh số tăng có thể duy trì nhu cầu nhân lực.

“Chúng tôi vẫn cần người dỡ hàng khỏi xe moóc”, ông nói.

Đồng thời, Montgomery cũng chia sẻ ban lãnh đạo Walmart dự liệu quá trình tự động hóa sẽ có những lúc trục trặc, nhưng các lãnh đạo cấp cao và hội đồng quản trị vẫn xem đây là khoản đầu tư dài hạn xứng đáng.

“Chúng tôi biết rằng nếu chờ đến khi mọi thứ hoàn hảo, quá trình này sẽ kéo dài quá lâu”, ông nói.