Xe tăng hạng nhẹ M551 Sheridan đối phó địa hình rừng nhiệt đới ra sao?

Trọng lượng nhẹ giúp xe tăng hạng nhẹ M551 hoạt động tốt trên nhiều tuyến đường và địa hình mềm, nhưng lớp giáp mỏng và khả năng xuyên rừng hạn chế khiến chiếc xe phải được sử dụng khác với xe tăng M48.

Những chiếc M551 Sheridan đầu tiên tới chiến trường Đông Nam Á vào tháng 1/1969. 64 xe được cấp cho 2 đơn vị đầu tiên là Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Kỵ binh 4 và Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Kỵ binh Thiết giáp 11.

Mục tiêu là cung cấp cho lực lượng kỵ binh một phương tiện có hỏa lực mạnh hơn M113 ACAV nhưng vẫn duy trì khả năng cơ động cao.

Trong môi trường tác chiến tại Đông Nam Á, ưu điểm lớn của Sheridan là trọng lượng thấp. M551 chỉ nặng khoảng 16-17 tấn, nhẹ hơn rất nhiều so với M48 Patton.

Điều này giúp xe ít gặp khó khăn hơn khi hoạt động trên nền đất mềm và trong những khu vực mà xe tăng nặng có nguy cơ bị hạn chế cơ động. Khả năng cơ động cũng đặc biệt hữu ích với các đơn vị kỵ binh phải tuần tra, trinh sát và phản ứng nhanh trên mạng lưới đường bộ rộng lớn.

Hỏa lực 152 mm lại trở thành một lợi thế rất rõ. Sheridan không sử dụng tên lửa Shillelagh tại Đông Nam Á, nhưng pháo XM81 vẫn có thể sử dụng nhiều loại đạn thông thường.

Đạn canister đặc biệt hữu ích khi xe phải đối phó bộ binh hoặc mở đường qua thảm thực vật.

Một tài liệu lịch sử của Lục quân Mỹ đánh giá pháo Sheridan hiệu quả hơn pháo 90 mm của M48 trong việc chống công sự và bộ binh, trong khi đạn canister có thể mở các khoảng trống trong những khu vực đầy tre và cây bụi.

Tuy nhiên, xe tăng hạng nhẹ Sheridan cũng có một hạn chế quan trọng: nó không thể xuyên phá rừng rậm tốt như M48.

Xe nhẹ và có kích thước nhỏ giúp cơ động, nhưng lại không có đủ khối lượng và khả năng “ủi” thảm thực vật dày như xe tăng chủ lực.

Lục quân Mỹ nhận thấy xe tăng hạng trung M48 vượt trội trong nhiệm vụ phá rừng, trong khi xe tăng hạng nhẹ Sheridan phù hợp hơn với những nhiệm vụ cần cơ động và hỏa lực.

Sự khác biệt này thể hiện rõ trong cách các đơn vị sử dụng M551. Trung đoàn Kỵ binh Thiết giáp 11 duy trì M48 trong các đại đội xe tăng, đồng thời sử dụng Sheridan cùng lực lượng kỵ binh.

Cách tổ chức này giúp đơn vị giữ được khả năng xuyên phá rừng của M48 nhưng đồng thời có thêm hỏa lực và cơ động của M551. Ngược lại, khi Sheridan thay M48 theo tỷ lệ 1:1 trong một số đơn vị kỵ binh cấp sư đoàn, khả năng phá rừng của đội hình bị giảm.

Mối đe dọa lớn nhất đối với Sheridan lại đến từ mìn và vũ khí chống tăng. Ngày 15/2/1969, chỉ khoảng 1 tháng sau khi tới Đông Nam Á, một chiếc M551 của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Kỵ binh 4 cán phải mìn áp lực.

Vụ nổ làm thủng thân xe và kích cháy đạn 152 mm, gây ra vụ nổ thứ cấp phá hủy phương tiện. Sau đó, các đơn vị phải bổ sung nhiều biện pháp bảo vệ, đặc biệt ở phần đáy xe.

Dù vậy, Sheridan vẫn chứng minh được giá trị trong nhiều nhiệm vụ. Các đơn vị sử dụng M551 cho trinh sát, tuần tra ban đêm, bảo vệ và khai thông đường.

Trong một đánh giá năm 1969, Sheridan đã thực hiện hàng chục nghìn km hành quân và hàng trăm nhiệm vụ chiến đấu. Kết quả cho thấy xe tăng hạng nhẹ M551 có những điểm yếu nghiêm trọng nhưng vẫn đủ hữu ích để tiếp tục được cải tiến và triển khai rộng hơn.

Kinh nghiệm chiến trường Đông Nam Á cho thấy xe tăng hạng nhẹ Sheridan không phải một chiếc M48 thu nhỏ. Nó là một phương tiện được tối ưu cho cơ động và hỏa lực trong khi chấp nhận khả năng bảo vệ thấp hơn.

Trong rừng nhiệt đới, M551 phát huy tốt khi được giao đúng nhiệm vụ, nhưng khi bị buộc phải thay thế hoàn toàn xe tăng chủ lực, những giới hạn về giáp và khả năng xuyên phá địa hình nhanh chóng bộc lộ.