WSJ nghi vấn Nga chia sẻ thông tin tình báo, giúp Iran đối đầu Mỹ - Israel

Nga đang mở rộng hợp tác quân sự và chia sẻ tình báo với Iran, bao gồm cung cấp ảnh vệ tinh và cải tiến công nghệ máy bay không người lái (UAV), nhằm hỗ trợ Tehran nâng cao năng lực tấn công vào các mục tiêu của Mỹ tại Trung Đông, theo các nguồn thạo tin.

Động thái này được cho là nhằm giúp Iran duy trì sức ép trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel, đồng thời kéo dài xung đột – yếu tố được đánh giá mang lại lợi ích cả về quân sự lẫn kinh tế cho Moskva.

Theo các nguồn tin, Nga đã cung cấp các linh kiện cải tiến cho dòng UAV Shahed do Iran thiết kế, giúp nâng cao khả năng liên lạc, dẫn đường và độ chính xác khi tấn công. Bên cạnh đó, Moskva cũng chia sẻ kinh nghiệm tác chiến tích lũy từ chiến trường Ukraine, bao gồm hướng dẫn về quy mô triển khai UAV và độ cao tối ưu khi tiến hành không kích.

Trước đó, Nga được cho là đã cung cấp cho Iran thông tin về vị trí các lực lượng Mỹ và đồng minh trong khu vực. Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến hiện nay, hợp tác này tiếp tục được tăng cường, với việc Nga trực tiếp cung cấp ảnh vệ tinh cho Tehran, theo một quan chức tình báo châu Âu và một nhà ngoại giao Trung Đông.

Một khách tham quan triển lãm chụp ảnh các bộ phận của máy bay không người lái (UAV) Shahed-131/136 do Iran sản xuất, từng được phóng vào lãnh thổ Ukraine trong bối cảnh Nga tấn công nước này, tại Kiev, Ukraine, ngày 27/6/2025. (Ảnh: REUTERS/Alina Smutko)

Các chuyên gia nhận định hình thức hỗ trợ này tương tự như cách Mỹ và các đồng minh châu Âu đã cung cấp tình báo cho Ukraine trong cuộc xung đột Nga - Ukraine. Tại khu vực Vịnh, sự hỗ trợ của Nga được cho là đã giúp Iran thực hiện các cuộc tấn công gần đây nhằm vào hệ thống radar của Mỹ, bao gồm radar cảnh báo sớm thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) tại Jordan, cùng các mục tiêu ở Bahrain, Kuwait và Oman.

Ảnh vệ tinh đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mục tiêu, cung cấp dữ liệu chi tiết về hoạt động của các lực lượng trên bộ và trên biển, đồng thời hỗ trợ đánh giá thiệt hại sau tấn công.

“Nếu những hình ảnh mà Nga cung cấp có chứa các chi tiết như chủng loại máy bay cụ thể, các địa điểm kho đạn, khí tài phòng không hay hoạt động di chuyển của hải quân thì những dữ liệu này có giá trị tình báo đáng kể đối với Iran”, ông Jim Lamson, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại King’s College London và cựu chuyên gia phân tích CIA về quân đội Iran, nhận định.

Khói bốc lên sau các cuộc tấn công tên lửa được cho là của Iran, diễn ra sau các đòn không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, nhìn từ Doha, Qatar, ngày 1/3/2026. (Ảnh: REUTERS/Mohammed Salem)

Một quan chức cho biết dữ liệu mà Nga cung cấp đến từ một hệ thống vệ tinh phục vụ hoạt động tình báo quân sự. Hệ thống này do Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga quản lý, thường được biết đến với tên viết tắt tiếng Nga là VKS.

Giới phân tích cho rằng Iran đã cải thiện đáng kể hiệu quả tấn công so với cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm ngoái. Cách thức sử dụng UAV để áp đảo hệ thống radar trước khi phóng tên lửa hiện mang nhiều điểm tương đồng với chiến thuật Nga áp dụng tại Ukraine.

