Xã Ô Diên: Chung tay xác định danh tính liệt sĩ bằng ADN
Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất vẫn còn những người lính nằm lại nơi đâu đó mà chưa được gọi đúng tên mình. Phía sau những phần mộ chưa xác định danh tính là nỗi mong ngóng khắc khoải của biết bao gia đình liệt sĩ. Bởi vậy, Chiến dịch '500 ngày đêm' không chỉ là hành trình tìm kiếm, xác định danh tính các liệt sĩ mà còn là hành trình trả lại tên cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc...

Đông đảo người dân xã Ô Diên có mặt tại điểm thu nhận mẫu ADN. Ảnh: PV
Niềm hy vọng của những gia đình liệt sĩ
Có những cuộc chiến kết thúc bằng ngày đất nước hòa bình, nhưng cũng có những cuộc tìm kiếm kéo dài qua nhiều thập kỷ. Với thân nhân liệt sĩ, mỗi ngày trôi qua vẫn là một ngày mong ngóng. Những phần mộ chưa xác định danh tính không chỉ là khoảng trống trong hồ sơ lịch sử, mà còn là khoảng trống chưa thể lấp đầy trong trái tim người ở lại.
Bởi vậy, mỗi liệt sĩ được xác định danh tính là khoảnh khắc người lính được gọi lại đúng tên mình sau nhiều năm lặng im; là ngày những người mẹ, người vợ, người con thôi kiếm tìm trong vô vọng; là lúc một gia đình khép lại hành trình chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ.
Nếu trước đây việc xác định danh tính liệt sĩ chủ yếu dựa vào hồ sơ lưu trữ, thông tin lịch sử và lời kể của nhân chứng, thì nay công nghệ ADN đã mở ra bước tiến mới. Khoa học không chỉ nâng cao độ chính xác trong xác định danh tính, mà còn trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, đưa những người lính trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình sau hàng chục năm xa cách.
Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, xã Ô Diên đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia thu nhận mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Công an, quân sự, y tế, đoàn thanh niên và các tổ chức đoàn thể phối hợp rà soát đối tượng, hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục, tổ chức lấy mẫu theo đúng quy trình, bảo đảm thuận lợi, chính xác và an toàn.

Ông Nguyễn Văn Tụ, 78 tuổi ở cụm 1, Tân Lập chụp ảnh lấy mẫu ADN. Ảnh: PV
Kết quả, 617 thân nhân liệt sĩ trên địa bàn xã đủ điều kiện đã được thu nhận mẫu ADN để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đối chiếu, xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Mỗi mẫu ADN được lưu giữ không chỉ là dữ liệu khoa học, mà còn gửi gắm niềm hy vọng và khát vọng của những gia đình đã nhiều năm chờ đợi. Đó là cơ sở để từng bước xác định danh tính các liệt sĩ, góp phần đưa các anh trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.
Mỗi mẫu ADN là một lời hứa với quá khứ
Có mặt tại buổi lấy mẫu, ông Nguyễn Văn Tụ (78 tuổi, cụm 1 Tân Lập, xã Ô Diên) không giấu được xúc động khi nhắc đến người anh trai là liệt sĩ Nguyễn Văn Tưởng, hy sinh tháng 3-1968 tại chiến trường miền Nam. Suốt nhiều năm qua, gia đình ông đã kiên trì tìm kiếm nhưng đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ của liệt sĩ.
“Gia đình tôi chưa bao giờ thôi hy vọng. Chúng tôi mong việc lấy mẫu ADN lần này sẽ mở thêm cơ hội tìm được anh, để gia đình có thể đón anh trở về sau gần 60 năm xa cách”, ông Tụ chia sẻ.
Cùng chung niềm mong mỏi ấy, bà Nguyễn Thị Đỗ (83 tuổi, cụm 10 Tân Lập, xã Ô Diên) không giấu được xúc động: “Chúng tôi đã đợi ngày này suốt nhiều năm. Chỉ mong một ngày biết được người thân mình đang ở đâu. Tôi hy vọng mẫu ADN hôm nay sẽ góp thêm một cơ hội để người đã hy sinh được gọi lại đúng tên mình, để gia đình thôi mòn mỏi ngóng chờ".

Bà Nguyễn Thị Đỗ khai thông tin lấy mẫu ADN. Ảnh: PV
Những lời tâm sự mộc mạc ấy cũng là tiếng lòng của hàng nghìn gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước. Dẫu thời gian đã lùi xa, nhưng niềm tin vào ngày những người đã hy sinh vì Tổ quốc được xác định danh tính và trở về với quê hương, gia đình chưa bao giờ nguôi.
Theo bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên, mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ phục vụ công tác chuyên môn mà còn thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng, địa phương kỳ vọng sẽ có thêm nhiều liệt sĩ được xác định danh tính, đáp ứng mong mỏi của thân nhân sau nhiều năm chờ đợi.
Bà Bùi Thị Thu Hằng cho biết thêm, xã Ô Diên phấn đấu hoàn thành việc thu nhận mẫu ADN đối với 100% thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện đã được rà soát, cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Dự kiến trong tháng 8-2026, UBND xã sẽ chỉ đạo Ban Chỉ huy Quân sự xã và các đơn vị liên quan tổ chức khai quật 22 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại ba nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn để phục vụ đối chiếu, giám định ADN.
Theo kế hoạch, trong đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN, thành phố Hà Nội dự kiến có 17.517 thân nhân liệt sĩ tham gia. Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận hôm nay sẽ góp thêm một cơ hội để một người lính được gọi lại đúng tên mình, góp phần khép lại những cuộc kiếm tìm kéo dài suốt nhiều thập kỷ.











