WSJ: Mỹ cân nhắc 3 kịch bản khi hiệp ước hạt nhân New START sắp hết hạn
Chính quyền Mỹ đang tiến gần tới quyết định về việc có gia hạn Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Tấn công Chiến lược Mới (New START) với Nga hay không, trong bối cảnh thỏa thuận này sẽ hết hiệu lực vào ngày 5/2.
Tổng thống Nga Vladimir Putin (ảnh) trong cuộc họp báo chung sau hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. Ảnh: THX/TTXVN
Dẫn lời các cựu quan chức và chuyên gia, tờ Wall Street Journal cho hay Washington đang cân nhắc ba kịch bản chính.
Thứ nhất, chấp thuận gia hạn. Theo đó, Mỹ đồng ý đề xuất của Nga về việc duy trì các giới hạn hiện tại thêm một năm, sau đó khởi động đàm phán với Nga, và có thể cả Trung Quốc, về các thỏa thuận kiểm soát vũ khí mới.
Thứ hai, chấp thuận có điều kiện: Mỹ chỉ đồng ý gia hạn một năm nếu Nga nối lại các hoạt động thanh sát tại chỗ.
Thứ ba, từ chối gia hạn: để hiệp ước hết hiệu lực hoàn toàn và chuẩn bị cho một “thế giới hai siêu cường ngang hàng”.
Theo Wall Street Journal, lựa chọn thứ ba có thể làm gia tăng nguy cơ bùng phát một cuộc chạy đua vũ trang mới với nhiều yếu tố khó lường.
Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga vẫn đang chờ phản hồi từ phía Mỹ đối với đề xuất của Tổng thống Vladimir Putin về việc gia hạn không chính thức thêm một năm các điều khoản của hiệp ước New START.
Đài RT ngày 29/1 dẫn lời ông Peskov cảnh báo việc thay thế New START giữa Mỹ và Nga là quá trình vô cùng khó khăn và tốn nhiều thời gian.
Ông Peskov cho biết lập trường của Moskva về vấn đề này là “nhất quán”. Ông đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi tiếp tục chờ đợi, nhưng thời hạn thì đã cận kề. Phía Mỹ đến nay vẫn chưa có bất kỳ phản hồi nào”.
Theo ông Peskov, việc để hiệp ước hiện hành hết hiệu lực sẽ tạo ra “thâm hụt nghiêm trọng” trong khuôn khổ pháp lý kiểm soát vũ khí hạt nhân, làm giảm ổn định toàn cầu và không phục vụ lợi ích của cả Nga lẫn Mỹ.
Tuyên bố của ông Peskov được đưa ra sau khi Tổng thống Trump phát tín hiệu rằng Mỹ sẵn sàng để New START hết hiệu lực và tìm kiếm thỏa thuận mới trong tương lai. Trong cuộc trả lời phỏng vấn tờ New York Times ngày 8/1, ông Trump nêu rõ: “Nếu hiệp ước hết hạn thì cứ để nó hết hạn. Chúng tôi sẽ có thỏa thuận tốt hơn”.
Ngoài ra, Tổng thống Trump cho rằng bất kỳ hiệp ước thay thế nào trong tương lai cần có sự tham gia của Trung Quốc. Mỹ nhận định Trung Quốc đang sở hữu lực lượng hạt nhân chiến lược tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Tuy nhiên, Bắc Kinh nhiều lần bác bỏ đề xuất này, khẳng định kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga. Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi đây là cách tiếp cận “không hợp lý cũng không thực tế”, đồng thời kêu gọi các nước có kho vũ khí hạt nhân lớn nhất phải gánh vác “trách nhiệm chính” trong giải trừ vũ khí hạt nhân.
Năm ngoái, ông Putin tuyên bố Nga sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các hạn chế định lượng của hiệp ước nếu Mỹ “hành động với tinh thần tương tự”.
Nga và Mỹ ký New START hồi năm 2010. New START từng được gia hạn ngay sau khi cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden nhậm chức năm 2021, chỉ vài ngày trước khi hiệp ước hết hiệu lực.
Hiệp ước hạn chế vũ khí hạt nhân tấn công được triển khai của cả Mỹ và Nga, yêu cầu số lượng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và đầu đạn hạt nhân phải ở dưới mức giới hạn đã thỏa thuận. Theo đó, mỗi bên triển khai tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và 700 phương tiện phóng, trong đó có tên lửa, máy bay ném bom và tàu ngầm.
