Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện: Rút ngắn 'thời gian vàng' cứu người

Người bệnh được phát hiện sớm, sơ cứu đúng cách có cơ hội hồi phục cao hơn.

Khi từng phút đều quyết định sự sống

Tại khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực 2, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, mỗi ngày đều tiếp nhận hàng trăm trường hợp cấp cứu. Trong số đó có nhiều bệnh nhân hôn mê, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đa chấn thương do tai nạn giao thông... được đưa đến trong tình trạng nguy kịch. Tất cả các bệnh nhân đều cần được xử trí khẩn cấp ngay khi nhập viện, tuy nhiên, điều khiến các bác sĩ trăn trở hơn cả là không ít trường hợp đã bỏ lỡ “thời gian vàng” chỉ vì chưa được sơ cứu đúng cách hoặc mất quá nhiều thời gian để tiếp cận cơ sở y tế.

Bác sĩ CKI Lê Ngọc Sơn, Phó trưởng khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực 2 cho biết, nhiều trường hợp đáng tiếc đã bỏ lỡ “thời gian vàng”. Có bệnh nhân khi tới bệnh viện đã quá muộn, dù các bác sĩ nỗ lực hết sức vẫn không thể cứu sống hoặc phải chấp nhận những di chứng nặng nề. Trong khi đó, đối với nhiều bệnh lý cấp tính như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay ngừng tuần hoàn, từng phút đều có ý nghĩa quyết định. Nếu người bệnh được phát hiện sớm, được sơ cứu đúng cách và được vận chuyển bằng xe cấp cứu với đầy đủ trang thiết bị cùng ê-kíp chuyên môn, cơ hội hồi phục sẽ cao hơn rất nhiều.

Theo số liệu nghiên cứu tại Trung tâm Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, chỉ khoảng 35% bệnh nhân được vận chuyển bằng xe cứu thương; 65% còn lại đến bệnh viện bằng các phương tiện khác. Chỉ khoảng 29% bệnh nhân được cấp cứu ban đầu tại tuyến dưới, trong khi tới 71% người bệnh tự đến bệnh viện từ cộng đồng. Những con số này phản ánh “khoảng trống” khá lớn của hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện nay.

Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, dân số đông, địa hình trải dài từ miền núi, biên giới đến đồng bằng và ven biển. Khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông và sự phân bố dân cư khiến việc tiếp cận cấp cứu trong nhiều tình huống khẩn cấp gặp không ít khó khăn. Trong khi đó, nhu cầu cấp cứu ngày càng tăng cùng với sự gia tăng của các bệnh lý tim mạch, đột quỵ, tai nạn giao thông và tai nạn lao động. Đó là lý do xây dựng một hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại không còn là câu chuyện của riêng ngành y tế, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tính mạng và sức khỏe người dân.

Hướng tới một mạng lưới cấp cứu đồng bộ, chuyên nghiệp

Nhận diện rõ những bất cập của hệ thống hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế về tổ chức, nhân lực, phương tiện và điều phối, Sở Y tế Thanh Hóa đang xây dựng Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 nhằm tạo ra bước chuyển căn bản trong hoạt động cấp cứu trước viện. Mục tiêu không chỉ là đầu tư thêm xe cứu thương hay trang thiết bị, mà còn hình thành một hệ thống điều phối thống nhất, hoạt động chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ số và huy động sự tham gia của toàn xã hội.

Tiến sĩ Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Y tế cho biết: Việc xây dựng đề án nhằm cụ thể hóa các chủ trương về tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu của Luật Khám bệnh, chữa bệnh về tổ chức hệ thống cấp cứu ngoại viện trên địa bàn. Mục tiêu hướng tới là từng bước xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo hướng chuyên nghiệp, thống nhất, liên thông từ khâu tiếp nhận thông tin, điều phối, cấp cứu tại hiện trường đến vận chuyển và điều trị tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Thay vì hoạt động rời rạc như hiện nay, các bệnh viện, trung tâm cấp cứu, trạm y tế và các lực lượng phối hợp sẽ được kết nối thành một hệ thống thống nhất, bảo đảm người bệnh được tiếp cận dịch vụ cấp cứu nhanh nhất có thể.

Cách tổ chức này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng chồng chéo, rút ngắn thời gian tiếp cận và nâng cao hiệu quả cấp cứu. Bên cạnh đó, đề án cũng định hướng tăng cường đầu tư phương tiện, chuẩn hóa trang thiết bị trên xe cứu thương, đào tạo đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, cấp cứu viên ngoại viện, đồng thời mở rộng mạng lưới cấp cứu tới các bệnh viện công lập, ngoài công lập và trạm y tế xã, phường. Song song với đó là đẩy mạnh tập huấn kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng, để mỗi người dân đều có thể trở thành “mắt xích đầu tiên” trong chuỗi cứu sống người bệnh.

Thực tế ở nhiều quốc gia cho thấy, tỷ lệ cứu sống người bệnh không chỉ phụ thuộc vào trình độ của bệnh viện mà còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng cấp cứu trước viện. Khi mỗi cuộc gọi được tiếp nhận nhanh hơn, mỗi kíp cấp cứu tiếp cận hiện trường sớm hơn và mỗi người dân được trang bị thêm kỹ năng sơ cấp cứu, “thời gian vàng” sẽ không còn bị đánh mất một cách đáng tiếc. Đó cũng là mục tiêu lớn nhất mà mạng lưới cấp cứu ngoại viện hướng tới: giữ lại nhiều hơn những cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên.