WHO kiến nghị giải pháp ngăn ngừa 'đại dịch nicotine' trong giới trẻ

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo các sản phẩm thuốc lá và nicotine liên tục thay đổi về công nghệ, thành phần, kiểu dáng và cách sử dụng, đặt ra yêu cầu mở rộng phạm vi quản lý.

Văn phòng WHO tại Việt Nam ngày 18/11 đánh giá Việt Nam có bước tiến quan trọng khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy thị trường thuốc lá đang liên tục xuất hiện các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới với công nghệ, kiểu dáng và tên gọi khác nhau.

Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới không an toàn, không có lợi cho sức khỏe. Điều đáng lo ngại là các sản phẩm này đang được thiết kế và tiếp thị nhằm thu hút giới trẻ. Tại Việt Nam, nhiều sản phẩm có hương vị như dưa hấu, kẹo bông, bánh tart chanh, cùng bao bì bắt mắt, thậm chí được thiết kế giống đồ chơi.

Cơ quan này lấy thêm ví dụ về túi ngậm nicotine - loại sản phẩm chứa chất dạng bột được đặt trong miệng để hấp thu nicotine qua niêm mạc, không cần đốt cháy hay tạo khói. Theo WHO, sản phẩm cung cấp lượng nicotine đủ để gây nghiện.

"Túi nicotine khoảng 4mg đưa vào cơ thể lượng nicotine tương đương hút thuốc lá thông thường và một số sản phẩm chứa tới 50 -150mg/túi dẫn đến nghiện nhanh hơn và nặng hơn", cơ quan này cho biết.

Túi ngậm nicotine và các sản phẩm thuốc lá mới. Ảnh: Viện Chiến lược và Chính sách y tế

Túi ngậm nicotine và các sản phẩm thuốc lá mới. Ảnh: Viện Chiến lược và Chính sách y tế

Bên cạnh đó, ngành công nghiệp còn sử dụng các chất tương tự nicotine để điều chỉnh thành phần các sản phẩm. Theo tài liệu mới nhất của WHO, các chất tương tự nicotine như nornicotine, anabasine và 6-methylnicotine ngày càng được sử dụng nhiều trong thuốc lá điện tử và túi ngậm nicotine. Dù không phải nicotine song các chất này có đặc tính và khả năng gây nghiện tương tự nicotine.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được ban hành năm 2012, trước khi nhiều sản phẩm thế hệ mới xuất hiện. Theo WHO, việc mở rộng phạm vi quy định cấm với các sản phẩm “thuốc lá mới khác” là cần thiết để chủ động kiểm soát các sản phẩm mới phát sinh, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý, góp phần ngăn ngừa "đại dịch nicotine" trong thế hệ trẻ.

Chuyển cách tiếp cận sang quy định dựa trên bản chất

Theo WHO, cần chuyển từ cách tiếp cận liệt kê từng sản phẩm sang quy định mở, dựa trên bản chất, đặc điểm và công dụng. Cách làm này giúp hạn chế việc thay đổi tên gọi, thiết kế, thành phần hoặc cách ghi nhãn nhằm né tránh lệnh cấm bởi thực tế theo cơ quan này, nhiều sản phẩm gắn nhãn không chứa nicotine vẫn chứa nicotine khi được kiểm nghiệm.

Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi) đã đề xuất bổ sung shisha và ‘túi ngậm nicotine” vào danh mục cấm cùng với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, theo WHO, vẫn còn khoảng trống với các sản phẩm sử dụng các chất tương tự nicotine và thuốc lá điện tử sử dụng dung dịch không chứa nicotine.

Singapore cấm các sản phẩm mô phỏng thuốc lá, đồng thời quy định cấm các bộ phận của những sản phẩm này, cấm các sản phẩm thuốc lá dạng mới được sử dụng theo cách không phải hút. Quy định này đã hạn chế khả năng né lệnh cấm thông qua việc thay đổi cách ghi nhãn hoặc mô tả sản phẩm.

Từ kinh nghiệm trên, WHO khuyến nghị Việt Nam cần quy định cấm toàn diện nhóm “thuốc lá mới khác” trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sửa đổi, với định nghĩa mở. Phạm vi cấm cần bao trùm tất cả các thiết bị và chất chứa nicotine, chất tương tự nicotine không dùng cho mục đích y tế, đồng thời mở rộng định nghĩa nguyên liệu để bao gồm các chất không chứa nicotine dùng cho sản phẩm thuốc lá.

TS Nguyễn Huy Quang, Trưởng ban Tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Tổng hội Y học Việt Nam, cho biết các doanh nghiệp thuốc lá luôn đặc biệt quan tâm đến giới trẻ, tìm cách tiếp cận để hình thành những người sử dụng mới. Trong khi đó, tỷ lệ cai thuốc lá thành công còn thấp.

"Một khi đã hình thành thói quen hút thuốc, nhiều người sẽ tiếp tục sử dụng trong thời gian dài. Vì vậy, việc ngăn ngừa người trẻ bắt đầu sử dụng thuốc lá có ý nghĩa quan trọng", ông Quang cho hay.

Võ Thu

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/who-kien-nghi-giai-phap-ngan-ngua-dai-dich-nicotine-trong-gioi-tre-2576491.html