“Iran đang tập trung nhiều hơn vào việc vô hiệu hóa radar và hệ thống chỉ huy - kiểm soát", bà Nicole Grajewski, giáo sư tại Sciences Po – một trường đại học nghiên cứu ở Paris (Pháp), cho biết. “Các gói tấn công của Iran ngày càng trở nên rất giống với cách Nga tiến hành".

Nga từ chối xác nhận mọi thông tin này.

Phản ứng từ Mỹ và bối cảnh quan hệ Nga - Iran

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, người dẫn dắt các cuộc đàm phán của Washington với Moskva, cho biết phía Nga đã phủ nhận việc cung cấp thông tin tình báo cho Iran nhằm hỗ trợ các cuộc tấn công của nước này.

Tổng thống Donald Trump cũng nói rằng ông tin Moskva “có thể đang hỗ trợ Iran ở mức độ nào đó”. Nhà Trắng khẳng định những hỗ trợ từ bên ngoài không ảnh hưởng đến hiệu quả tác chiến của Washington, đồng thời cho biết quân đội Mỹ đã tấn công hơn 7.000 mục tiêu và phá hủy hơn 100 tàu hải quân Iran, khiến năng lực tấn công bằng tên lửa và UAV của Tehran suy giảm mạnh.

Nga và Iran không có liên minh quân sự chính thức, song Tehran vẫn là đối tác quan trọng nhất của Moskva tại Trung Đông. Quan hệ hai nước đã được củng cố đáng kể kể từ xung đột Nga - Ukraine bùng phát, với các cơ chế hợp tác, trao đổi đoàn và huấn luyện chung được thiết lập thường xuyên.

Đáng chú ý, Iran từng cung cấp UAV Shahed cho Nga để sử dụng tại Ukraine. Sau đó, Moskva đã nội địa hóa sản xuất, đồng thời cải tiến loại UAV này để tăng độ chính xác và khả năng chống gây nhiễu điện tử – và hiện đang chia sẻ một phần các cải tiến này ngược lại cho Tehran.

Tên lửa Iran mang đầu đạn chùm bay về phía Israel trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel với Iran, ghi nhận từ Tel Aviv, Israel, ngày 18/3/2026. (Ảnh: Reuters)

Dù vậy, mức độ hỗ trợ của Nga vẫn bị giới hạn bởi chính cuộc chiến tại Ukraine cũng như sự thận trọng của Điện Kremlin nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng với Mỹ.

Theo các chuyên gia, dù quy mô chưa lớn, việc cung cấp dữ liệu vệ tinh và tư vấn chiến thuật vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao khả năng tấn công chính xác của Iran.

Cuộc xung đột hiện nay cũng mang lại một số lợi ích cho Nga, như làm suy giảm nguồn dự trữ tên lửa đánh chặn của Mỹ – vốn cần thiết cho Ukraine. Việc gián đoạn eo biển Hormuz đẩy giá dầu tăng cao, khiến chính quyền Tổng thống Trump cũng đã nới lỏng các hạn chế đối với việc mua dầu của Nga nhằm hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, Moskva cũng đối mặt với rủi ro nếu tình hình tại Iran diễn biến bất lợi, đặc biệt trong trường hợp chính quyền tại Tehran suy yếu.

Ông Samuel Charap, Chủ tịch danh dự về chính sách Nga và Á - Âu tại tổ chức nghiên cứu quốc phòng Rand (Mỹ), nhận định rằng bất chấp mối quan hệ giữa Tổng thống Vladimir Putin và ông Donald Trump, Điện Kremlin vẫn coi Washington là một đối thủ chiến lược.

Ông nói thêm: “Đây là cơ hội để ‘cho Mỹ nếm trải chính điều họ đã làm’, xét về việc Washington cung cấp hỗ trợ tình báo cho Ukraine".

Diễm Châu (Nguồn: The Wall Street Journal)