Xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội

Đã khởi tố 90 vụ, 142 bị can về các tội phạm liên quan sở hữu trí tuệ

Thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ CA đã ban hành Điện số 38 ngày 6/5/2026 về cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ (SHTT), chỉ đạo toàn lực lượng CAND đồng loạt ra quân mở cao điểm 3 tháng (từ 7/5 - 7/8), đấu tranh quyết liệt với các vi phạm và tội phạm về SHTT.

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu. (Ảnh: Anh Thơ)

Thông tin về kết quả thực hiện, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ CA) cho biết, tính từ 7/5 - 19/6, lực lượng cảnh sát kinh tế đã phát hiện, xử lý hành chính 236 vụ, với tổng số tiền xử phạt 2,3 tỷ đồng; giá trị hàng hóa vi phạm 12 tỷ đồng. Đồng thời đã khởi tố 90 vụ, 142 bị can về các tội phạm liên quan đến SHTT. Trong đó, có 10 vụ, 43 bị can bị khởi tố về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 BLHS; 58 vụ, 71 bị can bị khởi tố về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” theo Điều 226 BLHS; 22 vụ, 28 bị can bị khởi tố về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả”. Tổng số tài sản kê biên, thu hồi là 94 tỷ đồng.

Lực lượng chức năng cũng đã ngăn chặn 194 trang mạng có nội dung xâm phạm quyền SHTT; tiếp tục xác minh 22 trang web và 2 fanpage có dấu hiệu vi phạm quyền tác giả. Nhiều hành vi vi phạm trước đây chưa bị xử lý nay đã được cơ quan công an phát hiện, điều tra, xử lý, như hành vi cài đặt các loại phần mềm không có bản quyền trên máy tính; các trung tâm biểu diễn văn hóa nghệ thuật không trả tiền cho tác giả các bài hát…

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn cho biết, hành vi vi phạm SHTT đã dịch chuyển sang môi trường số, kết hợp các vi phạm pháp luật truyền thống với những phương thức tinh vi hơn. Các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream bán hàng để phân phối hàng giả, hàng vi phạm SHTT trên quy mô lớn; gây khó khăn hơn cho công tác truy vết so với các kênh truyền thống. Bên cạnh đó, các đối tượng còn vận hành các website phát trực tuyến xâm phạm bản quyền phim, chương trình thể thao trực tiếp, chương trình giải trí có bản quyền của các hãng lớn trong và ngoài nước.

Đáng chú ý, tình trạng sản xuất hàng giả, xâm phạm sở hữu công nghiệp diễn ra với một số nhãn hiệu nổi tiếng thế giới và những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Các đối tượng cũng sử dụng tài khoản, dịch vụ ẩn danh, máy chủ đặt ở nước ngoài để che giấu nhân thân, gây khó khăn cho công tác điều tra của lực lượng chức năng.

Đề xuất tăng chế tài với các tội vi phạm quyền SHTT

Thiếu tướng Sơn khẳng định, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật về SHTT là cuộc chiến không khoan nhượng, được tiến hành thường xuyên, liên tục với phương châm “hiểu rõ, nắm chắc, hành động quyết liệt”, nhằm xây dựng văn hóa tôn trọng quyền SHTT trong toàn xã hội.

Thời gian tới, Bộ CA tiếp tục chỉ đạo CA các đơn vị, địa phương triển khai hiệu quả đợt cao điểm đến ngày 7/8 và duy trì đấu tranh thường xuyên; đồng thời chủ động dự báo, nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới để phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa.

Bộ Công an cũng đang phối hợp đề xuất sửa đổi BLHS theo hướng mở rộng hành vi, tăng chế tài với các tội tại Điều 225, Điều 226 BLHS; bổ sung quy định xử lý hành vi giải mã trái phép tín hiệu cáp, vệ tinh; hoàn thiện hướng dẫn về tình tiết “quy mô thương mại”. Bộ CA cũng đề xuất sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính về phương pháp định giá tang vật vi phạm, hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan.

Bộ CA tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, triển khai định danh người bán trên sàn thương mại điện tử qua VNeID, xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa; nâng cao hiệu quả tuyên truyền để người dân, DN hiểu, tôn trọng và chủ động bảo vệ quyền SHTT.

Khi phát hiện hành vi vi phạm SHTT, đề nghị người dân và DN tích cực tố giác qua đường dây nóng của CA, qua ứng dụng VNeID hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan CA gần nhất. “Mỗi thông tin tố giác có thể là manh mối quan trọng để lực lượng chức năng triệt phá những đường dây tội phạm, bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh cho toàn xã hội. Lực lượng CA đã, đang nâng cao năng lực điều tra trong môi trường số, chủ động phối hợp các cơ quan chức năng trong nước và quốc tế để truy vết, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, dù ở trong nước hay có yếu tố nước ngoài”, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn nhấn mạnh.

Từ thực tiễn công tác, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn kêu gọi người tiêu dùng nói không với hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền SHTT. Người dân không truy cập, không sử dụng các trang web phát nội dung vi phạm bản quyền; không sử dụng phần mềm không có bản quyền, vì đây là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Với DN, cần chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, bản quyền, sáng chế, chỉ dẫn địa lý; hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi xâm phạm quyền SHTT. Thực thi quyền SHT không chỉ bảo vệ lợi ích của chính DN mà còn góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng.