World Cup 2026: 'Fanzone' - hiện tượng văn hóa của các đại hội thể thao toàn cầu

Cùng với đó, thuật ngữ “fanzone” cũng được nhắc đến dày đặc trên truyền thông, trong thông báo của ban tổ chức, trên biển hiệu quán bar và cả trong những cuộc hẹn của người hâm mộ.

Hàng nghìn người hâm mộ tập trung tại fanzone BOXPARK Wembley để theo dõi và cổ vũ cho đội tuyển Anh trong trận thi đấu với đội tuyển Ghana. Ảnh: Bùi Đức Việt/PV TTXVN tại Anh

Ngày nay, “fanzone” gần như đã trở thành một phần quen thuộc của các giải thể thao lớn. Tuy nhiên, đây thực ra là một khái niệm khá mới và hành trình phát triển của tên gọi này cho thấy nhiều thay đổi thú vị. Từ một công cụ phục vụ quản lý đám đông, fanzone đã dần trở thành một hiện tượng văn hóa đặc trưng của thể thao toàn cầu.

Theo ông Nico Didry - giảng viên Đại học Grenoble Alpes (Pháp), fanzone bắt đầu xuất hiện từ thập niên 1990 với hai mục đích khác nhau. Trong các chặng đua xe Công thức 1, fanzone được tạo ra nhằm nâng cao trải nghiệm cho khán giả. Trong khi đó, tại EURO 1992 ở Thụy Điển, mô hình này lại chủ yếu phục vụ yêu cầu an ninh, trong bối cảnh nạn hooligan đang là vấn đề nhức nhối của bóng đá châu Âu.

Đến EURO 2008, hai mục tiêu này dần kết hợp với nhau. Fanzone không còn đơn thuần là nơi đặt màn hình lớn để người hâm mộ xem bóng đá, mà trở thành một phần trong chiến lược tổ chức sự kiện và kiểm soát đám đông. Thay vì chỉ siết chặt an ninh, các nhà tổ chức bắt đầu tận dụng chính bầu không khí lễ hội để duy trì trật tự. Nói cách khác, tạo ra một không gian vui vẻ, hấp dẫn và an toàn cũng là một cách quản lý đám đông hiệu quả.

Khái niệm fanzone thực sự bùng nổ từ EURO 2016 tại Pháp và World Cup 2018. Cũng trong năm 2018, từ này chính thức được đưa vào từ điển tiếng Pháp, với định nghĩa là khu vực được bảo đảm an ninh, dành riêng cho người hâm mộ trong các sự kiện lớn.

Tuy nhiên, fanzone không chỉ phục vụ một mục đích duy nhất. Theo các nghiên cứu về quản trị sự kiện thể thao, mô hình này thường hướng tới 4 mục tiêu song song. Trước hết là an ninh, giúp điều tiết dòng người và giảm nguy cơ hỗn loạn quanh sân vận động. Thứ hai là quảng bá và tiếp thị, khi các thành phố đăng cai tận dụng fanzone để kéo dài trải nghiệm của khán giả trước và sau trận đấu, qua đó gia tăng sức hút du lịch. Thứ ba là thương mại, bởi đây là không gian mang lại thêm doanh thu từ đồ ăn, thức uống, vật phẩm lưu niệm và các hoạt động tài trợ. Cuối cùng là mục tiêu xã hội, khi fanzone cho phép những người không có vé vẫn có thể hòa vào bầu không khí của giải đấu với chi phí thấp hơn rất nhiều. Vì vậy, fanzone chưa bao giờ chỉ là một màn hình lớn giữa quảng trường. Đó là sản phẩm của cả một “cỗ máy sự kiện” hiện đại, nơi yếu tố an ninh, thương mại và lễ hội cùng tồn tại song song.

Không khí World Cup bao trùm đại lộ Paseo de la Reforma khi hàng nghìn cổ động viên cùng hướng về màn hình lớn theo dõi trận đấu của đội tuyển Mexico trong trận thi đấu với đội tuyển Ecuador, tối 30/6/2026 (giờ địa phương). Ảnh: Phương Lan/PVTTXVN tại Mexico

Một điểm đáng chú ý là ngày nay fanzone không còn hoàn toàn thuộc về ban tổ chức hay chính quyền địa phương. Nhiều nghiên cứu cho thấy người hâm mộ đang ngày càng sử dụng thuật ngữ này để gọi cả những điểm tụ tập tự phát do chính họ tạo ra, nằm ngoài khuôn khổ chính thức. Đó có thể là một góc phố, một quán bar, một quảng trường nhỏ, hay bất kỳ nơi nào mọi người cùng tụ họp để chia sẻ cảm xúc với một sự kiện thể thao.

Điều đó cho thấy fanzone đang dần vượt ra khỏi khuôn khổ ban đầu của nó. Từ chỗ là một thiết chế phục vụ tổ chức và kiểm soát đám đông, fanzone ngày càng trở thành cách gọi chung cho các không gian cộng đồng nơi người hâm mộ cùng sống trong bầu không khí thể thao.

Song song với quá trình này là xu hướng thương mại hóa ngày càng rõ nét. Nhiều công ty hiện bán trọn gói mô hình fanzone cho các địa phương; các đơn vị cho thuê thiết bị cung cấp cả “giải pháp dựng fanzone”; quán bar, trung tâm thương mại hay khu vui chơi cũng gắn nhãn fanzone cho các điểm chiếu bóng đá của mình. Thậm chí còn xuất hiện những mô hình như “fanzone cho trẻ em” hay “fanzzone trải nghiệm” để mở rộng đối tượng khách hàng.

Hệ quả là khái niệm fanzone ngày càng trở nên rộng và đôi khi khá mơ hồ. Trong nhiều khảo sát, phần lớn người được hỏi chỉ hình dung fanzone là nơi có màn hình lớn để xem trận đấu. Nhưng trên thực tế, khái niệm này đã bao trùm nhiều yếu tố hơn, từ an ninh, kinh tế, du lịch đến giải trí và đời sống cộng đồng.

Từ thực tế đó, một số nhà nghiên cứu đề xuất cách hiểu rộng hơn: fanzone nên được xem là mọi không gian nơi con người tụ họp trực tiếp để cùng tham gia, chia sẻ và trải nghiệm một sự kiện thể thao lớn. Theo cách tiếp cận này, fanzone có thể chia thành hai nhóm. Thứ nhất là fanzone chính thức, do ban tổ chức hoặc chính quyền dựng lên, thường gắn với kế hoạch an ninh và truyền thông của giải đấu. Thứ hai là fanzone phi chính thức, do người hâm mộ, doanh nghiệp hoặc cộng đồng địa phương tự tổ chức, mang tính linh hoạt và tự phát hơn.

Trong bối cảnh World Cup 2026 đang diễn ra tại 3 quốc gia Bắc Mỹ, còn bầu không khí giải đấu lan tỏa tới hàng trăm điểm chiếu công cộng trên khắp thế giới, fanzone vì thế không chỉ còn là một “điểm xem bóng đá”. Nó đã trở thành một phần của văn hóa cổ động hiện đại, nơi bóng đá bước ra khỏi sân cỏ để hiện diện trong đời sống đô thị, kinh tế dịch vụ và các hình thức tụ họp cộng đồng mới.

Hiểu đúng về fanzone, ở một góc độ nào đó, cũng là hiểu thêm về cách thế giới hôm nay đang thưởng thức thể thao: không chỉ qua 90 phút trên sân, mà còn qua cả một trải nghiệm tập thể được tổ chức, được chia sẻ và được sống cùng nhau ngoài đường phố.