WHO: Bùng phát Ebola tại Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng

Bệnh nhân nhiễm Ebola tại CH Congo. Ảnh: PBS

Theo WHO, đợt bùng phát lần này do chủng virus Bundibugyo, một biến thể hiếm gặp của Ebola, gây ra. Mặc dù nguy cơ lây lan quốc tế được đánh giá là cao, đặc biệt đối với các quốc gia có chung đường biên giới với DR Congo, tổ chức này cho rằng tình hình vẫn chưa ở mức khẩn cấp mang tính đại dịch.

Số ca nghi nhiễm tăng nhanh, nguy cơ lan rộng hiện hữu

WHO cho biết, tính đến ngày 16/5, tỉnh Ituri ở miền đông DR Congo đã ghi nhận 80 ca tử vong nghi do Ebola, cùng với 8 ca xác nhận bằng xét nghiệm và 246 trường hợp nghi nhiễm tại ít nhất ba khu vực y tế gồm Bunia, Rwampara và Mongbwalu.

Đáng chú ý, một ca nhiễm Ebola cũng đã được xác nhận tại thành phố Goma ở miền đông Congo - trung tâm đô thị lớn nằm gần biên giới Rwanda, theo thông tin do lực lượng nổi dậy M23 công bố.

WHO cảnh báo quy mô thực tế của đợt dịch có thể lớn hơn nhiều so với số liệu hiện có, do tỷ lệ dương tính cao trong các mẫu xét nghiệm ban đầu và số lượng ca nghi nhiễm đang tiếp tục gia tăng.

Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại DR Congo, quốc gia nơi virus này lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1976. Tuy nhiên, khác với hầu hết các đợt dịch trước đây vốn do chủng Ebola-Zaire gây ra, lần này Congo đang phải đối mặt với chủng Bundibugyo - loại virus hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt.

WHO mô tả đây là một diễn biến “bất thường” và đáng lo ngại, bởi thế giới đã có nhiều công cụ ứng phó hiệu quả với chủng Ebola-Zaire nhưng lại còn rất hạn chế đối với Bundibugyo.

Uganda ghi nhận ca tử vong, xuất hiện lây lan xuyên biên giới

WHO xác nhận đợt dịch hiện đã có dấu hiệu lan ra ngoài biên giới DR Congo. Tại thủ đô Kampala của Uganda, hai ca nhiễm được xác nhận bằng xét nghiệm – trong đó có một ca tử vong – đã được ghi nhận trong các ngày 16-17/5. Những người này đều từng di chuyển từ DR Congo.

Tổ chức y tế LHQ cảnh báo đợt bùng phát hiện nay đặt ra nguy cơ y tế công cộng đối với nhiều quốc gia trong khu vực, đặc biệt khi đã xuất hiện các trường hợp lây lan quốc tế.

WHO kêu gọi các nước kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, tăng cường giám sát tại cửa khẩu, tổ chức sàng lọc xuyên biên giới và kiểm tra tại các tuyến giao thông nội địa trọng điểm nhằm ngăn chặn nguy cơ virus tiếp tục lan rộng.

Tuy nhiên, WHO đồng thời khuyến cáo các nước không nên đóng cửa biên giới hoặc hạn chế thương mại và đi lại, bởi điều này có thể khiến người dân tìm cách vượt biên không chính thức, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm ngoài tầm kiểm soát.

Mỹ có công dân trước nguy cơ phơi nhiễm

Trong một diễn biến liên quan, truyền thông Mỹ đưa tin ít nhất 6 công dân Mỹ tại DR Congo có nguy cơ đã tiếp xúc với virus Ebola, trong đó ba trường hợp được đánh giá có mức độ phơi nhiễm cao.

CBS News dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết, một số cá nhân liên quan đến các tổ chức cứu trợ quốc tế có thể đã tiếp xúc với nguồn lây. Trong khi đó, STAT News đưa tin một người Mỹ có thể đã xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm, đồng thời Washington đang xem xét kế hoạch sơ tán những người này, có thể tới một căn cứ quân sự tại Đức. Tuy nhiên, Reuters chưa thể xác minh độc lập các thông tin trên.

Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 17/5, ông Satish Pillai - người phụ trách ứng phó Ebola tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) - không xác nhận liệu có công dân Mỹ nào mắc bệnh hay không, nhưng nhấn mạnh rằng nguy cơ đối với nước Mỹ hiện vẫn ở mức thấp.

CDC cho biết đã kích hoạt trung tâm ứng phó khẩn cấp và chuẩn bị tăng cường nhân sự tới các văn phòng tại DR Congo và Uganda để hỗ trợ kiểm soát dịch.

Cùng ngày, Đại sứ quán Mỹ tại DR Congo phát đi cảnh báo y tế, nhắc lại khuyến cáo công dân Mỹ không tới tỉnh Ituri vì bất kỳ lý do nào, đồng thời lưu ý Chính phủ Mỹ có khả năng rất hạn chế trong việc cung cấp hỗ trợ khẩn cấp tại khu vực này.

Ebola nguy hiểm như thế nào?

Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao, gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy, sau đó có thể dẫn đến xuất huyết nghiêm trọng và suy đa cơ quan. Virus lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh, vật dụng nhiễm virus hoặc thi thể người tử vong do bệnh.

Các khu rừng nhiệt đới rậm rạp tại DR Congo được xem là ổ chứa tự nhiên của virus Ebola, khiến quốc gia này nhiều lần trở thành tâm điểm của các đợt bùng phát dịch trong nhiều thập niên qua.

Trong bối cảnh số ca nghi nhiễm tiếp tục gia tăng và chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu cho chủng Bundibugyo, WHO cảnh báo cộng đồng quốc tế cần sớm hành động để tránh nguy cơ dịch bệnh lan rộng hơn tại khu vực Trung Phi.