Xây dựng điểm đến không khói thuốc: Tiêu chí quan trọng trong phát triển du lịch xanh, bền vững

Một điểm đến du lịch có thể hấp dẫn du khách bằng cảnh quan đẹp, bản sắc văn hóa, dịch vụ tốt. Nhưng để giữ chân du khách, những tiêu chuẩn tưởng nhỏ trong không gian chung lại ngày càng quan trọng: không khí trong lành, môi trường sạch, ứng xử văn minh và sự tôn trọng sức khỏe của cộng đồng.

Trong bối cảnh du lịch Việt Nam hướng tới tăng trưởng xanh, bền vững, chuyên nghiệp và có trách nhiệm, câu chuyện xây dựng điểm tham quan, cơ sở lưu trú, khu du lịch không khói thuốc không còn là hoạt động tuyên truyền đơn lẻ. Đây đang trở thành một phần của bài toán nâng chất lượng điểm đến.

Chia sẻ tại lễ phát động “Xây dựng môi trường không khói thuốc tại địa điểm tham quan và cơ sở lưu trú du lịch” diễn ra mới đây ở Gia Lai, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho biết, Việt Nam đang tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh. Năm 2025, cả nước đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 135,5 triệu lượt khách nội địa. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón hơn 10,6 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước.

Tăng trưởng khách là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, theo ông Hà Văn Siêu, bên cạnh mục tiêu tăng về lượng khách và doanh thu, ngành du lịch đang tập trung nâng cao chất lượng điểm đến, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách.

"Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 xác định phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh, bền vững, chuyên nghiệp, có trách nhiệm và có sức cạnh tranh cao", ông nhấn mạnh.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong bối cảnh đó, việc xây dựng môi trường không khói thuốc tại các điểm tham quan, khu du lịch và cơ sở lưu trú không chỉ là yêu cầu về bảo vệ sức khỏe cộng đồng, mà còn là tiêu chí quan trọng để nâng cao hình ảnh điểm đến.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu.

Đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu mới của du lịch. Bởi chất lượng điểm đến không chỉ nằm ở hạ tầng, sản phẩm hay quy mô đón khách. Chất lượng còn nằm ở cảm nhận rất cụ thể của du khách khi bước vào khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng, điểm tham quan, nhà sinh hoạt cộng đồng hay không gian lễ hội.

Khói thuốc tại nơi công cộng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người không hút thuốc, trẻ em, người cao tuổi, người lao động trong ngành dịch vụ. Nó còn làm giảm cảm giác dễ chịu, an toàn và văn minh của điểm đến. Với những du khách quan tâm đến sức khỏe, môi trường và trải nghiệm gia đình, đây là yếu tố có thể tác động trực tiếp đến quyết định quay lại.

Vì vậy, xây dựng môi trường không khói thuốc cần được nhìn như một bước cụ thể trong nâng chuẩn du lịch xanh. Du lịch xanh không chỉ là giữ rừng, giữ biển, giảm rác thải nhựa hay tiết kiệm năng lượng. Du lịch xanh còn bắt đầu từ chính bầu không khí mà du khách, người dân và người lao động cùng hít thở mỗi ngày.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, ngành du lịch sẽ nghiên cứu xây dựng tiêu chí, cơ chế ghi nhận và tôn vinh các cơ sở thực hiện tốt môi trường không khói thuốc.

Các đoàn viên, thanh niên và tình nguyện viên tham gia đạp xe diễu hành tuyên truyền trên các tuyến đường trung tâm trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Đây là điểm then chốt. Khi có tiêu chí, có hướng dẫn, có tập huấn và cơ chế ghi nhận, môi trường không khói thuốc mới có cơ hội trở thành một phần trong quản trị chất lượng điểm đến. Khi đó, cơ sở lưu trú hay khu du lịch không chỉ treo biển “cấm hút thuốc”, mà phải biết tổ chức không gian, hướng dẫn nhân viên, thông tin cho du khách và duy trì việc thực hiện hằng ngày.

Một điểm đến muốn chuyên nghiệp không thể để việc không hút thuốc nơi công cộng phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức tự phát. Nó cần được thiết kế thành quy định, thói quen phục vụ và văn hóa ứng xử tại điểm đến.

Không chỉ ở Gia Lai, tại một số địa phương, mục tiêu xây dựng môi trường du lịch không khói thuốc cũng đang được đưa vào các mô hình cụ thể.

Bản du lịch cộng đồng Lao Chải 1 là một trong những điểm du lịch cộng đồng chú trọng việc sử dụng các chất liệu thân thiện với môi trường tự nhiên.

Tại Lai Châu, mô hình thí điểm “Khu du lịch cộng đồng không khói thuốc lá” được triển khai tại bản Sin Suối Hồ và bản Lao Chải 1. Đây là những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu, nơi không gian sinh hoạt của người dân cũng chính là không gian trải nghiệm của du khách.

Với loại hình du lịch cộng đồng, yêu cầu không khói thuốc càng có ý nghĩa trực tiếp. Du khách đến bản không chỉ tham quan, mà còn ăn, ở, giao lưu văn hóa, sinh hoạt trong cùng không gian với người dân địa phương. Nếu môi trường bị ảnh hưởng bởi khói thuốc, chất lượng trải nghiệm và hình ảnh điểm đến đều bị tác động.

Bản du lịch cộng đồng ASEAN Sin Suối Hồ nổi bật với cảnh quan xanh mát, môi trường sạch đẹp và không khí trong lành.

Các hoạt động như truyền thông tại cộng đồng, lắp đặt pa-nô, biển báo, bảng nội quy không hút thuốc, tập huấn cho cán bộ quản lý, hướng dẫn viên, hộ kinh doanh du lịch và người dân là những việc làm cụ thể để đưa thông điệp không khói thuốc vào thực tế. Khi những mô hình này được duy trì và nhân rộng, ngành du lịch có thể từng bước hình thành mạng lưới điểm tham quan, cơ sở lưu trú, khu du lịch không khói thuốc trên cả nước.