WTO nâng dự báo thương mại toàn cầu, AI đóng góp 47% mức tăng trưởng

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nâng dự báo tăng trưởng khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2026 lên 3,9%, từ mức 1,9% trong dự báo cơ sở hồi tháng 3. Động lực chính đến từ nhu cầu tăng mạnh đối với các sản phẩm phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), giúp bù đắp một phần tác động từ gián đoạn vận tải và nguồn cung năng lượng do xung đột Trung Đông.

Theo dự báo mới, thương mại hàng hóa toàn cầu sẽ tăng trưởng 4,1% trong năm 2027, cao hơn mức 2,6% được dự báo trước đó và chỉ thấp hơn nhẹ so với mức tăng 4,2% của năm 2025.

WTO cho biết thương mại hàng hóa đã thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn dự kiến. Bên cạnh nhu cầu nhập khẩu chất bán dẫn và máy chủ phục vụ các trung tâm dữ liệu AI, việc tìm kiếm nguồn cung và tuyến vận chuyển thay thế cũng giúp giảm bớt tác động từ những gián đoạn trên thị trường quốc tế.

Hàng hóa phục vụ AI đóng góp gần một nửa mức tăng trưởng thương mại

Theo báo cáo của WTO, chất bán dẫn, máy chủ và các hàng hóa hỗ trợ AI đóng góp 47% vào tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Kim ngạch thương mại nhóm sản phẩm này tăng 67% so với cùng kỳ năm trước, tiếp nối đà mở rộng nhanh trong năm 2024 và 2025.

Nhu cầu phục vụ đầu tư vào AI và hạ tầng trung tâm dữ liệu đã thúc đẩy nhập khẩu hàng hóa, qua đó tạo động lực cho thương mại toàn cầu ngay cả khi các tuyến vận tải và nguồn cung năng lượng chịu sức ép.

Tuy nhiên, WTO lưu ý hoạt động thương mại liên quan đến AI vẫn tập trung cao ở một số khu vực địa lý, thay vì phân bổ đồng đều trên toàn cầu. Xét theo khu vực, châu Á được dự báo dẫn đầu tăng trưởng thương mại hàng hóa trong năm 2026. Kim ngạch nhập khẩu của khu vực dự kiến tăng 9,5%, trong khi xuất khẩu tăng 9,9%. Châu Phi cũng được kỳ vọng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, với nhập khẩu tăng 8,9% và xuất khẩu tăng 5,6%.

Nguồn cung thay thế giảm bớt tác động từ xung đột Trung Đông

Dù xung đột Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và vận tải, việc chuyển hướng thương mại và bổ sung nguồn cung từ các nhà cung cấp khác đã giúp hạn chế mức suy giảm trên thị trường toàn cầu.

Trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông giảm khoảng 24% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giảm 47%. Tuy nhiên, nhờ nguồn cung thay thế, xuất khẩu toàn cầu chỉ giảm 6% đối với dầu thô và 1% đối với LNG. Thị trường phân bón cũng ghi nhận sự điều chỉnh khi các nhà cung cấp khác tham gia bổ sung nguồn hàng, đồng thời các luồng thương mại được chuyển hướng qua những cảng và hành lang vận tải thay thế.

Dữ liệu vận tải cho thấy sản lượng container thông qua các cảng trên toàn cầu tăng 3,9% so với cùng kỳ trong giai đoạn từ đầu năm đến giữa tháng 7. Dù vậy, WTO cảnh báo giá năng lượng cao và những gián đoạn trên các tuyến vận tải vẫn có thể tiếp tục gây sức ép lên thương mại quốc tế trong thời gian tới.

WTO hạ dự báo tăng trưởng thương mại dịch vụ

Trái ngược với triển vọng tích cực của thương mại hàng hóa, WTO hạ dự báo tăng trưởng thương mại dịch vụ toàn cầu năm 2026 xuống còn 3,3%, từ mức 4,8% trong dự báo cơ sở trước đó. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí nhiên liệu hàng không tăng cao liên quan đến xung đột Trung Đông. Sang năm 2027, tăng trưởng thương mại dịch vụ được dự báo phục hồi lên 6,4%.

WTO dự báo GDP toàn cầu tăng 2,6% trong năm 2026 và 2,9% trong năm 2027. Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh triển vọng thương mại vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, trong đó có khả năng sức mua hộ gia đình suy yếu do chi phí nhiên liệu và phân bón tăng, cũng như nguy cơ đầu tư vào AI chững lại. Nếu nhu cầu đối với chip, máy chủ và hạ tầng AI giảm tốc, động lực quan trọng đã hỗ trợ thương mại hàng hóa trong nửa đầu năm có thể suy yếu.

Bên cạnh những biến động về năng lượng và nhu cầu công nghệ, sự dịch chuyển trong quan hệ thương mại giữa các nền kinh tế lớn cũng đang định hình lại dòng chảy hàng hóa toàn cầu.

Theo WTO, những dấu hiệu về sự phân mảnh sâu sắc hơn giữa các khối thương mại có lập trường địa chính trị đối lập đã giảm bớt. Tuy nhiên, quá trình tách rời thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục tăng tốc và trở thành yếu tố chính tạo ra khác biệt trong các mô hình thương mại toàn cầu.

Nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc giảm 29% trong năm 2025. Theo đó, tỷ trọng hàng hóa Trung Quốc trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ giảm xuống còn 9,3%, so với mức trên 20% trước khi căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế bùng phát vào năm 2018. Diễn biến này cho thấy, dù thương mại hàng hóa toàn cầu đang được hỗ trợ bởi làn sóng đầu tư AI và khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng, triển vọng trong những năm tới vẫn phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị, chi phí năng lượng và tốc độ đầu tư công nghệ.