Xây dựng Quân đoàn cách mạng, chính quy, tinh nhuệ từng bước hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới
Cách đây vừa tròn nửa thế kỷ, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta bước vào giai đoạn có ý nghĩa quyết định, tháng 10-1973, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đề nghị Bộ Chính trị thành lập các quân đoàn chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, ngày 24-10-1973, Quân đoàn 1 được thành lập trên cơ sở các sư đoàn, lữ đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội ta. Những đơn vị tiền thân trong đội hình của Quân đoàn 1 ngày đầu thành lập như Sư đoàn 312 (Đoàn Chiến thắng), Sư đoàn 308 (Đoàn Quân Tiên Phong), Sư đoàn 320B (Đoàn Đồng bằng) ... đều có bề dày lịch sử trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
![Thiếu tướng Trương Mạnh Dũng, Tư lệnh Quân đoàn 1.](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w700_r1/2023_10_16_16_47236891/248807d43398dac68389.jpg)
Thiếu tướng Trương Mạnh Dũng, Tư lệnh Quân đoàn 1.
Sự ra đời của các quân đoàn chủ lực, trong đó có Quân đoàn 1 thể hiện sự phát triển vượt bậc trong tổ chức và xây dựng Quân đội nhân dân; khẳng định sự trưởng thành về mọi mặt cả về quy mô và trình độ tác chiến, nhất là việc thực hiện các chiến dịch vừa và nhỏ, tiêu diệt sinh lực địch bằng tác chiến hiệp đồng quân binh chủng, tạo ra những đòn quyết chiến chiến lược giành thắng lợi cuối cùng.
Là quân đoàn chủ lực cơ động, dự bị chiến lược đầu tiên của Bộ Quốc phòng, “Quả đấm thép” trong tác chiến chiến dịch, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 1 đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, anh dũng chiến đấu, sẵn sàng hy sinh để cùng với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân làm nên những thắng lợi vĩ đại, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Đặc biệt, trong suốt chặng đường 50 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 1 luôn quán triệt và tổ chức thiện nghiêm túc, hiệu quả 4 nhiệm vụ được Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao cho Quân đoàn trong phiên họp Đảng ủy Quân đoàn lần thứ nhất, đó là: Xây dựng Quân đoàn chủ lực, cơ động, chính quy, hiện đại, đoàn kết thống nhất về tư tưởng và tổ chức, sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng giao. Lấy tư tưởng cách mạng tiến công làm cơ sở, tác chiến hiệp đồng binh chủng làm phương hướng tổ chức và hành động, tạo nên sức mạnh tập trung cao... Không ngừng nâng cao trình độ chính quy về mọi mặt, đặc biệt là trình độ tổ chức và thực hành chiến dịch. Tổ chức và chỉ huy các chiến dịch cũng phải chính quy hóa. Có như vậy, Quân đoàn mới thực sự là quả đấm mạnh. Xây dựng Quân đoàn mạnh về chiến đấu, đồng thời tích cực tham gia lao động sản xuất, xây dựng kinh tế, giảm bớt đóng góp của nhân dân, góp phần làm giàu đất nước.
Nhận thức sâu sắc trách nhiệm và vinh dự của mình, trong suốt 50 năm qua, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân đoàn luôn tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện chặt chẽ và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, xây đắp nên truyền thống “Thần tốc - Quyết thắng”. Truyền thống và những kết quả đạt được trở thành nền tảng vững chắc, bài học kinh nghiệm để Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân đoàn xác định rõ vai trò tiên phong, tạo bước đột phá trong xây dựng Quân đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”; sẵn sàng nhận và có đủ khả năng hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Bước đột phá trong xây dựng Quân đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”được minh chứng trên một số nội dung sau:
Một là, xây dựng Quân đoàn cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân; khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân.
Quá trình thực hiện nhiệm vụ Quân đoàn luôn thấm nhuần, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam “...trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.
Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, ngay sau khi thành lập, Quân đoàn đã nhanh chóng xây dựng, phát triển lực lượng, ổn định tổ chức biên chế; tổ chức huấn luyện nâng cao khả năng cơ động và sức đột kích của Quân đoàn; đồng thời chủ động nghiên cứu nghệ thuật tác chiến, chiến dịch, tổ chức diễn tập hiệp đồng quân binh chủng, chuẩn bị cho những trận đánh lớn khi được Bộ Quốc phòng giao. Vì vậy, chỉ sau hơn 1 năm huấn luyện và xây dựng, Quân đoàn đã được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tin tưởng giao tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, Quân đoàn đã chủ động khắc phục mọi khó khăn, tổ chức cuộc hành quân “Thần tốc” liên tục trong 12 ngày đêm, đưa lực lượng và binh khí kỹ thuật vượt qua chặng đường dài hơn 1.700km, trong điều kiện địch đánh phá ác liệt, qua nhiều địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt, có mặt ở vị trí tập kết đúng quy định, bảo đảm thời gian, bí mật, an toàn, sẵn sàng chiến đấu cao.
Trên cơ sở quán triệt sâu sắc tư tưởng chỉ đạo “Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng, giành thắng lợi hoàn toàn”, Quân đoàn đã nhanh chóng triển khai lực lượng và đảm nhiệm tiến công địch từ hướng Bắc Sài Gòn; bao vây tiêu diệt gọn quân địch ở căn cứ Phú Lợi, chốt chặn Đường 13, 14; bao vây, chặn đánh, tiêu hao, bắt sống và bức hàng toàn bộ Sư đoàn 5 ngụy; thọc sâu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu - cơ quan đầu não của quân ngụy Sài Gòn; góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hoàn thành sứ mệnh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Trong chiến tranh biên giới phía Bắc, Quân đoàn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phòng ngự, đánh bại nhiều đợt tiến công của địch, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc trên tuyến biên giới phía Bắc.
Bước đột phá trong xây dựng Quân đoàn cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc với nhân dân không những thể hiện rõ nét trong thời kỳ kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc với những chiến công hiển hách, mà trong hòa bình chính là sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức là yếu tố cơ bản, hàng đầu để Quân đoàn nâng cao chất lượng tổng hợp, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy trong suốt những năm qua.
Hiện nay, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cấp ủy, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên, cơ quan chính trị các cấp đã tập trung xây dựng, bồi dưỡng cho mọi cán bộ, chiến sĩ trong toàn Quân đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân. Chủ động, tích cực tiến hành công tác Đảng, công tác chính trị, thực hiện tốt Đề án “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong tình hình mới ”, gắn với Phong trào thi đua Quyết thắng, các cuộc vận động, nhất là Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ ” thời kỳ mới và Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 87 của Thường vụ Quân ủy Trung ương về tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thường xuyên coi trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị tư tưởng, đặc biệt coi trọng tính giáo dục thuyết phục, sáng tạo, hiệu quả, làm cho mọi cấp, mọi ngành từ cơ quan Quân đoàn đến các đơn vị cơ sở đều nhận thức rõ những điểm mới trong quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Nâng cao nhận thức về việc xác định đối tác, đối tượng trong điều kiện mới; qua đó, tích cực phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời âm mưu “diễn biến hòa bình”, những thủ đoạn thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa ” trong nội bộ; đấu tranh hiệu quả với sự chống phá của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đoàn.
Tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 51 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 513 của Quân ủy Trung ương về “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”. Thường xuyên chăm lo xây dựng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng; xây dựng Đảng bộ Quân đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đạo đức. Gắn công tác xây dựng Đảng với xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ chủ trì, chủ chốt các cấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt và lâu dài; đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, đủ đức, đủ tài, có uy tín cao; cấp trên phải làm gương cho cấp dưới, chỉ huy phải mẫu mực trước toàn đơn vị; chú trọng bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ theo tinh thần 7 dám: “Dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung”.
![Thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân đoàn 1 kiểm tra mô hình, học cụ huấn luyện năm 2023. Ảnh: BẢO HÂN](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w700_r1/2023_10_16_16_47236891/53d8648450c8b996e0d9.jpg)
Thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân đoàn 1 kiểm tra mô hình, học cụ huấn luyện năm 2023. Ảnh: BẢO HÂN
Hai là, đột phá trong xây dựng Quân đoàn chính quy, mẫu mực, tập trung xây dựng và tạo sự chuyển biến vững chắc, toàn diện về xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật. Xây dựng chính quy phải bảo đảm tính toàn diện trên mọi lĩnh vực, các mặt công tác, phải căn cứ vào đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị để tập trung thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, lựa chọn các khâu đột phá, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, vững chắc từng mặt, làm cơ sở để xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đoàn.
