Xã Nam Dương (TP. Bắc Ninh): Những đàn ngựa tiếp sức người dân vươn lên thoát nghèo

Tạo điều kiện để người dân có sinh kế ổn định

Xã Nam Dương, TP Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của hai xã Tân Mộc và Nam Dương (cũ). Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 67,19 km², gồm 12 thôn với 3.964 hộ dân, 17.121 nhân khẩu (tính đến tháng 11/2025). Trên địa bàn có 8 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 47,18% dân số.

Với đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân bố tại nhiều thôn và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tương đối cao, công tác giảm nghèo tại Nam Dương đặt ra yêu cầu phải gắn hỗ trợ trực tiếp với phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao năng lực sản xuất cho người dân. Thay vì chỉ tập trung giải quyết khó khăn trước mắt, địa phương hướng đến tạo điều kiện để các hộ có tư liệu sản xuất, chủ động phát triển kinh tế và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống.

Trên cơ sở đó, năm 2025, UBND xã Nam Dương đã chủ động triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững, lựa chọn các mô hình phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế và tiềm năng của địa phương.

Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo

Trong quá trình triển khai Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo, xã đã hỗ trợ xây dựng 1 mô hình chăn nuôi ngựa thương phẩm tại các thôn Tân Đồng, Đồng Ía và Tân Trung, với quy mô 12 con, tổng nguồn vốn hỗ trợ 288 triệu đồng. Để bảo đảm hiệu quả tổ chức thực hiện, địa phương thành lập tổ cộng đồng do ông Nguyễn Văn Hiền, Trưởng thôn Tân Đồng làm tổ trưởng, tạo đầu mối kết nối các hộ tham gia, phối hợp trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong quá trình sản xuất.

Việc lựa chọn chăn nuôi ngựa làm hướng phát triển sinh kế thể hiện nỗ lực của địa phương trong đa dạng hóa đối tượng vật nuôi, khai thác tiềm năng sản xuất và mở thêm cơ hội tăng thu nhập cho người dân. Đặc biệt, các mô hình được tổ chức theo hình thức cộng đồng cùng tham gia, qua đó từng bước hình thành mối liên kết giữa các hộ, hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm và thiếu sự hỗ trợ lẫn nhau.

Đến nay, 12 con ngựa thương phẩm đều được các hộ tham gia duy trì chăm sóc đàn vật nuôi tốt. Với chu kỳ nuôi thương phẩm khoảng 6-7 tháng, ngựa có thể xuất bán. Những kết quả ban đầu này cho thấy mô hình có triển vọng, góp phần tạo thêm nguồn thu và mở ra hướng phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện của người dân nông thôn.

Gia đình ông Đào Xuân Quân, sinh năm 1977, thôn Đồng Quýt có 5 thành viên, từng thuộc diện hộ nghèo, nay đã vươn lên hộ cận nghèo. Khi được tiếp cận mô hình chăn nuôi ngựa thương phẩm, gia đình ông có thêm điều kiện để phát triển sản xuất, từng bước cải thiện kinh tế. Không dừng lại ở việc chăm sóc đàn ngựa được hỗ trợ, gia đình còn có ngựa sinh sản. Ngựa con hiện đã được khoảng 6-7 tháng tuổi và gia đình đang chuẩn bị điều kiện để tiếp tục phối giống.

Cùng tham gia mô hình, gia đình ông Vũ Duy Chấn, sinh năm 1988, tiếp nhận ngựa từ tháng 10/2025. Với sự hỗ trợ từ chương trình, gia đình có thêm điều kiện phát triển kinh tế, từng bước ổn định cuộc sống. Gia đình ông Vũ Duy Chấn cố gắng phấn đấu đến năm 2027 sẽ thoát nghèo.

Ông Vũ Duy Chấn (ngồi phía bên trong đang rót nước) cố gắng phấn đấu đến năm 2027 sẽ thoát nghèo.

Bên cạnh mô hình ngựa thương phẩm, xã Nam Dương còn triển khai Dự án 3 về hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện dinh dưỡng thông qua mô hình phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, chăn nuôi ngựa bạch tại các thôn Tân Thành, Cảnh và Nam Điện. Mô hình có quy mô 5 con, tổng kinh phí hỗ trợ 113 triệu đồng.

