WHO: Cần bảo vệ giới trẻ trước chiêu thức tiếp thị của ngành công nghiệp thuốc lá

Các sản phẩm thuốc lá và nicotine đều có hại cho sức khỏe

Phát biểu tại tọa đàm "Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá", diễn ra ngày 27/10 tại Hà Nội do Báo Nhân Dân tổ chức, TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam bày tỏ thông điệp đầu tiên cần được nhấn mạnh là các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới đều có hại, không tốt cho sức khỏe. Những sản phẩm này có chứa nicotine – chất gây nghiện mạnh – và không hề vô hại như những gì nhiều người vẫn lầm tưởng.

Trái với quan niệm cho rằng thuốc lá điện tử chỉ tạo ra khí tỏa vô hại, các sản phẩm này thực tế có thể phát thải nhiều chất độc hại. Ở một số sản phẩm, khí tỏa ra chứa các chất độc tương tự như trong khói thuốc lá.

Nicotine đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và thai nhi. Chất này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ, làm suy giảm khả năng học tập và tăng nguy cơ mắc các rối loạn lo âu. Đáng lo ngại, những người trẻ sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ bắt đầu hút thuốc lá điếu thông thường cao hơn.

Trong ngắn hạn, việc sử dụng thuốc lá điện tử còn liên quan đến những nguy cơ như tổn thương phổi cấp tính, ngộ độc nicotine, bỏng và chấn thương do nổ pin.

Bên cạnh đó, WHO đặc biệt quan ngại về những ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe. Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng được biết là có chứa nhiều chất độc hại tương tự các sản phẩm thuốc lá thông thường. Những chất này có thể gây ung thư và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng khác, trong đó có bệnh tim mạch.

TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam phát biểu. Ảnh: Vũ Duy

Sản phẩm mới nhưng chiêu thức tiếp thị không mới

Thông điệp thứ hai được Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam nhấn mạnh là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine mới được thiết kế, tiếp thị theo cách đặc biệt thu hút giới trẻ.

Tại Việt Nam, các sản phẩm này từng được bán với nhiều hương vị như dưa hấu, kẹo bông, bánh chanh cùng bao bì nhiều màu sắc, tạo sức hấp dẫn đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo TS Angela Pratt, đây không phải là những sản phẩm chủ yếu được thiết kế để thu hút những người hút thuốc lâu năm đang tìm cách cai thuốc. Thay vào đó, cách thiết kế và tiếp thị khiến các sản phẩm trở nên hấp dẫn với người trẻ, qua đó làm gia tăng nguy cơ các em bắt đầu sử dụng và lệ thuộc nicotine.

Bà nhắc lại sự việc gây chú ý tại Quốc hội vào tháng 11/2024, khi Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giơ lên một sản phẩm thuốc lá điện tử có hình dáng giống món đồ chơi. Hình ảnh này truyền tải thông điệp rõ ràng về việc các sản phẩm thuốc lá mới được tạo hình, quảng bá theo cách có thể thu hút trẻ em và thanh thiếu niên, bất chấp những tuyên bố từ ngành công nghiệp thuốc lá.

TS Angela Pratt cũng lưu ý rằng, trong nhiều thập kỷ, một số công ty thuốc lá từng đưa ra những tuyên bố sai lệch về tác hại của việc hút thuốc, trong đó có mối liên quan giữa hút thuốc lá và ung thư phổi. Theo bà, việc các doanh nghiệp này phát triển và tiếp thị những dòng sản phẩm mới cần được nhìn nhận thận trọng, không nên mặc nhiên coi đó là nỗ lực giúp người hút thuốc cai nghiện.

"Sản phẩm mới nhưng vẫn là những chiêu thức cũ của ngành công nghiệp thuốc lá", bà nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo cộng đồng không nên để bị đánh lừa bởi những thông điệp tiếp thị hoặc lời hứa thiếu căn cứ.

Hoàn thiện pháp luật để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ

Từ những nguy cơ trên, thông điệp thứ ba của TS Angela Pratt là giới trẻ cần được bảo vệ trước tác hại của các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới, cũng như trước hoạt động tiếp thị ráo riết của ngành công nghiệp thuốc lá.

WHO đánh giá cao việc Việt Nam ban hành quy định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đồng thời ghi nhận nỗ lực của các nhà hoạch định chính sách trong việc nhận diện những chiến thuật của ngành công nghiệp thuốc lá, đặt sức khỏe người dân, đặc biệt là sức khỏe thế hệ trẻ, lên hàng đầu.

Theo khuyến nghị của WHO, tinh thần cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội cần được phản ánh đầy đủ trong quá trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Điều này bao gồm việc quy định cấm toàn diện các bộ phận, thành phần được sử dụng để sản xuất những sản phẩm bị cấm; đồng thời xây dựng định nghĩa đầy đủ, bao quát các loại sản phẩm thuốc lá truyền thống và thuốc lá mới, trong đó có thuốc lá điện tử chứa nicotine và không chứa nicotine.

Đối với những người hút thuốc có nhu cầu cai thuốc, WHO khuyến nghị sử dụng các biện pháp đã được chứng minh hiệu quả như tư vấn của nhân viên y tế, đường dây tư vấn cai thuốc, hỗ trợ thay đổi hành vi và các loại thuốc hỗ trợ cai nghiện đã được phê duyệt. Người hút thuốc cần tiếp cận những phương pháp hỗ trợ phù hợp, thay vì tin vào các thông điệp tiếp thị hoặc lời hứa chưa được chứng minh của ngành công nghiệp thuốc lá.

TS Angela Pratt cho rằng, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được trình Quốc hội là cơ hội quan trọng để cụ thể hóa đầy đủ lệnh cấm của Quốc hội đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác.