Xã Sóc Sơn: Tăng sức hút để du khách không đến rồi về trong ngày...

Lễ hội Gióng đền Sóc, một trong những lễ hội lớn của Hà Nội. Ảnh: PV

Tài nguyên nhiều nhưng được khai thác tương xứng

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 vừa qua, CEO AZA Travel Nguyễn Tiến Đạt, một người nhiều năm làm du lịch, đã chọn Sóc Sơn làm điểm nghỉ dưỡng cho đại gia đình 30 người. Lịch trình chỉ cách nội đô chưa đầy một giờ, buổi sáng lên khu vực tượng đài Thánh Gióng ngắm toàn cảnh làng quê, tham quan quần thể đền Sóc, trưa ăn tại khu vực hồ Đồng Quan, chiều nhận phòng homestay và dành hai ngày một đêm nghỉ giữa không gian xanh. “Điều khiến những thành viên trong gia đình tôi hài lòng là cảm giác “đi xa mà gần”, chi phí hợp lý, cảnh quan còn nhiều mảng xanh, không bị bê tông hóa như nhiều nơi khác” - ông Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ.

Câu chuyện ấy phần nào cho thấy lợi thế tự nhiên của Sóc Sơn trong thị trường du lịch ngắn ngày của Hà Nội. Sóc Sơn nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, kết nối thuận lợi với trung tâm thành phố, Nội Bài và các tỉnh phía Bắc. Trên địa bàn có Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Sóc gắn với hình tượng Thánh Gióng, hệ thống 96 di tích, các di sản văn hóa phi vật thể, lễ hội cùng nguồn tài nguyên sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao, nông nghiệp và cộng đồng khá đa dạng.

Trong định hướng không gian phát triển mới của Hà Nội, khu vực Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn được xác định là cực động lực phía Bắc gắn với sân bay Nội Bài. Riêng Sóc Sơn được định hướng trở thành Trung tâm du lịch phía Bắc của Thủ đô, phát triển tổ hợp du lịch đa năng với trọng tâm là văn hóa - tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng và thể thao giải trí.

Mặt khác, cũng chính từ chuyến đi của gia đình mình, ông Nguyễn Tiến Đạt nhìn thấy những điểm nghẽn mà du lịch Sóc Sơn cần tháo gỡ. “Thị trường gần 10 triệu dân của Hà Nội là nguồn khách "khổng lồ", nhưng Sóc Sơn chưa khai thác tương xứng. Lợi thế “chỉ một giờ từ trung tâm” vì vậy đôi khi lại trở thành bất lợi. Khách có thể sáng đi, chiều về. Một chuyến picnic không nhất thiết cần khách sạn. Một buổi lễ tại đền Sóc có thể kết thúc sau vài giờ. Hệ quả là nhiều cơ sở lưu trú kín phòng vào tối thứ sáu, thứ bảy nhưng lại thưa khách trong tuần, lượng khách đến có nhưng giá trị kinh tế giữ lại tại địa phương chưa cao” - ông Nguyễn Tiến Đạt phân tích.

Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND xã Sóc Sơn Lê Xuân Dũng thẳng thắn nhìn nhận: “Sóc Sơn có tài nguyên chưa đồng nghĩa với có sản phẩm, có sản phẩm chưa đồng nghĩa với có thị trường. Vì vậy, nhiệm vụ quan trọng hiện nay của chúng tôi là chuyển hóa các giá trị, tài nguyên sẵn có thành những sản phẩm du lịch cụ thể, có chất lượng và có khả năng cạnh tranh”.

Chuyển hóa thành chuỗi sản phẩm du lịch

Để lợi thế gần trung tâm không trở thành bất lợi, Sóc Sơn cần phải tạo nhiều trải nghiệm để khách muốn khám phá và chi tiền. Theo Phó Chủ tịch Thường trực Chi hội Lữ hành Việt Nam Phùng Quang Thắng, Sóc Sơn có thể hình thành một tour đêm chuyên đề về Thánh Gióng, trong đó đền Sóc là hạt nhân, nhưng xung quanh còn phải có ẩm thực, sản phẩm thủ công và các lớp trải nghiệm khác. Khách có thể dùng “Cơm Thánh Gióng”, xem không gian tái hiện làng rèn ngựa sắt, áo giáp sắt, nghe kể chuyện những làng nấu cơm cà, đánh giặc, từ đó biến huyền tích thành một hành trình văn hóa có điểm đầu - điểm cuối.

Một hướng khác có thể lấp “khoảng trống buổi tối” là mô hình âm nhạc trong không gian rừng. CEO AZA Travel Nguyễn Tiến Đạt gợi ý, Sóc Sơn hoàn toàn có thể nghiên cứu những chương trình kiểu “cà phê ca nhạc đồi thông”, quy mô vừa phải, tổ chức cuối tuần cạnh hồ hoặc dưới tán thông để níu khách qua đêm. Trong khi đó, với những ngày từ thứ hai đến thứ năm, Sóc Sơn có thể hướng tới người nghỉ hưu và khách cao tuổi, những người cần nhịp trải nghiệm chậm, không gian nghỉ dưỡng tốt và những hoạt động thủ công nhẹ nhàng.

Trong khi đó, PGS.TS Dương Văn Sáu, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội chia sẻ, trong du lịch, một món ăn được kể đúng câu chuyện thường có giá trị lớn hơn chính phần nguyên liệu tạo nên nó. Sản phẩm lưu niệm cũng vậy, ví như một thanh tre, bình thường là nguyên liệu rất rẻ. Nhưng khi du khách được tự tay vót hoa tre, nghe câu chuyện về Thánh Gióng, mang sản phẩm lên đền Sóc dâng lễ rồi đem về như một vật lưu niệm, thanh tre ấy đã được “thổi hồn” văn hóa. Nói theo ngôn ngữ kinh tế du lịch, đó chính là quá trình biến tài nguyên thành trải nghiệm và biến trải nghiệm thành giá trị gia tăng.

Ở cấp độ quản lý, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu khẳng định, một điểm đến chỉ thực sự phát huy giá trị khi tài nguyên được chuyển hóa thành trải nghiệm cụ thể, có chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường và tạo sự hài lòng cho du khách. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đang đặt kỳ vọng như vậy vào sản phẩm “Đêm đền Sóc - Hào khí Thánh Gióng”. Sản phẩm này cần trở thành điểm nhấn, vừa khai thác sâu giá trị văn hóa Thánh Gióng vừa góp phần phát triển du lịch ban đêm, kéo dài thời gian tham quan, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của khách.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Sóc Sơn Lê Xuân Dũng, xã Sóc Sơn đang triển khai Dự án Khu bảo tồn thuộc khu vực IV Khu du lịch - văn hóa Sóc Sơn trên diện tích khoảng 23,74ha; Dự án Tổ hợp vui chơi giải trí đa năng - Trường đua ngựa. Sóc Sơn cũng dành hơn 13 tỷ đồng xây dựng sản phẩm “Đêm đền Sóc - Hào khí Thánh Gióng” và hơn 18 tỷ đồng cho hệ thống du lịch thông minh, số hóa các di tích đã xếp hạng. Một hướng sản phẩm khác là “Hành trình Dấu chân Ngựa Gióng”, dự kiến kết nối văn hóa, tâm linh, sinh thái, trải nghiệm và sản phẩm địa phương thành hành trình có câu chuyện và khả năng khai thác quanh năm. Từ đó, mở ra khả năng hình thành thêm các sản phẩm vui chơi, giải trí, thể thao và dịch vụ, góp phần đa dạng hóa không gian du lịch Sóc Sơn trong thời gian tới.