Xây dựng và thi hành pháp luật bám sát thực tiễn, phục vụ lợi ích chung

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Công tác xây dựng và thi hành pháp luật là "đột phá của đột phá" trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước.

Trong tuần đã diễn ra Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì (sáng 16/6).

Đây được coi là bước đi then chốt nhằm quán triệt Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và hiện thực hóa công tác xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị trong giai đoạn mới.

Bước phát triển mới về tư duy lập pháp

Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu cốt lõi của công tác lập pháp nhiệm kỳ khóa XVI là tạo lập khung khổ pháp lý vững chắc nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2031, gắn liền với các đột phá chiến lược tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Mục tiêu lớn đến năm 2030 là xây dựng một hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch và khả thi; mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi nguồn lực từ nhân dân và doanh nghiệp. Từ đó, tạo tiền đề để đến năm 2045, nước ta sở hữu hệ thống pháp luật chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại.

Điểm nhấn mang tính đột phá thể hiện rõ nét qua việc đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật. Tại Hội nghị, các đại biểu thống nhất tinh thần chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước; từ bỏ hoàn toàn lối mòn "không quản được thì cấm" và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu kết luận bế mạc Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, pháp luật không chỉ để điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, quản lý cái đã có mà phải "mở đường cho cái mới", thậm chí là "sửa đường" để kiến tạo tương lai.

Để đạt mục tiêu thúc đẩy kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững, công tác lập pháp khóa XVI tập trung vào 3 nhóm định hướng trọng tâm chủ yếu.

Cụ thể, đó là việc hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường kiểm soát quyền lực và xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại.

Cùng với đó là hoàn thiện thể chế phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia: Khơi thông nguồn lực kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chủ động tạo lập hành lang pháp lý thúc đẩy công nghệ mới, chuyển đổi số, mô hình kinh doanh mới.

Trọng tâm tiếp theo là bảo vệ vững chắc Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc gia thông qua hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại một cách chủ động.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đặt ra khối lượng công việc rất lớn, với 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật cụ thể. Trong đó, Chính phủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi chủ trì thực hiện 171 nhiệm vụ (chiếm 90% tổng số nhiệm vụ lập pháp toàn khóa).

Để đảm bảo khối lượng công việc này đi đôi với chất lượng, Chính phủ đã xác định rõ 5 giải pháp trọng tâm, gồm: siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật; kiểm soát chất lượng chính sách ngay từ giai đoạn nghiên cứu, rà soát, đánh giá tác động của chính sách; bảo đảm sự gắn kết giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; củng cố tổ chức pháp chế, tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật; nghiên cứu, xây dựng Luật về văn bản quy phạm pháp luật thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa đầy đủ Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chính phủ sẽ triển khai thí điểm "Đề án về chỉ số đánh giá, chấm điểm KPI đối với công tác xây dựng pháp luật." Đây là thước đo định lượng để đo lường tiến độ, chất lượng và là căn cứ kiểm điểm mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Thực tiễn địa phương

Chiều 15/6, Kỳ họp thứ tư Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã hoàn thành chương trình đề ra với những nội dung trọng tâm để cụ thể hóa Luật Thủ đô và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của Hà Nội.

Kỳ họp thứ tư Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII. (Ảnh: Văn Điệp/TTXVN)

Từ nay đến thời điểm Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành vào ngày 1/7/2026 không còn nhiều thời gian, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đề nghị Ủy ban Nhân dân thành phố phải bắt tay ngay vào tổ chức thực hiện; phân công rõ trách nhiệm cho các sở, ngành, cơ quan và Ủy ban Nhân dân các cấp trong tổ chức thi hành theo phương châm “6 rõ”; chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về nguồn lực; tổ chức quán triệt, tập huấn, hướng dẫn để đội ngũ cán bộ, công chức hiểu đúng, thực hiện đúng các nghị quyết.

Các bên liên quan đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp và cộng đồng hiểu rõ các chính sách mới; tuyệt đối không để "nghị quyết nằm trên giấy", không để chính sách chậm đi vào cuộc sống, không để người dân và doanh nghiệp phải chờ đợi những cơ chế, chính sách mà thành phố đã dành nhiều tâm huyết xây dựng, Hội đồng Nhân dân thành phố đã thông qua.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cam kết, cử tri và nhân dân Thủ đô sẽ tập trung cao độ triển khai thi hành Luật Thủ đô và các nghị quyết đã được Hội đồng Nhân dân thành phố thông qua; bảo đảm cơ chế, chính sách đặc thù sớm đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả thiết thực. Thành phố vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết; kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; bảo đảm cơ chế, chính sách được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Tại Chương trình "Dân hỏi - Chính quyền trả lời" với chủ đề "Đột phá về thể chế - Chìa khóa của ổn định và phát triển" do Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Chí Minh (HTV) tổ chức vào 14/6 vừa qua, một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đại biểu, doanh nghiệp và chuyên gia cho rằng, một khung thể chế phù hợp sẽ giúp Thành phố chủ động hơn trong quản trị đô thị, huy động nguồn lực, phát triển khoa học công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Với quy mô hơn 14 triệu dân, đóng góp khoảng 24% GDP và trên 30% tổng thu ngân sách cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực phối hợp xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Đây được kỳ vọng là đòn bẩy thể chế quan trọng giúp tháo gỡ các "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực để thành phố phát huy tối đa tiềm năng đầu tàu kinh tế.

Luật hướng tới việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, trao quyền chủ động sâu rộng cho Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân thành phố trong việc quản trị đô thị, tổ chức bộ máy, huy động nguồn lực và tự chủ quyết định đầu tư các siêu dự án hạ tầng kết nối vùng, logistics hay trung tâm tài chính quốc tế.Bên cạnh đó, để đồng bộ hóa pháp luật sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, thành phố cũng quyết liệt rà soát, xử lý văn bản quy phạm pháp luật chồng chéo, phấn đấu hoàn thành 100% khối lượng công việc này vào quý 3/2026 nhằm bảo đảm sự đồng bộ, thuận tiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Chia sẻ tại chương trình, các đại biểu cho rằng việc đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo động lực mới cho phát triển, nhất là trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện nhiều chủ trương lớn của Trung ương.

Có thể thấy, công tác xây dựng và thi hành pháp luật đang bám sát quan điểm chỉ đạo trong Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đó là công tác này phải bám sát thực tiễn, phục vụ lợi ích chung của quốc gia và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; trong bối cảnh yêu cầu đối với hệ thống pháp luật ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện và hội nhập quốc tế sâu rộng./.