Xây dựng đại học tinh hoa - định hướng đúng đắn và tầm nhìn chiến lược dài hạn

Giảng viên, sinh viên Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng).

Xây dựng đại học tinh hoa, nâng cao vị thế quốc gia

Ngày 16/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Đại học Quốc gia Hà Nội long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống (16/5/1906 - 16/5/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, một trong bảy nhiệm vụ trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung thực hiện tốt là phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh:“Tinh hoa” phải được đo bằng chất lượng học thuật, năng lực tạo tri thức mới, đào tạo nhân tài, phát triển công nghệ chiến lược và đóng góp thực chất cho đất nước, uy tín được thừa nhận trên trường quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội.

PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng cho rằng yêu cầu xây dựng đại học “tinh hoa” mà Tổng Bí thư đặt ra là một định hướng rất đúng đắn và thể hiện tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh thế giới đang bước vào thời đại cạnh tranh bằng tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đây không chỉ là mục tiêu của riêng ngành Giáo dục, mà còn gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia trong tương lai.

PGS.TS Võ Văn Minh cho biết: Hiện nay, giáo dục đại học Việt Nam đang có những thuận lợi rất quan trọng để phát triển.

Trước hết là sự quan tâm và quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng và Nhà nước đối với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Những nghị quyết lớn gần đây cho thấy giáo dục đại học đang từng bước được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước.

Bên cạnh đó, chúng ta có đội ngũ giảng viên, nhà khoa học trẻ ngày càng năng động, khả năng hội nhập quốc tế tốt; sinh viên Việt Nam thông minh, thích ứng nhanh với công nghệ mới và có khát vọng vươn lên.

Đây là nền tảng rất đáng quý để hình thành các đại học mạnh và từng bước tiến tới chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm cũng cho rằng, bên cạnh thuận lợi, khó khăn và điểm nghẽn vẫn còn không ít. Trong đó, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế và cơ chế phát triển đại học chưa thực sự theo kịp yêu cầu cạnh tranh toàn cầu. Vẫn còn đây đó tư duy quản lý hành chính; quyền tự chủ đại học chưa đồng bộ; đầu tư cho nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo còn dàn trải; cơ chế thu hút, đãi ngộ nhân tài chưa đủ mạnh để hình thành môi trường học thuật đẳng cấp quốc tế.

Ngoài ra, với cơ chế tài chính như hiện nay, nhiều trường đại học vẫn phải dành phần lớn nguồn lực cho tuyển sinh và đào tạo, trong khi chưa có điều kiện đầu tư tương xứng để xây dựng văn hóa nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất.

Trong khi đó, một đại học tinh hoa không được đo bằng quy mô hay cơ sở vật chất, mà phải được khẳng định bằng chất lượng học thuật, năng lực tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và uy tín quốc tế.

PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm (ĐH Đà Nẵng).

Đổi mới sáng tạo là chìa khóa bứt phá

Để hình thành các đại học tinh hoa thực sự, theo PGS.TS Võ Văn Minh cần có những đột phá đồng bộ từ cả phía Nhà nước lẫn nội lực của chính các trường đại học.

Về phía Nhà nước, cần mạnh dạn đầu tư trọng điểm, dài hạn cho một số đại học có tiềm năng dẫn dắt; đồng thời trao quyền tự chủ thực chất về học thuật, tổ chức, tài chính và nhân sự. Đầu tư cho đại học lúc này không chỉ là đầu tư cho giáo dục, mà thực chất là đầu tư cho năng lực phát triển quốc gia trong tương lai.

Về phía các trường đại học, điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi tư duy phát triển. Đại học trong thời đại mới không thể chỉ dừng lại ở nhiệm vụ đào tạo, mà phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và giải quyết các vấn đề phát triển của đất nước.

Muốn vậy, các trường cần xây dựng văn hóa học thuật thực chất, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp, thu hút người tài và tạo môi trường khuyến khích sáng tạo.

“Theo tôi, đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để giáo dục đại học Việt Nam bứt phá và tiến tới chuẩn mực tinh hoa trong tương lai”, PGS.TS Võ Văn Minh cho hay.