Để tạo đột phá trong xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, trong những năm gần đây Quân đoàn thường xuyên tổ chức các cuộc thi về chính quy, điều lệnh và kỷ luật. Qua đó, Quân đoàn đã phát huy được sức mạnh tổng hợp trong xây dựng nền nếp chính quy; đặc biệt là vai trò của cấp ủy, chỉ huy và người đứng đầu đơn vị, với phương châm: Cơ quan làm gương cho đơn vị, cấp trên làm gương cho cấp dưới, tất cả vì cơ sở và hướng về cơ sở. Với những cách làm sáng tạo, cùng sự vào cuộc của lãnh đạo, chỉ huy các cấp, đến nay doanh trại của các đơn vị được xây dựng cơ bản, xóa bỏ nhà ở cấp 4; đường sá đã được bê tông hóa, nhựa hóa; cảnh quan, môi trường khang trang, sạch đẹp.
Tập trung nâng cao trình độ chính quy trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; quản lý bộ đội, quản lý vũ khí, trang bị kỹ thuật.. bảo đảm chính quy, thống nhất về trang phục, lễ tiết, tác phong quân nhân và thực hiện nền nếp các chế độ quy định. Nâng cao chất lượng công tác giáo dục pháp luật và các quy định bảo đảm an toàn trong huấn luyện, xây dựng ý thức tự giác, tạo chuyển biến vững chắc trong chấp hành điều lệnh, chế độ nền nếp chính quy, không để xảy ra mất an toàn trong huấn luyện, vi phạm pháp luật, kỷ luật và mất an toàn giao thông nghiêm trọng. Từ các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy cao nhất của Quân đoàn đến từng chiến sĩ, viên chức quốc phòng đều phải rèn luyện, thực hiện nghiêm nền nếp chính quy, chấp hành nghiêm kỷ luật. Vì vậy, nền nếp chính quy, chấp hành kỷ luật của Quân đoàn đã có sự thay đổi căn bản, ngày càng ổn định vững chắc; tình hình vi phạm pháp luật, kỷ luật và tính chất, mức độ của các vụ việc giảm rõ rệt; nội bộ đoàn kết, thống nhất.
Trong điều kiện hiện nay, Quân đoàn tiếp tục quán triệt và triển khai nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết của trên về xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, nhất là Chỉ thị số 79/CT-BQP ngày 22-7-2022 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; Chỉ thị số 11/CT-TM ngày 12-4-2023 của Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam về “Nâng cao chất lượng xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật trong toàn quân”. Bởi, kỷ luật là sức mạnh của Quân đội, là mục tiêu yêu cầucơ bản để xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, nhất là đối với các đơn vị chủ lực làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 230-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương, Kế hoạch số 1228/KH-BQP của Bộ Quốc phòng và Nghị quyết số 283-NQ/ĐU của Đảng ủy Quân đoàn về điều chỉnh tổ chức, biên chế theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, tạo sự đồng thuận, giữ vững ổn định và phát triển của các cơ quan, đơn vị; quản lý, sử dụng quân số theo đúng quy định, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Ba là, tập trung xây dựng Quân đoàn thực sự tinh nhuệ. Đây là yêu cầu khách quan, xuất phát từ mục tiêu, yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam và yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ và truyền thống “Thần tốc - Quyết thắng” của Quân đoàn 1.
Sự tinh nhuệ của Quân đoàn được cấu thành bởi nhiều yếu tố, trước hết và quan trọng nhất là tinh nhuệ về chính trị và trình độ tác chiến. Sự tinh nhuệ về chính trị được biểu hiện rõ nét ở bản lĩnh chính trị của bộ đội, sự trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Sự tinh nhuệ về trình độ tác chiến của Quân đoàn được thể hiện ở khả năng sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh chiến đấu, bảo đảm thắng lợi trong mọi điều kiện hoàn cảnh, hình thức tác chiến.
Phát huy truyền thống vẻ vang, những bài học kinh nghiệm trong chiến đấu và huấn luyện - sẵn sàng chiến đấu (HL-SSCĐ) những năm qua, toàn Quân đoàn đã quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, chỉ lệnh về công tác HL-SSCĐ, nhất là Nghị quyết số 765-NQ/QUTW ngày 20-12-2012 của Quân ủy Trung ương về “Nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2013 - 2020 và những năm tiếp theo” và Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20-12-2022 của Quân ủy Trung ương về “Nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo”; điều chỉnh, bổ sung nghị quyết lãnh đạo chuyên đề, cụ thể hóa chủ trương, giải pháp và tổ chức thực hiện thực chất, hiệu quả, bảo đảm nâng cao chất lượng huấn luyện và khả năng SSCĐ của Quân đoàn.
