Hải quan khu vực VIII tạo dư địa tăng thu ngân sách

Kim ngạch tăng mạnh, tạo nền cho nguồn thu

Trao đối với phóng viên chiều ngày 8/10/2026, ông Ngô Tùng Dương - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII chia sẻ về bức tranh hoạt động tích cực trong chặng về đích năm 2026 của đơn vị. Điểm sáng không chỉ nằm ở con số thu ngân sách, mà trước hết ở quy mô hàng hóa xuất nhập khẩu tiếp tục mở rộng.

Đến hết quý III/2026, đơn vị đã tạo thuận lợi thương mại, làm thủ tục cho 207.742 tờ khai, tăng 26,91% so với cùng kỳ năm trước. Số doanh nghiệp xuất nhập khẩu đạt 3.376 doanh nghiệp, tăng 35,53%. Đáng chú ý hơn, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 37,43 tỷ USD, tăng 36,37%.

Cán bộ Hải quan khu vực VIII hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thành thủ tục xuất khẩu. Ảnh: Xuân Hương

Tốc độ tăng kim ngạch cao hơn tốc độ tăng số tờ khai cho thấy hoạt động giao thương qua địa bàn không chỉ tăng về số lượng giao dịch mà còn mở rộng về quy mô. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn thu hải quan đang chịu tác động từ thay đổi chính sách thuế và sự sụt giảm của một số nhóm hàng truyền thống có số thu lớn.

Trên nền hoạt động xuất nhập khẩu tăng trưởng, thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu tại Hải quan khu vực VIII từ đầu năm đến ngày 30/9 đạt 14.106 tỷ đồng, tăng 10,21% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này tương đương 80,6% chỉ tiêu Chính phủ giao 17.500 tỷ đồng và 77,08% chỉ tiêu phấn đấu 18.300 tỷ đồng.

Bên cạnh việc thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, Hải quan khu vực VIII triển khai đồng bộ các giải pháp tạo thuận lợi thương mại. Trong quý III và 9 tháng đầu năm, đơn vị đồng thời rà soát tiến độ thu, dự báo nguồn, khai thác các khoản còn dư địa, chống thất thu và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp.

Các phiên họp Ban Chỉ đạo thu ngân sách nhà nước được tổ chức nhằm đánh giá sát diễn biến nguồn thu, xác định những lĩnh vực, nhóm hàng còn khả năng tăng thu, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể với từng đơn vị. Cách làm này tạo ra mối liên kết rõ hơn giữa phục vụ doanh nghiệp - tăng trưởng kim ngạch - quản lý nguồn thu.

Không để doanh nghiệp phát sinh vướng mắc

Nếu kết quả thông quan và kim ngạch cho thấy dòng hàng đang được duy trì, thì các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp cho thấy Hải quan khu vực VIII đang chuyển mạnh từ cách làm “hướng dẫn khi có vướng mắc” sang chủ động chuẩn bị để doanh nghiệp không phát sinh vướng mắc.

Hải quan khu vực VIII tổ chức nhiều hoạt động đối thoại, hỗ trợ doanh nghiệp. Gần 500 doanh nghiệp tham gia hội nghị gặp mặt để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng; gần 100 doanh nghiệp tham gia hội nghị kết nối phát triển đại lý hải quan, logistics; 19 doanh nghiệp tham gia hội nghị đồng hành, hỗ trợ tuân thủ pháp luật hải quan. Trong 9 tháng, đơn vị đã hướng dẫn, giải đáp 229 vướng mắc của doanh nghiệp qua các kênh thông tin.

Đồng thời, 9 tháng đầu năm, đơn vị đã tiếp nhận, xử lý 6.467 hồ sơ trên dịch vụ công trực tuyến HQ36a; 10.349 tờ khai nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành được trả trên Hệ thống một cửa quốc gia; tiếp nhận 1.309 C/O mẫu D điện tử của các nước qua Hệ thống một cửa ASEAN.

Trong hai ngày 8 - 9/10 Hải quan khu vực VIII tổ chức hai hội nghị tập huấn số hóa chứng từ tại Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai và Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái.

Tại đây, doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đại lý hải quan không chỉ được nghe phổ biến quy định mà được hướng dẫn trực tiếp từng bước thực hiện chuyển đổi chứng từ điện tử theo Quyết định số 1434/QĐ-CHQ ngày 26/8/2026 của Cục Hải quan.

Các chuyên gia công nghệ hướng dẫn doanh nghiệp nâng cấp phần mềm khai báo, tạo lập chứng từ số hóa, gửi chứng từ lên hệ thống và tra cứu kết quả tiếp nhận. Doanh nghiệp được thực hành cả phương thức tạo lập chứng từ bằng ECUS.AI và phương pháp thủ công.

Điểm đáng chú ý là Hải quan khu vực VIII đưa việc hỗ trợ doanh nghiệp đến ngay trước thời điểm chuyển đổi, giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị phần mềm, quy trình và nhân sự, thay vì chờ đến khi phương thức mới vận hành mới bắt đầu thích ứng.

“Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có ngành Hải quan” - ông Ngô Tùng Dương nhấn mạnh, đồng thời cho rằng tập huấn số hóa chứng từ là bước chuẩn bị quan trọng để doanh nghiệp chủ động chuyển từ chứng từ giấy sang dữ liệu điện tử.

Cách tổ chức tập huấn tại cả hai địa bàn cũng cho thấy yêu cầu số hóa đang được triển khai sát với thực tế hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt tại địa bàn có hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và giao thương biên giới lớn.

Với doanh nghiệp, lợi ích dễ nhận thấy nhất là giảm chứng từ giấy, giảm thời gian xử lý và chi phí đi lại, đồng thời hạn chế sai sót khi thực hiện thủ tục. Nhưng về dài hạn, giá trị lớn hơn nằm ở việc hình thành dữ liệu thống nhất, chuẩn hóa, giúp doanh nghiệp từng bước tham gia vào quy trình hải quan số.

Theo ông Ngô Tùng Dương, quá trình chuyển đổi phải được tổ chức theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Đây là cách để bảo đảm việc số hóa không dừng ở yêu cầu kỹ thuật mà thực sự tạo ra thay đổi trong phương thức phục vụ doanh nghiệp.