Xác thực sinh trắc học trên sàn chứng khoán: 'Quét mặt' mỗi phiên có hợp lý?

Tạo “độ trễ” khi thị trường biến động

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán. Cơ quan soạn thảo đề xuất áp dụng xác thực sinh trắc học với một số giao dịch trực tuyến, gồm lệnh rút, chuyển tiền từ 10 triệu đồng trở lên.

Có 6 hình thức xác thực giao dịch điện tử như mã khóa bí mật dùng một lần (OTP), chữ ký số, khớp đúng thông tin sinh trắc học, xác thực hai kênh... Dự thảo đề xuất áp dụng xác thực sinh trắc học khuôn mặt với giao dịch mua bán chứng khoán trực tuyến. Nhà đầu tư phải xác thực ít nhất một lần tại giao dịch đầu tiên của mỗi phiên đăng nhập.

Dự thảo Thông tư quy định về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán đề xuất nếu nhà đầu tư xác thực sai liên tiếp tối đa 10 lần, hệ thống sẽ khóa chức năng giao dịch cho đến khi hoàn tất kiểm tra, nhận diện lại khách hàng. Ngoài ra việc xác thực sinh trắc học còn được áp dụng với hoạt động mở, đóng tài khoản chứng khoán trực tuyến...

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Kim Long - Giám đốc Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty Chứng khoán SSI - cho rằng, giao dịch chứng khóan có đặc thù khác với chuyển tiền qua ngân hàng, là lệnh gắn với thời điểm.

“Chậm vài giây trong chuyển tiền thường chỉ là bất tiện, nhưng chậm vài giây khi đặt lệnh - nhất là lúc thị trường biến động mạnh, có thể thành trượt giá, lỡ cơ hội, hoặc không khớp. Đây là chi phí kinh tế”, ông Long phân tích.

Đề xuất cần xác thực sinh trắc học khuôn mặt trong một số giao dịch chứng khoán.

Về dự thảo yêu cầu xác thực sinh trắc học “ít nhất đối với giao dịch đầu tiên của mỗi phiên đăng nhập của khách hàng”, ông Long nói và cho rằng thực hiện mỗi phiên có thể tạo độ trễ phụ thuộc mạng, thiết bị, điều kiện ánh sáng và lưu lượng truy cập. Nên ưu tiên xác thực tại điểm đăng nhập, hoặc khi có thiết bị mới; áp dụng xác thực theo rủi ro.

Nhiều ý kiến đề xuất áp dụng cơ chế xác thực theo mức độ rủi ro của giao dịch.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối ngân hàng đầu tư kiêm Phó Giám đốc khối kinh doanh chứng khoán của Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) - cho rằng đề xuất này nếu thông qua, có thể hạn chế được tình trạng "mượn" tài khoản để thao túng giá cổ phiếu. Thực tế, không ít vụ cho mượn tài khoản để giao dịch chứng khoán, dẫn đến thao túng thị trường đã bị phát hiện, xử lý trong thời gian qua.

Tuy nhiên, ông Minh cũng lo ngại, việc yêu cầu nhà đầu tư quét khuôn mặt mỗi phiên đăng nhập chưa hợp lý. Nếu hệ thống chậm nhận diện, hoặc lỗi, nhà đầu tư sẽ bỏ lỡ cơ hội giao dịch.

Đề xuất xác thực theo rủi ro, chia lộ trình phù hợp

Dự thảo yêu cầu đối chiếu sinh trắc học với căn cước công dân gắn chip, VNeID, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nhiều ý kiến bày tỏ đồng tình, bởi đây là những nguồn dữ liệu chính thống, tin cậy.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Kim Long - Giám đốc Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty Chứng khoán SSI - cho biết các công ty chứng khoán có thể cần thời gian để chuẩn bị.

“Với các công ty chứng khoán có lượng tài khoản lớn, phải xử lý cùng lúc rất nhiều việc, từ tích hợp kỹ thuật, kết nối API, cho đến truyền thông, hỗ trợ khách hàng cập nhật lại thông tin; xử lý các trường hợp ngoại lệ như người cao tuổi, người ở vùng sâu vùng xa,... Nếu không có lộ trình hợp lý, rủi ro không chỉ dừng ở áp lực cho doanh nghiệp mà còn gây "tắc" trực tiếp ở phía nhà đầu tư”, ông Long nói.

Thị trường cần có giai đoạn thử nghiệm, hướng dẫn để nhà đầu tư làm quen với phương thức xác thực mới.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối ngân hàng đầu tư kiêm Phó Giám đốc khối kinh doanh chứng khoán ABS - cũng đề xuất cơ quan quản lý nên áp dụng trước hết với các tài khoản sử dụng margin; hoặc cân nhắc giảm tần suất xác thực còn một lần mỗi ngày, thay vì mỗi lần đăng nhập.

Đại diện Chứng khoán Pinetree cho rằng, lộ trình triển khai nên được thực hiện theo từng giai đoạn. Giai đoạn đầu có thể ưu tiên áp dụng đối với các trường hợp rủi ro cao như đăng nhập mới, đăng nhập từ thiết bị lạ, truy cập bất thường hoặc giao dịch rút/chuyển tiền giá trị lớn.

Ở giai đoạn tiếp theo, hệ thống có thể được mở rộng dần theo mức độ rủi ro của từng loại giao dịch. Bên cạnh đó, thị trường cần có giai đoạn thử nghiệm, hướng dẫn để nhà đầu tư làm quen với phương thức xác thực mới.