Xây dựng môi trường không thuốc lá thành chuẩn mực trong gia đình, trường học và cộng đồng

Công an tỉnh Quảng Ninh phối hợp cùng các lực lượng chức năng tuyên truyền pháp luật, phòng chống tác hại thuốc lá trên địa bàn.

Nhiều người vẫn coi hút thuốc là một thói quen

PV: Thực hiện phong trào phòng chống tác hại của khói thuốc lá, xin đồng chí cho biết thời gian qua, Công an thành phố Quảng Ninh đã tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn như thế nào? Thực tế vì sao công tác tuyên truyền trong cộng đồng vẫn gặp không ít khó khăn?

Thiếu tá Nguyễn Tiến Duy: Thời gian qua, Công an thành phố Quảng Ninh đã xác định công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống tác hại của thuốc lá là một trong những nội dung cần được thực hiện thường xuyên, lâu dài. Trong quá trình công tác, lực lượng Công an đã phối hợp với các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức; lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá trong các buổi tuyên truyền pháp luật, sinh hoạt cộng đồng, tại trường học, cơ quan, đơn vị và các khu dân cư.

Đồng thời, lực lượng Công an cũng vận động các cơ sở kinh doanh chấp hành quy định của pháp luật, đặc biệt là không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác tuyên truyền vẫn còn một số khó khăn. Thuốc lá đã tồn tại trong đời sống xã hội trong thời gian dài, vì vậy ở một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý chủ quan, coi hút thuốc là một thói quen bình thường hoặc khó bỏ.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng với nhiều hình thức, mẫu mã mới cũng khiến việc nhận diện, tuyên truyền và phòng ngừa, đặc biệt trong giới trẻ gặp nhiều thách thức. Do đó, theo tôi, tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá không thể chỉ thực hiện trong một thời điểm mà cần được tiến hành thường xuyên, liên tục và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Thời gian qua, Công an tỉnh Quảng Ninh phối hợp lực lượng chức năng triệt phá, ngăn chặn nhiều vụ án buôn lậu thuốc lá các loại với số lượng lớn.

Cần nâng cao ý thức và trách nhiệm của người bán hàng

PV: Trong thực tế, hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử hiện nay vẫn diễn ra khá phổ biến trong cuộc sống xã hội. Vậy theo đồng chí, quá trình vận động người dân ở các cửa hàng, tạp hóa ở địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa "không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi", lực lượng Công an có gặp khó khăn gì không?

Thiếu tá Nguyễn Tiến Duy: Đây là một vấn đề mà trong quá trình tuyên truyền, vận động chúng tôi cũng nhận thấy còn không ít khó khăn. Đối với các cửa hàng, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, người bán nhiều khi chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm của mình trong việc kiểm soát độ tuổi người mua.

Một số trường hợp có tâm lý cho rằng đây chỉ là hoạt động mua bán thông thường, hoặc vì khách hàng quen biết nên việc kiểm tra độ tuổi chưa được thực hiện nghiêm túc. Trong khi đó, thanh thiếu niên hiện nay có thể tiếp cận với nhiều loại sản phẩm thuốc lá, trong đó có cả thuốc lá điện tử, thông qua nhiều kênh khác nhau.

Vì vậy, nếu chỉ trông chờ vào sự kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng thì sẽ không thể giải quyết triệt để. Chúng tôi cho rằng, điều quan trọng là phải nâng cao ý thức và trách nhiệm của người bán hàng. Mỗi chủ cửa hàng cần hiểu rằng, việc từ chối bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi không chỉ là chấp hành quy định của pháp luật mà còn là góp phần bảo vệ sức khỏe và tương lai của thế hệ trẻ.

Phòng, chống tác hại thuốc lá không chỉ là của một cá nhân

PV: Theo đồng chí, vì sao chúng ta cần phải đẩy mạnh tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá, đặc biệt là với giới trẻ, thanh thiếu niên?

Thiếu tá Nguyễn Tiến Duy: Theo tôi, đây là vấn đề đặc biệt cần được quan tâm bởi thanh thiếu niên là lứa tuổi dễ bị tác động bởi môi trường, bạn bè và những trào lưu trong xã hội.

Nếu một em bắt đầu sử dụng thuốc lá từ khi còn trẻ thì nguy cơ hình thành thói quen, lệ thuộc nicotine và tiếp tục sử dụng trong thời gian dài là rất đáng lo ngại. Đặc biệt, hiện nay thuốc lá điện tử với thiết kế nhỏ gọn, nhiều kiểu dáng và hương vị khác nhau có thể khiến một bộ phận giới trẻ tò mò, thử sử dụng mà chưa nhận thức đầy đủ về những tác động đối với sức khỏe.

Bên cạnh tác hại đối với bản thân người sử dụng, khói thuốc còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Vì vậy, phòng, chống tác hại thuốc lá không chỉ là câu chuyện về sức khỏe của một cá nhân mà còn liên quan đến gia đình và toàn xã hội. Chính vì vậy, việc tuyên truyền cần được thực hiện từ sớm, giúp các em hiểu đúng về tác hại của thuốc lá, biết cách từ chối khi được mời hoặc rủ sử dụng và hình thành lối sống lành mạnh, không thuốc lá.

Cần sự tham gia đồng bộ của gia đình, nhà trường, xã hội

PV: Để công tác phòng chống tác hại thuốc lá được thực hiện đồng bộ, hiệu quả hơn, theo đồng chí chúng ta cần phải làm gì?

Thiếu tá Nguyễn Tiến Duy: Theo tôi, để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt hiệu quả bền vững thì cần sự tham gia đồng bộ của gia đình, nhà trường, xã hội và các lực lượng chức năng. Trước hết, gia đình phải là nơi hình thành nhận thức và thói quen sống lành mạnh cho trẻ. Cha mẹ, người thân cần làm gương, hạn chế và tiến tới không hút thuốc trong gia đình; đồng thời chủ động trao đổi với con về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử.

Đối với nhà trường, cần tăng cường giáo dục, tuyên truyền để học sinh nhận biết được tác hại của nicotine và các sản phẩm thuốc lá, đồng thời xây dựng môi trường học đường không khói thuốc. Giáo viên cũng cần quan tâm, phát hiện sớm những biểu hiện học sinh có nguy cơ sử dụng thuốc lá để kịp thời phối hợp với gia đình giáo dục, hỗ trợ các em.

Về phía xã hội và các lực lượng chức năng, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đoàn thể và chính quyền cơ sở, nhất là tại các địa bàn có đông thanh thiếu niên.

Tôi cho rằng, điều quan trọng nhất là chúng ta phải chuyển từ việc chỉ tuyên truyền về tác hại, sang xây dựng một môi trường mà trong đó việc không sử dụng thuốc lá trở thành một chuẩn mực trong gia đình, trường học và cộng đồng.

Khi gia đình làm gương, nhà trường giáo dục, xã hội cùng chung tay và lực lượng chức năng thực hiện tốt công tác quản lý, kiểm tra thì công tác phòng, chống tác hại thuốc lá mới có thể đạt được hiệu quả lâu dài.