Xã Thư Lâm 'thổi lửa' nghề mộc mỹ nghệ

Các học viên tham gia lớp học đào tạo nghề mộc. Ảnh: TL

Khi nghề truyền thống cần một thế hệ kế cận

Mộc mỹ nghệ từ lâu đã là nghề gắn liền với đời sống văn hóa, kinh tế của nhiều làng quê Bắc Bộ, trong đó xã Thư Lâm là một trong những cái nôi tiêu biểu với hai làng nghề lâu đời chuyên sản xuất đồ gỗ thủ công, đồ gỗ cổ gồm Thiết Úng và làng nghề Thù Lỗ.

Thế nhưng, cũng như nhiều làng nghề thủ công khác, mộc mỹ nghệ đang phải đối mặt với một nghịch lý: Sản phẩm làm ra vẫn được thị trường ưa chuộng, những phiên chợ, hội chợ trưng bày đồ gỗ Thư Lâm luôn thu hút đông đảo khách tham quan, nhưng đội ngũ kế cận lại ngày một thưa vắng. Lao động trẻ chưa mặn mà với một nghề đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cả một quá trình rèn giũa dài hơi, trong khi các công việc phổ thông khác lại hấp dẫn hơn về mặt thời gian và tính linh hoạt.

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội Hoàng Quân thẳng thắn nhìn nhận, Hà Nội là địa phương có hệ thống làng nghề, nghề truyền thống và sản phẩm thủ công mỹ nghệ phong phú, trong đó nghề mộc, sơn mài là nghề mang giá trị đặc sắc, gắn với lịch sử, văn hóa và sự khéo léo của người thợ thủ công Việt Nam.

Trong thời gian qua, thông qua các hoạt động phối hợp với Thư Lâm, nghề Mộc mỹ nghệ địa phương ngày càng có thêm cơ hội được giới thiệu, quảng bá rộng rãi đến công chúng. Từ các chương trình, sự kiện văn hóa lớn như A80 đến các hội chợ mùa xuân, hội chợ mùa thu và những hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm, không gian trưng bày đồ gỗ mỹ nghệ Thư Lâm luôn nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

Sự quan tâm của thị trường và xã hội đối với nghề là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, từ sự quan tâm của công chúng đến việc duy trì "lửa nghề" vẫn là đòi hỏi rất lớn đối với các nghệ nhân và làng nghề.

"Đồ gỗ mộc mỹ nghệ là một trong sáu nghề đang bị mai một. Đặc biệt là lực lượng lao động trẻ, sự quan tâm với các nghề này trong thời đại máy móc công nghệ 4.0 còn hạn chế. Tuy nhiên, một số ngành nghề, đặc biệt là gỗ mỹ nghệ, cần sự sáng tạo và hoạt động thủ công, nhưng lực lượng kế cận hiện tại đang bị mai một", Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội Hoàng Quân cho hay.

Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Thư Lâm Nguyễn Bá Trình cho biết, thế hệ trẻ tại địa phương một phần chưa thực sự quan tâm hoặc chưa thể hiện tình yêu với nghề gỗ, dù đây từng là nghề nuôi sống và làm giàu cho biết bao gia đình trong xã. Theo ông, chính vì lẽ đó mà thành phố cùng các sở, ngành luôn có chính sách quan tâm, khuyến khích đào tạo truyền nghề nhằm "thổi lửa", giúp thế hệ trẻ tại các làng nghề hiểu được giá trị của nghề truyền thống cha ông để lại.

"Nếu làm nghề gỗ, sau khi học nghề, chúng ta hoàn toàn có thể làm giàu được. Bởi nếu không giàu được thì đã không có những nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu như hôm nay. Từ tài năng, tay nghề, chúng ta 'thổi hồn' vào những khối gỗ vô tri để tạo nên các bức tượng, sản phẩm mang hồn cốt của Thư Lâm", Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Thư Lâm Nguyễn Bá Trình cho hay.

Mô hình "tay chỉ việc" chung sức giữ nghề

Chính từ thực tế đó, chương trình khuyến công thành phố Hà Nội năm 2026 đã xác định việc đào tạo, truyền nghề mộc mỹ nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giữ gìn nguồn nhân lực có tay nghề cho các làng nghề nông thôn, đồng thời góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống trước khi quá muộn.

Đào tạo, truyền nghề mộc mỹ nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giữ gìn nguồn nhân lực có tay nghề cho các làng nghề. Ảnh: TL

Trên tinh thần đó, lớp đào tạo nghề, truyền nghề và nâng cao tay nghề ngắn hạn cho người lao động tại các cơ sở công nghiệp nông thôn về nghề mộc mỹ nghệ đã chính thức khai giảng vào ngày 24-8, trên cơ sở phối hợp giữa Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội với Phòng Kinh tế xã Thư Lâm và Công ty TNHH Phát triển Nội thất Gỗ Phương Đông, quy tụ 35 học viên là lao động địa phương. Điểm đáng chú ý của khóa học không nằm ở quy mô, mà ở cách tổ chức bài bản, kết hợp chặt chẽ giữa ba bên: Cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và chính những nghệ nhân làng nghề.

Khóa học kéo dài ba tháng, từ tháng 8 đến tháng 11-2026. Chị Đào Mỹ Hạnh, khóa học sẽ giúp học viên được trang bị những kiến thức cơ bản, rèn luyện kỹ năng thực hành, từng bước nâng cao tay nghề, mở ra cơ hội có việc làm ổn định, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho bản thân cũng như gia đình.

"Nghề mộc mỹ nghệ đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo, cẩn thận và tinh thần học hỏi không ngừng. Vì vậy, mỗi học viên đều xác định sẽ nỗ lực hết mình trong suốt quá trình học tập để tiếp thu đầy đủ kiến thức và các kỹ năng mà thầy cô giáo truyền đạt", chị Hạnh cho hay.

Phó Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Nội thất Gỗ Phương Đông Nguyễn Văn Cao cho biết, những năm gần đây đội ngũ lao động có tay nghề đang dần mai một, ít nguồn lao động trẻ gắn bó, trong khi thị trường lại ngày càng đòi hỏi sản phẩm chất lượng cao, mẫu mã tinh xảo.

"Chúng tôi luôn xác định công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là nhiệm vụ quan trọng, muốn tạo điều kiện để người lao động, đặc biệt là lao động nông thôn, được học nghề bài bản, có cơ hội việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và gắn bó lâu dài với nghề mộc", ông Nguyễn Văn Cao chia sẻ.