Xác tàu, thuyền hỏng bủa vây luồng tuyến Lạch Vạn (Nghệ An)

Một xác thuyền cá hư hỏng nằm trên bờ thuộc địa bàn xóm Chiến Thắng (xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An).

Các phương tiện này phần lớn đã mục nát, gãy rụng nằm ngổn ngang, không chỉ gây ô nhiễm môi trường nước mà còn chiếm dụng diện tích neo đậu vốn đã hạn chế. Đáng lo ngại, việc các xác tàu, thuyền tồn tại lâu ngày còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy, cản trở hoạt động ra vào của tàu cá, nhất là vào mùa mưa bão. Thực trạng này đòi hỏi sự vào cuộc sớm của chính quyền địa phương và các ngành chức năng nhằm đảm bảo an toàn, vệ sinh môi trường và hiệu quả khai thác khu neo đậu.

“Nghĩa địa” thuyền, tàu cá ở cửa biển

Buổi sáng tại Khu neo đậu Lạch Vạn, xen giữa hàng trăm tàu cá đang neo đậu là những thân tàu hư hỏng nằm chỏng chơ, chiếc chìm nửa thân, chiếc gãy đôi, chiếc chỉ còn trơ khung gỗ với những hàng đinh hoen gỉ tua tủa.

Nhiều địa điểm sát mép nước, các phần đáy tàu đã mục nát lộ ra, chi chít đinh tán nhô lên như những chiếc bẫy vô hình; xác thuyền bị sóng đánh dạt vào bờ, nằm kề khu dân cư, biến thành nơi chứa đủ loại rác thải từ bao nylon, chai nhựa, thùng xốp, vật dụng sinh hoạt hỏng đến bèo tây dạt vào mắc kẹt.

Dọc theo luồng lạch, không khó để bắt gặp những thân tàu hư hỏng nổi lập lờ. Khi thủy triều xuống thấp, phần khung gỗ lởm chởm trồi lên, tạo thành những chướng ngại vật nguy hiểm. Nhiều chiếc đã chìm gần hết, chỉ còn phần mũi nhô lên khỏi mặt nước, âm thầm rình rập các tàu cá qua lại.

Ngư Lê Văn Phi, xóm Quyết Thắng, xã Diễn Châu cho biết, tàu thuyền cũ không còn khả năng sửa chữa thì chủ bỏ luôn. Không ai thu gom, dọn dẹp nên cứ tích tụ lại như vậy. Tình trạng này đã tồn tại nhiều năm, số lượng tàu thuyền hỏng bị bỏ hoang ngày càng tăng.

Nhiều ngư dân địa phương ở xóm Đông Lộc, xã Diễn Châu cho biết, vào mùa mưa bão hoặc những thời điểm lượng tàu thuyền đánh cá về neo đậu, tránh trú số lượng nhiều, việc tìm chỗ neo đậu trở nên khó khăn. Không ít tàu phải neo xa bờ hoặc chen chúc ở những vị trí kém an toàn do không gian neo đậu đã bị những xác tàu, thuyền cá hư hỏng “chiếm” chỗ. Đặc biệt, với những chủ tàu, thuyền ở địa phương khác không nắm rõ luồng tuyến của Lạch Vạn, việc ra vào tìm chỗ neo đậu tiềm ẩn nhiều nguy cơ va chạm với những bộ phận thân tàu hỏng chìm dưới nước.

Các mảnh vỡ gỗ, đinh sắt, khung tàu sắc nhọn từ các xác tàu hỏng có thể gây ảnh hưởng đến vỏ tàu, thuyền khác khi ra, vào khu neo đậu, đặc biệt với những tàu thuyền di chuyển ban đêm, tầm nhìn hạn chế. Khi thủy triều dâng cao, hoặc trong điều kiện mưa bão, sóng lớn và dòng chảy mạnh, các xác tàu, thuyền bị hỏng có thể bị xô lệch, trôi ra giữa luồng, trở thành vật cản bất ngờ.

