XÂY DỰNG ĐẢNG VỮNG MẠNH TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: Làm chủ không gian mạng, giữ vững 'mặt trận' số

Không gian mạng đã trở thành một trong những "mặt trận" quan trọng hàng đầu. Điều này đòi hỏi cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ đúng mà còn phải nhanh, chủ động và đủ sức dẫn dắt.

TS Thạch Kim Hiếu, Phó trưởng Khoa Xây dựng Đảng - Học viện Cán bộ TP HCM, nhìn nhận trong bối cảnh hiện nay, không gian mạng đã trở thành "trận tuyến" tư tưởng quan trọng hàng đầu. Bởi không chỉ đến từ quy mô và tốc độ lan truyền thông tin, mà còn bắt nguồn từ sự chuyển biến căn bản về nội dung và phương thức chống phá của các thế lực thù địch.

Nâng cao "sức đề kháng" của xã hội

TS Thạch Kim Hiếu cho biết các thế lực thù địch đã thay đổi trong nội dung, luận điệu xuyên tạc. Các quan điểm xuyên tạc, sai trái không còn chủ yếu đi theo hướng phủ định trực diện, mà chuyển sang hướng làm loãng, bào mòn và "phi chính trị hóa" nhận thức. Thay vì bác bỏ nền tảng tư tưởng, chế độ chính trị ở nước ta, các thế lực thù địch lại dùng những lập luận tưởng chừng trung lập như "Chủ nghĩa Mác - Lênin có còn phù hợp không?", "Việt Nam có còn cần tiếp tục con đường xã hội chủ nghĩa không?".

Cùng với đó, phương thức chống phá cũng có sự chuyển biến rõ nét. Trước đây, hoạt động này diễn ra theo hướng tương đối tập trung. Nguồn phát tán thông qua các kênh truyền thông hạn chế như website, diễn đàn, ấn phẩm in hoặc phát thanh đối ngoại, người muốn tiếp nhận nhiều khi phải chủ động tìm kiếm. Nhờ đó, công tác đấu tranh tư tưởng có thể khoanh vùng đối tượng, nhận diện rõ nguồn phát tán và phản bác theo từng luận điểm cụ thể.

Nhưng hiện nay, với sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube hay TikTok, phương thức chống phá đã chuyển sang một dạng hoàn toàn khác. Không gian mạng trở thành môi trường chính, nơi các chủ thể chống phá có thể ẩn danh, phân tán và khó xác định. "Nội dung của thông tin xấu, độc không cần phải mới mẻ, sâu sắc mới lan truyền được mà do thuật toán ưu tiên dựa trên cảm xúc của các nền tảng mạng xã hội: Những gì càng gây tranh cãi và giật gân thì lan truyền càng nhanh và rộng" - TS Thạch Kim Hiếu chỉ rõ.

Hơn nữa, do thuật toán tự động ưu tiên hiển thị thông tin theo thói quen người dùng nên các trang mạng xã hội sẽ liên tục xuất hiện những thông tin xấu, độc, sai trái nếu người dùng chỉ vô tình một lần tìm kiếm hoặc tò mò tìm đọc, xem những thông tin dạng này. "Đây là điều nguy hiểm vì nó biến người không có chủ đích tìm kiếm thông tin xấu, độc vẫn có thể dễ dàng tiếp cận được thông tin" - TS Thạch Kim Hiếu nhận định.

Từ đó, TS Thạch Kim Hiếu cho rằng không chỉ phản bác các quan điểm sai trái, mà quan trọng hơn là nâng cao "sức đề kháng" của xã hội và chuyển sang thế chủ động dẫn dắt thông tin. Muốn làm được điều đó, cần một hệ thống giải pháp đồng bộ, bắt đầu từ nhận thức đến hành vi và môi trường xã hội.

