Xây trường nơi biên giới - Thắp sáng ước mơ, bồi đắp tương lai vùng phên dậu Tổ quốc

Bài 2: Quyết tâm, đồng lòng chung sức hiện thực hóa khát vọng vươn lên nơi biên cương

Từ Trung ương đến địa phương cùng vào cuộc

Trên cơ sở bám sát chủ trương của Bộ Chính trị và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện quyết liệt; ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ với quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt; phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương theo tinh thần "sáu rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước thực hiện nghi thức khởi công, động thổ xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên giai đoạn 2. Ảnh: VGP

Trong quá trình triển khai thực hiện chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại biên giới, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, cơ quan, địa phương liên quan tập trung tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc, nhất là về địa hình, mặt bằng, nguồn nước, nhân công, vật liệu xây dựng…; đồng thời rà soát, đề xuất bổ sung kinh phí để triển khai kịp thời đúng tiến độ.

Cùng với việc đầu tư xây dựng trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng các văn bản quy định chế độ, chính sách. Cụ thể, ngày 4/3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT quy định về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú. Bộ Giáo dục - Đào tạo cũng tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 188/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/7/2026 quy định chính sách hỗ trợ đối với học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền. Việc hoàn thiện thể chế không chỉ góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục mà còn tạo nền tảng nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng tại chỗ và củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Toàn quốc khởi công xây dựng 229 trường tại biên giới

Trong giai đoạn 1, năm 2025, cả nước triển khai xây dựng 108 trường phổ thông nội trú tại 19 tỉnh, thành phố biên giới, trong đó, có 100 trường thuộc chương trình thí điểm tại 100 xã biên giới đất liền. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là các địa phương, ngày 19/11/2025, cả nước đã tổ chức khởi công đồng loạt 100 trường nội trú liên cấp.

Lũy kế đến cuối năm 2025, đã khởi công xây dựng 108 trường. Mốc thời gian đặt ra là bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Với nỗ lực, quyết tâm cao nhất, Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Si Pa Phìn (xã Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên) đã hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 31/1/2026.

Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Si Pa Phìn khang trang, hiện đại được đưa vào khai thác, sử dụng từ tháng 1/2026. Ảnh: Anh Dũng

Theo thông tin từ Bộ Giáo dục - Đào tạo, đối với giai đoạn năm 2026, qua rà soát tại 140 xã, phường biên giới còn lại, có 121 trường tại các xã biên giới thuộc 17 tỉnh, thành phố có nhu cầu đầu tư; 19 trường ở nơi có điều kiện giao thông thuận tiện, học sinh không có nhu cầu ở nội trú hoặc chưa xem xét đầu tư trường phổ thông nội trú.

Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng các điều kiện cần thiết của các bộ, ngành, địa phương liên quan, sáng 19/3/2026, 17 tỉnh, thành trên cả nước tiếp tục đồng loạt khởi công xây dựng 121 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Cùng với 108 trường đã khởi công năm 2025, nâng tổng số lên 229 trường phổ thông nội trú liên cấp, tạo điều kiện phát triển giáo dục toàn diện cho các em học sinh ở 229 xã biên giới đất liền.

Các em học sinh Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Si Pa Phìn hân hoan trong ngày khánh thành ngôi trường ước mơ. Ảnh: Anh Dũng

Tăng tốc thi công để kịp sử dụng trong năm học mới

Thời gian thực hiện gấp, hạng mục công việc lớn trong khi yêu cầu chất lượng cao đặt ra không ít thách thức và khó khăn đối với công tác xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Khó khăn lớn nhất là thiếu nguồn vốn, thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng và thiếu nhân công. Trong khi đó, điều kiện địa hình hiểm trở, hạ tầng giao thông hạn chế, nhiều tuyến đường bị hư hỏng do mưa bão tại một số địa phương khiến chi phí vận chuyển nguyên vật liệu tăng cao. Không chỉ vậy, điều kiện địa hình phức tạp, thời tiết khí hậu khắc nghiệt, nắng nóng, mưa to, sạt lở đất, lũ quét xảy ra ở nhiều địa phương, gây không ít khó khăn cho việc thi công, phòng chống sạt lở đảm bảo mặt bằng an toàn cho thi công.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thị Hoa, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng tham gia hỗ trợ xây dựng trường nội trú liên cấp trên địa bàn. Ảnh: Dương Lương

Trong điều kiện thi công phức tạp, các địa phương đang quyết tâm, quyết liệt triển khai “Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm”, khắc phục mọi khó khăn, tập trung mọi nguồn lực, vật lực xây dựng trường nội trú liên cấp đảm bảo đúng tiến độ, chất lượng, hiệu quả, chống lãnh phí, không để xảy ra tiêu cực, thực hiện đúng đối tượng và đúng quy định.

Để kịp tiến độ đề ra, tỉnh Nghệ An đã huy động lực lượng công an, quân đội, biên phòng và người dân hỗ trợ nhân lực cho các công trình ở vùng sâu, vùng xa để đảm bảo tiến độ xây dựng trường. Trong khi đó, thành phố Đà Nẵng triển khai đồng thời việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường lớp và chuẩn bị vận hành nhà trường với mục tiêu hoàn thành xây dựng trường, mua sắm, lắp đặt thiết bị trước ngày 15/8/2026.

Tại tỉnh Điện Biên, các nhà thầu đang chạy đua với thời gian để hoàn thành tiến độ xây dựng trường tại các xã biên giới. Địa phương này được đầu tư xây dựng 15 trường. Trong đó, 1 trường đã hoàn thành và đưa vào sử dụng; 9 trường khởi công năm 2025 đang bước vào giai đoạn nước rút để kịp đưa vào sử dụng trước ngày khai giảng năm học 2026-2027; số trường còn lại khởi công năm 2026, đang được triển khai xây dựng. Tính đến đầu tháng 8/2026, trong số các trường khởi công năm 2025, các dự án xây trường tại các xã Thanh Nưa, Sam Mứn và Thanh Yên cơ bản bảo đảm tiến độ, với khối lượng lần lượt đạt khoảng 90%.

Để trường nội trú liên cấp đi vào vận hành kịp thời gian, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng đã phối hợp với chính quyền địa phương xã Hạ Lang và đơn vị thi công tham gia hỗ trợ xây dựng trường nội trú liên cấp xã Hạ Lang. Ảnh: Dương Lương

Năm 2025, tỉnh Cao Bằng khởi công xây dựng 11 trường nội trú liên cấp. Quá trình xây dựng trường, lãnh đạo tỉnh luôn quan tâm chỉ đạo sát sao và kịp thời có giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Tinh thần chỉ đạo là không để công trình chậm vì thiếu người, thiếu vật tư, chậm vì hồ sơ, vì phòng cháy chữa cháy, điện, nước, nghiệm thu...; nhằm bảo đảm hoàn thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 30/8/2026 và bảo đảm điều kiện tổ chức khai giảng năm học 2026 - 2027.

Thực hiện chỉ đạo trên, các nhà thầu đang tổ chức thi công theo phương án “3 ca, 4 kíp”, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, nhằm bảo đảm mục tiêu hoàn thành 11 trường học theo đúng kế hoạch. Không đứng ngoài cuộc, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng đã chỉ đạo các đồn Biên phòng tăng cường cán bộ, chiến sĩ xuống công trường hỗ trợ xây dựng trường học, góp sức thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền địa phương về chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục khu vực biên giới.

Còn tại tỉnh Sơn La, song song với công tác xây dựng, địa phương này đã chủ động chuẩn bị phương án vận hành nhà trường, bố trí giáo viên, mua sắm thiết bị và sắp xếp mạng lưới trường lớp. Tất cả hướng tới mục tiêu kịp thời đưa trường nội trú liên cấp vào hoạt động trong năm học 2026-2027.