Để hạn chế tình trạng này, một số hộ dân đã phải dùng dây thừng buộc cố định các xác tàu vào ven bờ. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, không thể xử lý triệt để. “Chúng tôi cũng chỉ biết buộc lại cho khỏi trôi, chứ để vậy rất nguy hiểm. Nhưng việc xử lý thì vượt quá khả năng của người dân,” anh Hồ Văn Hào, người dân sống ven sông Lạch Vạn cho biết.

Cần sớm có giải pháp xử lý

Để giữ những xác tàu, thuyền cá hư hỏng này không trôi ra giữa luồng tuyến, người dân địa phương phải dùng dây thừng cột những xác tàu, thuyền này vào bờ.

Là 1 trong 6 cửa biển lớn của tỉnh Nghệ An, luồng tuyến sông Lạch Vạn (nằm trên địa bàn 3 xã Hải Châu, Diễn Châu, Đức Châu) được quy hoạch là khu neo đậu tránh trú bão cấp tỉnh, có tổng chiều dài luồng 5 km, sức chứa khoảng 500 tàu cá; cỡ, loại tàu cá lớn nhất vào được khu neo đậu tránh trú bão dài 20m. Tuy nhiên, trên thực tế, không gian dành cho tàu thuyền đang bị thu hẹp đáng kể bởi sự hiện diện của các xác tàu.

Mối nguy lớn nhất từ những “xác tàu chết” không chỉ nằm ở rủi ro tai nạn trên luồng tuyến khi tàu, thuyền của ngư dân ra vào mà còn ô nhiễm môi trường.

Tại nhiều điểm có xác tàu thuyền hư hỏng, bỏ hoang lâu năm có thể thấy rác thải bị mắc kẹt dày đặc trong khoang tàu, thuyền. Bèo tây phát triển mạnh làm giảm khả năng lưu thông dòng chảy. Những vật liệu từ tàu mục nát như gỗ, kim loại sau thời gian dài ngâm nước có thể phân hủy, phát tán các chất gây ô nhiễm. Nước sông tại các khu vực này thường có màu vẩn đục, đen, nổi váng và bốc mùi khó chịu. Về lâu dài, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sinh thái mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản, sức khỏe của người dân.

Ngư dân Nguyễn Văn Tuấn, xóm Chiến Thắng, xã Diễn Châu cho biết, nhiều vị trí tưởng nước sâu nhưng bên dưới lại có khung gỗ, rất nguy hiểm. Không chỉ chiếm diện tích, các xác tàu hỏng còn làm thay đổi dòng chảy cục bộ, khiến bùn, rác dễ tích tụ, làm luồng lạch thêm cạn và khó lưu thông. Một số đoạn nước đục ngầu, bốc mùi, cho thấy dấu hiệu ô nhiễm rõ rệt.

Thực trạng “xác tàu chết” bủa vây luồng Lạch Vạn đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý và xử lý. Theo nhiều ngư dân, cần có cơ chế buộc chủ tàu phải chịu trách nhiệm đối với phương tiện đã hết niên hạn sử dụng, tránh tình trạng bỏ mặc như hiện nay. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tổ chức rà soát, trục vớt và xử lý dứt điểm có các xác tàu cá tồn đọng.

Ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, Nghệ An cho biết, thực trạng tàu, thuyền bị hư hỏng, không còn sử dụng, các chủ tàu không hề báo cáo với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương. Về vấn đề này, trong thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ giao đơn vị, phòng ban chuyên môn của xã khảo sát thực tế hiện trường, làm việc với chủ phương tiện tàu, thuyền để có biện pháp xử lý.

Không thể để một khu neo đậu tránh trú bão, nơi đáng lẽ phải an toàn cho tàu thuyền lại trở thành “nghĩa địa” của những con tàu bị bỏ quên. Khi những thân tàu mục nát vẫn còn nằm đó, lặng lẽ mục rữa theo thời gian, thì nguy cơ ô nhiễm, tai nạn và sự lãng phí tài nguyên vẫn còn hiện hữu. Câu chuyện ở Lạch Vạn là lời cảnh báo về cách quản lý và ứng xử với những chiếc tàu, thuyền bị hư hỏng sau khi hết niên hạn sử dụng.