Xây dựng TPHCM trở thành trung tâm chuyển đổi xanh của khu vực

GS.TS Nguyễn Văn Phước phát biểu đề dẫn tại hội thảo. QUANG HUY

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TPHCM cho biết, hiện TPHCM đang triển khai đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025-2035 với 10 trụ cột và 76 chỉ tiêu cụ thể, tổng nhu cầu nguồn lực khoảng 900.000 tỷ đồng.

Quan điểm xuyên suốt của thành phố là phát triển nhanh đi đôi với bền vững, tăng trưởng kinh tế gắn với nâng cao chất lượng môi trường và chất lượng cuộc sống của nhân dân. Đề án được đặt ra trong bối cảnh thành phố đang bước vào một không gian phát triển mới, với quy mô kinh tế, công nghiệp, đô thị, cảng biển và năng lượng lớn hơn rất nhiều so với trước đây.

Đồng thời, thành phố cũng phải đối mặt với yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, từng bước xây dựng thành phố trở thành trung tâm chuyển đổi xanh của khu vực Đông Nam Á.

Các đại biểu tại hội thảo. QUANG HUY

“Trong bối cảnh đó, vấn đề đặt ra không chỉ là TPHCM sẽ phát triển thêm bao nhiêu megawatt điện mặt trời hoặc điện gió, mà quan trọng hơn là thành phố cần xây dựng một hệ sinh thái năng lượng như thế nào để vừa bảo đảm đủ điện, vừa giảm phát thải, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng mới”, GS.TS Nguyễn Văn Phước nhấn mạnh

Hội thảo là diễn đàn tìm lời giải cho các vấn đề: tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng của thành phố nên đạt bao nhiêu vào các năm 2030, 2040 và 2050; loại hình năng lượng ưu tiên tại từng khu vực; cơ chế, nguồn vốn giúp các khu công nghiệp, khu chế xuất, doanh nghiệp… chuyển đổi sang mô hình carbon thấp; chuyển đổi cảng Cái Mép – Thị Vải và khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) trở thành cảng xanh, trung tâm năng lượng biển và logistics xanh... Thành phố bàn giải pháp xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và bộ chỉ số để quản lý năng lượng, phát thải và tiến độ thực hiện Net Zero.

PGS. TS Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Hội Tự động hóa TPHCM trình bày tham luận tại hội thảo. QUANG HUY

Các chuyên gia, nhà khoa học có cùng nhận định, TPHCM có đầy đủ điều kiện để trở thành một trung tâm năng lượng xanh và công nghiệp xanh hàng đầu của Việt Nam và khu vực, nhưng tiềm năng sẽ không tự động trở thành động lực tăng trưởng. Điều đó đòi hỏi một tầm nhìn thống nhất, quy hoạch tích hợp, cơ chế đầu tư minh bạch, hạ tầng lưới điện hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng.

Casc chuyên gia đề xuất thành phố thành lập Hội đồng Điều phối Chuyển dịch năng lượng và Trung tâm Điều hành năng lượng thông minh tại TPHCM trên nền tảng dữ liệu lớn và AI, tích hợp thông tin về nguồn điện, phụ tải, lưu trữ năng lượng, phát thải carbon và thị trường điện.

PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Phương, Viện trưởng, Viện Công nghiệp Môi trường trình bày tham luận tại hội thảo. QUANG HUY

“Trung tâm này sẽ hỗ trợ công tác điều hành theo thời gian thực, nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn năng lượng tái tạo và giảm chi phí vận hành hệ thống”, PGS. TS Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Hội Tự động hóa TPHCM nói. Còn PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Phương, Viện trưởng, Viện Công nghiệp Môi trường đề xuất thành phố cần nhanh chóng thực hiện 4 nhóm giải pháp trọng tâm gồm tích hợp quy hoạch hạ tầng hydrogen, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn, ban hành chính sách ưu đãi đầu tư và hỗ trợ tài chính chuyển đổi phương tiện xanh.