Thứ nhất, cần xây dựng văn hóa ứng xử chuẩn mực trên không gian mạng và xem đây là một bộ phận cấu thành văn hóa ứng xử trong xã hội hiện nay. Thứ hai, chủ động dẫn dắt, định hướng bằng sự minh bạch của những thông tin chính thống.

Đoàn Thanh niên Báo Người Lao Động phối hợp với Đoàn Cơ quan Văn phòng Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn TNHH MTV và Đoàn khách sạn Cửu Long (Majestic) tổ chức sinh hoạt chủ điểm tháng 3 với chủ đề “Thanh niên tiên phong chuyển đổi số, vững vàng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”Ảnh: LÊ VĨNH

Công dân số chính là tuyến phòng thủ

Nhấn mạnh không gian mạng đã trở thành "mặt trận" quan trọng đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, TS Trương Quốc Việt, Phó Chánh Văn phòng Học viện Hành chính và Quản trị công, cho rằng phải chuyển từ tư duy "quản lý theo kênh" sang "quản trị theo hệ sinh thái": Kết hợp đồng bộ nội dung - công nghệ - pháp lý - tổ chức lực lượng.

"Cần coi trọng nâng cao năng lực miễn dịch xã hội trước tin giả thông qua giáo dục truyền thông, năng lực số và hình thành chuẩn mực văn hóa ứng xử trên không gian mạng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng vì vậy không tách rời nhiệm vụ xây dựng xã hội số và phát triển công dân số" - TS Việt nói. Việc xây dựng cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, nhất quán và đổi mới liên tục.

TS Trương Quốc Việt phân tích: "Xã hội số là nền tảng, điều kiện để củng cố và lan tỏa thông tin chính thống. Công dân số là chủ thể tham gia "tự bảo vệ" và "đồng kiến tạo" không gian thông tin". Trong môi trường số, mỗi cá nhân vừa là người tiếp nhận vừa là người phát tán, lan tỏa thông tin. Vì vậy, công dân số trở thành "tuyến phòng thủ đầu tiên" trước tin giả và luận điệu xuyên tạc thông qua năng lực kiểm chứng, thói quen sàng lọc, tiếp nhận thông tin, bản lĩnh chính trị trên không gian mạng. Khi được trang bị năng lực số và bản lĩnh chính trị, công dân số tham gia lực lượng truyền thông chủ động, chuyển từ "đa số im lặng" thành "đa số chủ động", tạo sức mạnh cộng hưởng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên mạng.

Để xây dựng xã hội số và phát triển công dân số, theo TS Trương Quốc Việt, cần đồng bộ các giải pháp: Hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản trị không gian mạng; phát triển nguồn nhân lực số có bản lĩnh, trách nhiệm. Trong đó, xây dựng và bồi dưỡng lực lượng nòng cốt trên không gian mạng, gồm cán bộ tuyên giáo, báo chí - truyền thông, đoàn thể, cộng tác viên dư luận xã hội, quản trị cộng đồng số theo hướng liên ngành: Chính trị học - truyền thông - dữ liệu - an ninh mạng - tâm lý học xã hội. Những chủ thể này có trách nhiệm tham gia tích cực vào việc lan tỏa thông tin chính thống và phản bác quan điểm sai trái.

Cùng với đó, đổi mới công tác truyền thông chính trị theo hướng dữ liệu hóa và tương tác: Chuyển từ truyền thông một chiều sang truyền thông tương tác, lấy người dùng làm trung tâm; xây dựng hệ sinh thái truyền thông chính thống; các cơ quan báo chí, tổ chức chính trị - xã hội và những nền tảng số phối hợp chặt chẽ nhằm tạo ra dòng chảy thông tin tích cực, có sức cạnh tranh với các nguồn thông tin khác. Cũng theo ông Việt, cần ưu tiên phát triển các nền tảng số quốc gia, đặc biệt là các nền tảng mạng xã hội, công cụ tìm kiếm, hệ thống phân phối nội dung mang tính "Make in Vietnam".