Tham gia mô hình, gia đình ông Nguyễn Văn Khiêm, sinh năm 1992, là một trong những hộ thôn Đồng Quýt được hưởng lợi từ chương trình. Ông Khiêm chia sẻ: Từ chỗ thuộc diện hộ nghèo, gia đình tôi đã vươn lên hộ cận nghèo. Nguồn hỗ trợ không chỉ giúp gia đình có thêm tư liệu sản xuất mà còn tạo động lực để tiếp tục nỗ lực phát triển kinh tế, hướng tới cuộc sống ổn định hơn.

Hộ ông Nguyễn Văn Khiêm tại thôn Đồng Quýt tham gia Dự án 3 về hỗ trợ phát triển sản xuất

Ông Trần Văn Cảnh, Trưởng thôn Nam Điện chia sẻ: Người dân rất phấn khởi khi được Nhà nước quan tâm, hỗ trợ con giống và tạo điều kiện phát triển sản xuất. Đây là nguồn động viên thiết thực, tiếp thêm động lực để các hộ mạnh dạn đầu tư công sức, chăm sóc vật nuôi, từng bước nâng cao thu nhập và phấn đấu thoát nghèo.

Việc triển khai đồng thời các mô hình chăn nuôi ngựa thương phẩm và ngựa bạch cho thấy sự chủ động của xã Nam Dương trong lựa chọn hướng phát triển sinh kế. Không chỉ hỗ trợ con giống, chương trình còn hướng tới hình thành phương thức sản xuất có liên kết, tạo điều kiện để người dân tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước chủ động hơn về kinh tế gia đình.

Lấy người dân làm chủ thể, hướng tới giảm nghèo đa chiều và bền vững

Bước sang năm 2026, xã Nam Dương xác định tiếp tục thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, hạn chế tái nghèo và phát sinh nghèo mới; ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có khả năng lao động phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Đồng thời, bảo đảm các đối tượng đủ điều kiện được tiếp cận đầy đủ các chính sách về tín dụng, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, bảo trợ xã hội và các dịch vụ xã hội cơ bản.

Ông Lê Tuấn Anh - Chủ tịch UBND xã Nam Dương cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường phân cấp, phân quyền, chủ động lựa chọn phương án triển khai phù hợp với tình hình thực tế. Công tác tuyên truyền cũng được đổi mới theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng; gắn tuyên truyền với tập huấn kỹ thuật, nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả và những điển hình tiên tiến trong giảm nghèo.

Bên cạnh đó, xã cũng chuyển trọng tâm từ mở rộng số lượng mô hình sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Các nguồn lực hỗ trợ cần được lồng ghép, sử dụng đúng mục đích, ưu tiên những mô hình có khả năng tạo việc làm, tăng thu nhập và duy trì hiệu quả sau khi kết thúc hỗ trợ. Ngoài ra, xã cũng phát huy vai trò của người dân, doanh nghiệp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá kết quả chương trình.

Thực tế tại Nam Dương cho thấy, muốn giảm nghèo bền vững phải bắt đầu từ việc tạo sinh kế phù hợp và khơi dậy ý chí tự lực của người dân. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ nguồn lực và tạo cơ hội; cộng đồng cùng đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm; còn mỗi hộ gia đình phải thực sự là chủ thể trong quá trình lao động, sản xuất và cải thiện cuộc sống.

Hộ gia đình ông Đỗ Quang Trung tại thôn Cảnh được hỗ trợ 1 con ngựa bạch từ dự án. Bên cạnh đó, gia đình chủ động mua thêm ngựa để mở rộng chăn nuôi, phát triển sản xuất, tăng thu nhập.

Những con ngựa giống được trao đến tay người dân, những hộ nghèo từng bước vươn lên hộ cận nghèo, tiến tới mục tiêu thoát nghèo đang dần được hình thành ở Nam Dương. Giá trị lớn nhất của mô hình không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế trước mắt, mà còn ở sự thay đổi trong tư duy sản xuất, tinh thần đoàn kết và niềm tin vào khả năng vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Đó cũng là nền tảng để những mô hình sinh kế hiệu quả tiếp tục được lan tỏa, góp phần xây dựng cộng đồng nông thôn đoàn kết, chủ động phát triển kinh tế, giảm nghèo thực chất và  hiệu quả.