Xã An Lạc: Tạo sinh kế, khơi dậy ý chí thoát nghèo

Lựa chọn mô hình phù hợp

Sau sáp nhập, xã An Lạc có diện tích 134,15 km², dân số hơn 8.330 người, gồm 16 thôn với 17 dân tộc cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 81%. Địa bàn rộng, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn là những thách thức không nhỏ đối với địa phương. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền xã xác định muốn giảm nghèo bền vững phải dựa vào phát triển sản xuất, tạo sinh kế ổn định và đầu tư hạ tầng thiết yếu. Các mô hình kinh tế được lựa chọn theo hướng phù hợp điều kiện từng thôn, từng nhóm hộ, bảo đảm hiệu quả thực chất.

Ông Vũ Văn Hoạt (thứ hai từ phải sang) bên vườn táo của gia đình.

Vụ đông xuân 2025 - 2026, toàn xã sản xuất 110 ha khoai tây theo hình thức liên kết với doanh nghiệp, thu hút hơn 450 hộ dân tham gia. Liên kết theo chuỗi không chỉ giúp ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá” mà còn nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác. Tại cánh đồng thôn Nà Ó, gia đình bà Vũ Thị Dần có 7 ha khoai tây tham gia chuỗi liên kết sản xuất, doanh thu đạt khoảng 700 triệu đồng. Bà Dần chia sẻ: “Có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm và tập huấn kỹ thuật, chúng tôi yên tâm sản xuất, không còn nỗi lo đầu ra như trước”.

Ở thôn Thanh Trà, mô hình chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng táo của ông Vũ Văn Hoạt cũng mang lại hiệu quả rõ rệt. Từ nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, năm 2021 ông Hoạt chuyển đổi 2 mẫu ruộng sang trồng 500 gốc táo. Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, vụ táo năm nay gia đình thu khoảng 10 tấn quả, lợi nhuận đạt gần 400 triệu đồng. Theo ông Thân Hữu Tuyên, Bí thư Chi bộ thôn Thanh Trà, cây táo phù hợp với thổ nhưỡng địa phương, cho hiệu quả kinh tế cao. Thời gian tới, thôn dự kiến vận động người dân nhân rộng lên khoảng 11 mẫu, hướng tới sản xuất táo theo quy trình an toàn, xây dựng sản phẩm OCOP, từng bước hình thành thương hiệu táo An Lạc.

Phát huy lợi thế đồi rừng, xã tập trung thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư chế biến nông - lâm sản, nâng cao giá trị sản phẩm. Hiện trên địa bàn có 10 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động địa phương. Thu nhập ổn định từ rừng và các cơ sở chế biến giúp nhiều hộ vươn lên thoát nghèo bền vững.

Theo chuẩn nghèo giai đoạn 2020 - 2025, đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm còn 8,38%, hộ cận nghèo còn 10,86%. Một số thôn như: Nà Ó, Đồng Bây, Tân Chung, Lọ… có tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu, cho thấy hiệu quả từ cách làm linh hoạt, phù hợp với thực tế.

Tạo nền tảng cho giai đoạn mới

Khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030, tỷ lệ hộ nghèo của xã năm 2025 ở mức 10,45%, hộ cận nghèo 10,86%, thuộc nhóm cao nhất tỉnh. Việc tăng số hộ nghèo chủ yếu do điều chỉnh tiêu chí theo hướng nâng cao các chỉ số đánh giá mức độ thiếu hụt, không phải do mức sống, thu nhập của người dân giảm sút. Tuy vậy, đây vẫn là áp lực lớn đối với cấp ủy, chính quyền địa phương trong chặng đường phía trước.

Xác định hạ tầng là “đòn bẩy” quan trọng, xã An Lạc tập trung huy động tối đa nguồn lực đầu tư, nhất là giao thông nông thôn. Đến nay, tỷ lệ cứng hóa đường trục xã đạt 80,75%; đường thôn đạt 52,1%. Cùng với nguồn vốn ngân sách nhà nước, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân hiến đất, góp công mở rộng đường. Tại thôn Tân Chung, 12 hộ đã tự nguyện hiến gần 1.000 m² đất và chặt bỏ gần 300 cây keo, cây ăn quả để mở rộng đoạn đường liên thôn dài khoảng 800 m. Ở thôn Lọ, người dân hiến hơn 1.300 m² đất để mở rộng mặt đường. Những con đường mới không chỉ tạo thuận lợi cho việc đi lại mà còn thúc đẩy tiêu thụ nông sản, góp phần nâng cao thu nhập. Lĩnh vực giáo dục cũng được quan tâm đầu tư đồng bộ. Toàn xã có 6 trường học với 76 lớp; 100% trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1; tỷ lệ kiên cố hóa trường, lớp đạt 92,5%.

Theo đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã, trong giai đoạn 2026 - 2030, An Lạc tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, thủy lợi phục vụ sản xuất; đồng thời nhân rộng các mô hình kinh tế hiệu quả, hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo tiếp cận vốn, khoa học kỹ thuật và đào tạo nghề. Mục tiêu không chỉ là giảm tỷ lệ hộ nghèo theo kế hoạch mà còn nâng cao chất lượng sống cho Nhân dân. Xã phấn đấu đến hết năm 2027 không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2020 - 2025.

Để hoàn thành, xã tập trung thực hiện các nhóm giải pháp lớn: Phát triển sản xuất nông- lâm nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng; cải thiện môi trường đầu tư, tạo việc làm và tăng thu nhập; đầu tư hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội. Cùng đó, thực hiện rà soát, bình xét hộ nghèo công khai, minh bạch; triển khai hiệu quả các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ nhà ở, hỗ trợ sinh kế đúng đối tượng; tăng cường xã hội hóa để bảo đảm an sinh. Ngay trong năm 2026, xã nâng cấp đường giao thông nông thôn, hạ tầng thủy lợi phục vụ sản xuất; bảo đảm nguồn điện và nước sạch phục vụ sinh hoạt; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế cơ sở. Duy trì và mở rộng diện tích cây trồng chủ lực như khoai tây, cây ăn quả; phát triển rừng sản xuất gắn với chế biến; khuyến khích hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng cường liên kết theo chuỗi, bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Khôi Nguyên - Xuân Thỏa