Chuyên gia hiến kế đưa Cần Thơ thành trung tâm đổi mới sáng tạo của ĐBSCL

Ngày 27/7, TP Cần Thơ tổ chức hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo (ĐMST) TP Cần Thơ”. Hội thảo thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học các viện, trường đại học và các doanh nghiệp khoa học công nghệ (KHCN) khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Ưu thế vượt trội

Là trung tâm vùng ĐBSCL, Cần Thơ giữ vai trò đầu tàu trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là hạt nhân kết nối vùng và thúc đẩy KHCN, ĐMST. Với vị trí, hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng hệ thống các viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao, thành phố có nhiều điều kiện để phát triển hệ sinh thái ĐMST, khẳng định vai trò trung tâm khoa học và công nghệ của vùng.

Ông Nguyễn Văn Khởi - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu khai mạc hội thảo.

Theo báo cáo kết quả triển khai chỉ số PII năm 2025, Cần Thơ đạt 46,21 điểm, đứng đầu vùng ĐBSCL và xếp thứ 10/34 tỉnh thành trên cả nước. Trong đó, thành phố thuộc nhóm đứng đầu ở các trụ cột: thể chế (đạt 65,87 điểm, xếp hạng 4/34 tỉnh, thành); sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ (đạt 37,25 điểm, xếp hạng 6/34…)

Phát biểu tại hội thảo, ông Huỳnh Văn Tùng - Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tại miền Nam cho biết, KHCN, ĐMST và chuyển đổi số (CĐS) ngày càng trở thành động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế - xã hội, việc xây dựng công cụ đánh giá năng lực ĐMST của các địa phương có ý nghĩa quan trọng, từ đó hỗ trợ các cấp chính quyền hoạch định chính sách, phát huy lợi thế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội dựa trên KHCN và ĐMST.

Theo đánh giá của đại diện Bộ KH&CN, sau hai năm triển khai, chỉ số PII đã cung cấp bức tranh toàn diện về hiện trạng và năng lực ĐMST của từng địa phương, là công cụ đánh giá khách quan, tin cậy, hỗ trợ chính quyền hoạch định chính sách, phát huy lợi thế phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

“Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo định hướng chiến lược để các địa phương khai thác hiệu quả nguồn lực ĐMST đồng thời phát huy vai trò PII như một công cụ quản trị phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng”, ông Tùng nhấn mạnh.

Điểm yếu cần khắc phục

Theo ông Nguyễn Văn Khởi - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, hội thảo hôm nay nhằm đánh giá kết quả hoạt động KHCN, ĐMST và định hướng các giải pháp nâng cao chỉ số ĐMST của thành phố trong thời gian tới, đồng thời lắng nghe các ý kiến đề xuất, các giải pháp, mô hình phù hợp nâng cao chỉ số PII giai đoạn đến năm 2030.

“Kết quả và những khuyến nghị từ hội thảo là cơ sở quan trọng để UBND thành phố tham mưu, đề xuất các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để trình HĐND xem xét đưa vào nghị quyết, các chương, kế hoạch hành động hàng năm của TP Cần Thơ trong giai đoạn 2026 - 2030”, ông Khởi nhấn mạnh.

Ông Huỳnh Văn Tùng -Trưởng đại diện Văn phòng Bộ KH&CN tại miền Nam.

Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày các tham luận về giải pháp đột phá nâng cao chỉ số ĐMST; thúc đẩy mô hình doanh nghiệp tự vận hành trên nền tảng số; đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn cao phát triển kinh tế - xã hội TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL; kinh nghiệm ĐMST của quốc tế và giải pháp phát triển ĐMST cho Cần Thơ…

Đánh giá kết quả chỉ số PII của Cần Thơ trong năm 2025, Phó GS.TS Vũ Văn Tích - Phó Giám đốc Học viện chiến lược KH&CN (Bộ KH&CN) cho rằng, trụ cột Thể chế của Cần Thơ nằm trong nhóm mạnh của cả nước cho thấy sự chủ động và sự hiệu quả trong chỉ đạo điều hành của chính quyền thành phố.

Thành phố cũng có môi trường quản trị tốt, cải cách hành chính tốt là một lợi thế lớn để Cần Thơ thu hút vốn đầu tư, giảm chi phí giao dịch và tạo điều kiện phát triển cộng đồng doanh nghiệp. Có điểm mạnh mà nhiều địa phương khác trong vùng không có là tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm logistics, trung tâm giáo dục… là nền tảng hình thành hệ sinh thái ĐMST của vùng ĐBSCL.

Bên cạnh lợi thế, Phó Giám đốc Học viện chỉ ra những điểm yếu cần khắc phục của Cần Thơ là chỉ số GRDP còn thấp; chi ngân sách cho hoạt động KHCN còn rất nhỏ; nhân lực nghiên cứu chưa tương xứng; doanh nghiệp công nghệ chưa nhiều, chưa mạnh, thiếu doanh nghiệp có tính dẫn dắt. Cần Thơ và vùng ĐBSCL chưa thu hút các tập đoàn công nghệ cao, doanh nghiệp AI, doanh nghiệp bán dẫn và doanh nghiệp công nghệ sinh học quy mô quốc gia.

“ĐMST của Cần Thơ vẫn nặng về quản lý nhà nước, chưa chuyển sang mô hình chính quyền kiến tạo hệ sinh thái ĐMST; nguồn lực KHCN còn ít ỏi, dự án nhỏ; mối liên kết 5 nhà: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà nông chưa chặt chẽ…”, PGS.TS Vũ Văn Tích lý giải về những hạn chế trên.

Ông Vũ Văn Tích - Phó Giám đốc Học viện KH&CN đề xuất 10 giải pháp phát triển ĐMST của TP Cần Thơ.

Từ những phân tích trên, ông Vũ Văn Tích cho rằng muốn trở thành thủ phủ ĐMST khu vực ĐBSCL, Cần Thơ cần phải là trung tâm AI, CĐS, trung tâm khởi nghiệp, logistics, trung tâm công nghệ nông nghiệp; phải phấn đấu vươn lên trở thành “bộ não” vùng, có nhiệm vụ kết nối các tỉnh thành trong khu vực, chia sẻ dữ liệu, điều phối chương trình khoa học và ĐMST.

Tập trung phát triển mạnh doanh nghiệp KHCN; xây dựng các cụm ĐMST theo lợi thế vùng, trong đó, mỗi cụm sẽ gắn với một chuỗi giá trị chiến lược thông qua nông nghiệp công nghệ cao và giống cây trồng; thủy sản, công nghệ chế biến và kinh tế biển; logistics thông minh và chuỗi lạnh; năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn…

“Nếu triển khai đồng bộ các giải pháp trên, Cần Thơ có khả năng lọt vào Top 5 dẫn đầu PII của Việt Nam giai đoạn đến 2030, đồng thời giữ vai trò hạt nhân lan tỏa năng lực ĐMST cho toàn vùng ĐBSCL”, PGS.TS Vũ Văn Tích nhận định.