Xây dựng thị trường xăng dầu minh bạch, ổn định

Kinh doanh xăng dầu là lĩnh vực đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống của người dân. Ảnh minh họa: ST

Kinh doanh xăng dầu là lĩnh vực đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống của người dân. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất sát sao, quyết liệt trong thời gian qua. Các bộ, ngành đã nỗ lực phối hợp xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh, góp phần bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế và đời sống nhân dân.

Song Nghị định số 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu được ban hành đã lâu, nhiều nội dung chưa được cập nhật, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tiễn. Do đó, việc sửa đổi, hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu là yêu cầu cần thiết.

Song song với việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu, mở rộng hợp tác với các đối tác trong khu vực và xây dựng các phương án dự trữ phù hợp nhằm tăng cường khả năng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ đã hoàn thiện dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, lấy ý kiến của các bộ, ngành liên quan, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới phát sinh từ tình hình xung đột tại Trung Đông và mục tiêu cắt giảm tối đa các khâu trung gian trong hệ thống phân phối xăng dầu.

Đáng chú ý, dự thảo đã bổ sung cơ chế cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh chuyển khẩu dầu thô, nguyên liệu.

Đại diện lãnh đạo Bộ Công Thương cho rằng, quy định này sẽ tạo điều kiện để Petrovietnam tham gia sâu hơn vào thị trường dầu thô quốc tế, chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro về nguồn cung khi thị trường năng lượng thế giới biến động. Bên cạnh đó, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được bổ sung quyền cung ứng các loại xăng dầu đặc chủng phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, dự thảo Nghị định đã làm rõ vai trò của Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong cơ chế điều hành giá không phải là công cụ duy nhất để bình ổn thị trường mà chỉ là một trong nhiều giải pháp được Luật Giá cho phép. Trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, cơ quan quản lý có thể kết hợp đồng thời các công cụ như điều chỉnh thuế, phí, chính sách tài chính - tiền tệ, hỗ trợ ngân sách và các biện pháp điều hòa cung cầu để ổn định thị trường trong nước.

Về Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Bộ Công Thương cũng đề xuất hoàn thiện các quy định chuyển tiếp liên quan đến quỹ này nhằm bảo đảm phù hợp với cơ chế quản lý hiện hành và quá trình chuyển giao trách nhiệm quản lý quỹ giữa các cơ quan liên quan.

Đối với công tác cải cách thủ tục hành chính, dự thảo Nghị định bổ sung các hình thức nộp hồ sơ qua đường bưu điện hoặc trực tiếp đối với một số thủ tục đăng ký, điều chỉnh kế hoạch sản xuất, nhập khẩu và phân phối xăng dầu; đồng thời hoàn thiện quy trình thu hồi giấy xác nhận, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

Việc tinh gọn hệ thống phân phối sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát nguồn cung trên thị trường - Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết.

Dự thảo Nghị định tiếp tục giữ định hướng chuyển đổi sang cơ chế điều hành giá theo thị trường. Trong đó, doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định giá bán trên cơ sở thực hiện kê khai giá và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Nhằm bảo đảm an sinh xã hội và quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo Nghị định vẫn quy định mức giá bán lẻ tại các khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu cần điều chỉnh mô hình vận hành thị trường xăng dầu cho phù hợp, đảm bảo môi trường minh bạch, lành mạnh, ổn định lâu dài, tiệm cận thông lệ quốc tế và phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, giá cả hợp lý và không để xảy ra tình trạng thiếu xăng dầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Việc tái cơ cấu phải theo hướng giảm đầu mối kinh doanh và thương nhân phân phối, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, song vẫn duy trì các điều kiện quản lý phù hợp để bảo đảm ổn định thị trường và an ninh năng lượng.

Bộ Công Thương cần khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi, sao cho Nghị định khi được ban hành sẽ phù hợp định hướng tái cơ cấu đầu mối kinh doanh xăng dầu phù hợp với nền kinh tế, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, kiểm soát chặt chẽ, nhất là trong tình huống khủng hoảng, giúp thị trường vận hành hiệu quả hơn.