Xác lập chuyên án điều tra các đường dây lừa đảo và hối lộ liên quan mua nhà ở xã hội

Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Cục phó Cục An ninh kinh tế.

Chiều 2/7, tại họp báo về tình hình, kết quả công tác 6 tháng đầu năm của Bộ Công an, đại diện Cục An ninh kinh tế, Bộ Công an đã thông tin chuyên án đấu tranh với tình trạng trục lợi nhà ở xã hội.

Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Cục phó Cục An ninh kinh tế cho biết, thời gian qua, lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội của người dân tăng cao, trong khi nguồn cung hạn chế, nhiều đối tượng đã lập công ty, tổ chức hoạt động môi giới, tư vấn mua bán nhà ở xã hội trái quy định.

Các đối tượng thường tiếp cận người dân có nhu cầu mua nhà, giới thiệu có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, có khả năng “lo hồ sơ”, “giữ chỗ”, “làm nhanh thủ tục”, sau đó ký hợp đồng tư vấn dịch vụ hoặc nhận tiền đặt cọc để chiếm đoạt tài sản.

Theo đại diện Cục An ninh kinh tế, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Bộ Công an về chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội, đơn vị đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, nhận diện những nguy cơ phức tạp trong lĩnh vực này để tập trung đấu tranh, xử lý.

Đơn vị đã xác lập chuyên án, đấu tranh với các đường dây tội phạm lợi dụng chính sách nhà ở xã hội để trục lợi.

Trong đó, cơ quan chức năng đã làm rõ đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc hứa hẹn có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội.

Các đối tượng ký hợp đồng tư vấn dịch vụ với khách hàng, đưa ra cam kết có thể lo được suất mua nhà để nhận tiền. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định số tiền các đối tượng chiếm đoạt là hơn 40 tỷ đồng.

Ngày 17/3, Cục An ninh kinh tế đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Ngày 18/3, vụ án được chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hà Nội để tiếp tục điều tra theo thẩm quyền.

Từ vụ án trên, cơ quan chức năng tiếp tục mở rộng điều tra và phát hiện thêm các đường dây có dấu hiệu đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ nhằm làm nhanh các giấy tờ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội.

Làm nhanh giấy xác nhận 5-30 triệu đồng

Theo đại diện Cục An ninh kinh tế, một số đối tượng môi giới đã lôi kéo người dân có nhu cầu mua nhà ở xã hội, gợi ý làm nhanh giấy xác nhận về điều kiện được mua nhà. Mức chi phí bị yêu cầu dao động từ 5 - 30 triệu đồng cho mỗi giấy xác nhận.

Các đối tượng môi giới sau đó móc nối, thỏa thuận với một số người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước để thực hiện hành vi đưa, nhận hối lộ, nhằm làm nhanh hồ sơ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội.

Theo kết quả điều tra, từ tháng 10/2025 đến đầu năm 2026, các đối tượng môi giới bất động sản tự do đã nhận làm nhanh giấy xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội cho hơn 100 trường hợp. Đường dây này có sự tham gia của nhóm môi giới, nhóm đưa hối lộ, môi giới hối lộ và nhóm nhận hối lộ.

Ngoài ra, Cục An ninh kinh tế còn làm rõ thêm đường dây “chạy” thủ tục xác nhận tạm trú, thường trú để hoàn thiện hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội. Đến nay, cơ quan chức năng đã khởi tố 13 bị can về các tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", "Đưa hối lộ", "Môi giới hối lộ", "Nhận hối lộ" và "Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức".

Theo đánh giá của Cục An ninh kinh tế, đây là chuyên án có quy mô lớn, với nhiều đường dây tổ chức tội phạm, nhiều nhóm đối tượng tham gia, tính chất nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm không chỉ xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người dân mà còn ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội, làm méo mó chủ trương hỗ trợ nhà ở cho người thu nhập thấp.

Qua công tác điều tra, Cục An ninh kinh tế xác định một số sơ hở, bất cập là nguyên nhân, điều kiện để các đối tượng lợi dụng.

Trong đó là việc công khai, minh bạch thông tin về trình tự, thủ tục mua nhà ở xã hội ở một số nơi chưa đầy đủ, khiến người dân khó tiếp cận thông tin chính thống. Từ đó, nhiều người phải tìm đến các dịch vụ trung gian, môi giới trái phép.

Về quy trình xác minh, thẩm định đối tượng, điều kiện thu nhập, điều kiện cư trú ở một số khâu còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát. Điều này tạo kẽ hở cho việc làm giả hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình xác nhận.

Một nguyên nhân khác là chênh lệch lớn giữa giá nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền qua môi giới để tìm cách có suất mua.

Tình trạng môi giới, đầu cơ, thu gom suất mua nhà ở xã hội cũng diễn biến phức tạp, trong khi công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi chưa kịp thời.