Tập trung nâng cao năng lực tư duy phân tích, tổng hợp, đánh giá tình hình và tham mưu hiệu quả của đội ngũ cán bộ quân đoàn, sư đoàn; nâng cao năng lực tổ chức, chỉ huy, điều hành của đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp cơ sở; tạo bước chuyển biến vững chắc trong công tác huấn luyện, diễn tập, SSCĐ. Đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, tổ chức biên chế của Quân đoàn, của từng đơn vị và tình huống tác chiến, nhất là trong điều kiện chiến tranh hiện đại, địch sử dụng vũ khí công nghệ cao; trong tác chiến hiệp đồng quân binh chủng.
Chỉ đạo, hướng dẫn làm tốt công tác chuẩn bị, triển khai thực hiện có hiệu quả các cuộc kiểm tra, hội thi, hội thao theo kế hoạch, đạt kết quả cao; trọng tâm như Hội thao Quân sự quốc tế (Army Games), Giải bắn súng quân dụng Lục quân các nước ASEAN; các đội thể thao thành tích cao, các cuộc thi do Quân đoàn, Bộ Quốc phòng tổ chức. Chủ động giao lưu, trao đổi học tập kinh nghiệm huấn luyện của các đơn vị, học viện, nhà trường trong toàn quân để vận dụng vào quản lý, điều hành, huấn luyện; nâng cao chất lượng huấn luyện cho lực lượng tham gia; tham gia diễn tập tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, khắc phục thảm họa thiên tai… Muốn vậy, phải bảo đảm huấn luyện thành thục từ từng người đến cấp phân đội; thường xuyên duy trì kiểm tra, đánh giá thực chất kết quả HL-SSCĐ và tổ chức diễn tập nghiêm túc, sát thực tế chiến đấu, để kịp thời rút kinh nghiệm, khắc phục những thiếu sót; kết hợp rèn luyện bộ đội cả về trình độ kỹ, chiến thuật, cả về thể lực, sức chịu đựng bền bỉ, dẻo dai và ý chí quyết tâm cao.
Bốn là, thường xuyên quan tâm xây dựng Quân đoàn từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Hiện đại hóa Quân đội nói chung, Quân đoàn 1 nói riêng phải đồng bộ cả về con người và vũ khí, trang bị. Tập trung nâng cao chất lượng tuyển quân và chất lượng công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện, để mỗi quân nhân, nhất là đội ngũ sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng; có tư duy đổi mới, nhạy bén, sáng tạo; trình độ chuyên môn nghiệp vụ, khoa học - công nghệ ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ, ý thức tổ chức kỷ luật cao, làm chủ các loại vũ khí, trang bị được biên chế và có nhiều sáng kiến cải tiến nâng cao kết quả HL-SSCĐ. Tập trung thực hiện tốt ba khâu đột phá, xây dựng Quân đoàn theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, hoạt động linh hoạt, hiệu lực, hiệu quả; trong từng thời điểm, từng nhiệm vụ và phù hợp với nghệ thuật tác chiến và vũ khí, trang bị.
Trong khi chưa được đầu tư mua sắm, trang bị những vũ khí, phương tiện kỹ thuật quân sự hiện đại cho tất cả các bộ phận, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần chú trọng huấn luyện, rèn luyện nâng cao trình độ cho các lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong cuộc chiến tranh công nghệ cao, như tác chiến điện tử, tác chiến không gian mạng; thông tin liên lạc, phòng không, trinh sát kỹ thuật v.v... Bên cạnh đó, cần tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, hiệu quả Cuộc vận động 50, gắn với thực hiện tốt phong trào thi đua phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng lực và hiệu quả sử dụng của các loại vũ khí trang bị hiện có.
Tự hào với truyền thống vẻ vang và thành tích đạt được trong suốt 50 năm qua, cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 1 vận dụng, kế thừa và phát triển những bài học kinh nghiệm quý báu, đẩy mạnh hơn nữa xây dựng Quân đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”; nâng cao sức mạnh tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu, làm tròn nhiệm vụ của Quân đoàn chủ lực, cơ động, dự bị chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Thiếu tướng TRƯƠNG MẠNH DŨNG, Phó bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Quân đoàn 1
*Mời bạn đọc vào chuyên mục Quốc phòng an ninh xem các tin, bài liên quan.